Na een akkoord over Gaza speculeert Donald Trump ook over een akkoord over Oekraïne. Maar zijn bemiddelingspogingen tussen Oekraïne en Rusland zijn tot dusver allemaal mislukt. Kiest hij nu voor een nieuwe, hardere aanpak van Rusland?
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Eén wapenstilstand binnen, op naar de volgende. De Amerikaanse president Donald Trump had het akkoord tussen Israël en Hamas net gepresenteerd en in het Oval Office speculeerde hij over het beëindigen van een grotere oorlog die hij beloofde binnen 24 uur na zijn aantreden te stoppen. ‘We gaan de druk opvoeren’, zei Trump. ‘Ik denk dat we het daar ook voor elkaar krijgen.’
Maar de ene oorlog is de andere niet. Ondanks verschillende pogingen heeft Trump sinds zijn aantreden in januari geen vooruitgang geboekt bij het beëindigen, pauzeren of verminderen van het Russische geweld tegen Oekraïne. Na een geschatte 1,5 miljoen doden en gewonden onder beide partijen gaat de oorlog aan de ruim duizend kilometer lange frontlinie onverminderd door.
Een nieuwe oorlogswinter staat voor de deur. Rusland wil die zo ijzig en duister mogelijk maken en is daarom begonnen aan een nieuw seizoen van bombardementen op installaties die Oekraïense huizen voorzien van warmte en elektriciteit. Ondertussen blijft het zijn honderdduizenden militairen in bezet gebied naar voren sturen om eindelijk een bres te slaan in de Oekraïense defensie. Het resultaat is elke dag ongeveer hetzelfde: een paar honderd meters gewonnen, een paar honderd levens verloren.
Trumps aanvankelijke aanpak – Rusland een voordelige ‘deal’ voorschotelen – is mislukt. Zijn hoop in augustus was om in Alaska de kaart van Oekraïne te hertekenen met de Russische president Vladimir Poetin. Maar zijn triomfantelijke onthaal van Poetin liep uit op niets door verzet van Europa en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Bovendien weigerde Poetin ook maar enigszins afstand te doen van zijn maximalistische eisen, die neerkomen op Oekraïense capitulatie. De door Trump aangekondigde vredestop tussen Poetin en Zelensky kwam er niet.
Sindsdien slaat Trump een andere toon aan. ‘Ik ben heel teleurgesteld in president Poetin’, zei Trump begin september. Kort daarna zei hij dat Oekraïne zelfs in staat is om het Russische leger te verdrijven uit het eigen grondgebied. Trump gaf toestemming aan zijn inlichtingendiensten om informatie aan Kyiv door te spelen over doelwitten in de Russische energie-infrastructuur. Ook overweegt hij naar eigen zeggen om Oekraïne te voorzien van Tomahawks, een van de krachtigste Amerikaanse kruisraketten.
Oekraïners hebben hun verwachtingen in Trump in de afgelopen tien maanden naar beneden bijgesteld, maar hopen dat Trump langzamerhand overstapt op de enige aanpak die volgens hen werkt in het geval van Rusland: toon kracht. Zelensky belde zaterdag een half uur met Trump over het versterken van onder meer de Oekraïense luchtverdediging. Hij sprak op X van een ‘zeer positief en productief’ gesprek. Volgens Amerikaanse media zijn de Tomahawks besproken, al is niet duidelijk of er een beslissing over is genomen.
In elk geval lijkt Trump weer te luisteren naar de Oekraïense president die hij eerder dit jaar uitmaakte voor een dictator die zelf verantwoordelijk is voor de oorlog in zijn land. Zelensky feliciteerde Trump zaterdag met diens Gaza-deal en moedigde hem aan om vrede ook dichterbij te brengen in Oekraïne door Rusland onder druk te zetten. ‘Als een oorlog in één regio kan worden gestopt, dan kunnen andere oorlogen toch zeker ook worden gestopt, inclusief de oorlog met Rusland’, aldus Zelensky na het gesprek op X. Hij beloofde Trump te nomineren voor een volgende Nobelprijs voor de Vrede in het geval van een deal.
Maar het is de vraag hoeveel inspanningen Trump nog wil doen om de oorlog in Europa te beëindigen. Hij heeft zijn herhaaldelijke dreigementen over sancties tegen Rusland niet ingelost. Van Amerikaanse miljardensteun aan Oekraïne is onder Trump ook geen sprake meer. In plaats van rechtstreeks wapens aan Kyiv te geven, zoals zijn voorganger Joe Biden deed, verkopen de VS nu wapens aan de Navo, die ze weer aan Oekraïne levert.
Zijn bemiddelingspoging in Europa valt hem duidelijk tegen. ‘Ik dacht dat dit een makkelijke kwestie zou zijn om op te lossen’, zei Trump vorige week. ‘Maar het blijkt misschien wel moeilijker te zijn dan het Midden-Oosten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant