Al ruim 42 jaar regeert Paul Biya over Kameroen. Hij toont zich zelden aan de bevolking, maar heeft in de loop der decennia alle instituties naar zijn hand gezet. Bij de verkiezingen van zondag zal hij waarschijnlijk zijn achtste termijn binnenhalen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Twintig jaar geleden ging het gerucht dat Paul Biya dood was. Wekenlang was hij nergens te bekennen. Toen hij plots weer opdook, sneerde hij dat zijn tegenstanders ‘nog twintig jaar moesten wachten op zijn begrafenis’.
Die twintig jaren zijn inmiddels voorbij. Biya leeft, regeert en wil niets liever dan de overwinning pakken tijdens de presidentsverkiezingen zondag in het Centraal-Afrikaanse land Kameroen. De 92-jarige is de oudste president ter wereld. Mocht hij worden herkozen en de zevenjarige termijn overleven, dan zal hij tot net voor zijn honderdste verjaardag regeren.
Voor de verkiezingscampagne keerde Biya terug uit zijn favoriete toevluchtsoord, Zwitserland, waar hij maanden per jaar doorbrengt in een luxe hotel. In hoofdstad Yaoundé maakt hij zich klaar voor wat waarschijnlijk opnieuw een klinkende overwinning wordt.
Tijdens zijn campagne gebruikt Biya allesbehalve ouderwetse middelen. Hij trapte af met een video op X, vol overduidelijke AI-beelden: helikopters zweven boven brandende auto’s, een huilende vrouw klemt haar kind tegen zich aan. ‘Meerdere plagen hebben onze inspanningen gedwarsboomd’, klinkt de voice-over. Hoe het land desondanks blijft draaien? ‘Met dank aan de wijsheid van één man’, zegt de stem, terwijl Biya in beeld een document ondertekent.
Of hij überhaupt opnieuw mocht meedoen, was nog even de vraag. Oppositiepoliticus Akere Muna probeerde via de rechter zijn deelname te blokkeren, omdat Biya volgens hem fysiek en mentaal niet meer in staat is het land te besturen. ‘De president regeert, maar bestuurt niet’, zei Muna, doelend op de invloed van Biya’s vertrouwelingen en zijn vrouw, Chantal.
De rechter oordeelde anders. Biya mag meedoen, terwijl juist zijn belangrijkste tegenstander, Maurice Kamto, werd uitgesloten. De Constitutionele Raad verwierp zijn kandidatuur in augustus, waardoor Biya nu tegenover twaalf tegenstanders staat.
De vorige verkiezingen in 2011 en 2018 won Biya met ruim 70 procent van de stemmen, ondanks beschuldigingen van fraude. Analisten schatten zijn kansen dit jaar op 60 tot 70 procent. De president kan rekenen op de steun van zijn trouwe achterban: legerchefs, ministers en hoge ambtenaren, vrijwel allemaal mannen op leeftijd die hij al decennialang op hun positie houdt. Een ‘gerontologische oligarchie’, volgens critici.
Die oude garde staat in schril contrast met een van ’s werelds jongste bevolkingen. Met zijn 92 levensjaren is Biya ongeveer vijf keer zo oud als gemiddeld in Kameroen, waar 18 jaar de gemiddelde leeftijd is. Omdat stemmen pas vanaf 20 jaar is toegestaan, kan minder dan 40 procent van de bevolking naar de stembus.
In de jaren zestig begon Biya zijn carrière onder Ahmadou Ahidjo, de eerste president van het onafhankelijke Kameroen. Biya viel op als rustig, loyaal en onopvallend, eigenschappen die hem Ahidjo’s volle vertrouwen opleverden. Toen hij in 1982 zelf aan de macht kwam, liet hij zien een meester te zijn in het uitschakelen van rivalen, soms met lange gevangenisstraffen, soms met de doodstraf.
Vanaf de jaren negentig versplinterde hij doelbewust de oppositie. Er ontstonden honderden politieke partijen, sommige vermoedelijk gefinancierd door zijn eigen regering. In 2008 schafte zijn partij de limiet op presidentiële termijnen af, nadat protesten met harde hand waren neergeslagen. Sindsdien lijkt hij onaantastbaar.
Biya’s grootste tegenstander lijkt dan ook zijn eigen gezondheid te zijn. De laatste jaren vertoont de president zich zelden in het openbaar. Zijn afwezigheid en langdurige verblijven in het buitenland kosten de Kameroense staat miljoenen euro’s en wakkeren steeds opnieuw speculaties aan over zijn gezondheid. De regering noemt die verhalen ‘pure fantasie’. Sinds vorig jaar is het verboden om te praten over Biya’s gezondheid in het openbaar.
In Biya’s afwezigheid, schittert daar zijn vrouw Chantal. Met haar flamboyante jurken en iconisch oranje kapsel, wordt ze in Kameroen liefkozend de Queen of Hearts genoemd. Ze leidt een stichting die ziekenhuizen en scholen ondersteunt en ontvangt daarvoor internationale onderscheidingen. Haar populaire imago zou niet alleen de legitimiteit van haar man versterken, maar ook haar eigen invloed achter de schermen vergroten.
Toch is het nog steeds Biya’s handtekening die onder elk overheidsdocument en elke wet staat. En hoewel Biya’s macht al decennia weinig tegenstand te verduren heeft, tikt de tijd door. De grote vraag lijkt dan ook niet of hij de komende verkiezingen wint, maar wie hem zal opvolgen als ook zijn tijd komt. Naar verluidt staat zijn zoon Franck Biya al te popelen om het stokje over te nemen.
- Biya’s dochter Brenda ging viraal op TikTok toen ze opriep níét op haar vader te stemmen. Later nam ze dat terug: ‘Ik weet niets over politiek’.
- Zijn laatste interview met een Kameroense journalist was in 2002.
- In 2009 boekte Biya samen met zijn vrouw Chantal 43 kamers in een Frans vijfsterrenhotel voor hun tweeweekse vakantie. De rekening bedroeg ongeveer 800.000 euro.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant