In de kibboets Kerem Shalom is weinig empathie voor de Palestijnse bevolking, schreef Midden Oosten-correspondent Lucia Admiraal begin deze week in een reportage. Basisschooldocent Roni Kissin, die na de aanval van Hamas op 7 oktober was geëvacueerd maar inmiddels is teruggekeerd, hoort dagelijks de bombardementen in Gaza een paar kilometer verderop. Ze toonde zich onverzoenlijk. „Ik geloofde in vrede, maar nu niet meer”, zegt Kissin. „Ik vertrouw de Palestijnen niet. Ik voelde aanvankelijk medelijden met hen vanwege het bestuur van Hamas, maar nu kan het me niet schelen wat er met hen gebeurt. Ik weet dat ze me allemaal willen doden.”
Dit was voor het akkoord dat Israël en Hamas deze week bereikten. De kans dat er nu meer medeleven in de kibboetsen ontstaat, lijkt niet al te groot. Angst, wantrouwen en haat zitten diep. „Nu heeft het leger de controle, maar we weten niet wat er gebeurt als dat niet meer zo is”, zei de dertigjarige Gal Dimri tegen de verslaggever in de kibboets Netiv Ha-Asara. „Toen Trump met zijn voorstel voor een Gaza-Rivièra kwam [na verdrijving van de Palestijnse bevolking, red.], was dat in mijn optiek een droom: niets aan de andere kant, behalve stilte.”
Waarom was de bevolking van Israël de afgelopen twee jaar zo oorlogszuchtig? Hoe kan het dat er tot nu zo weinig verzet was tegen de genocidale oorlog in Gaza? Hoe kan het dat internationale druk zo weinig effect leek te hebben op Israëliërs? De afgelopen maanden, toen de Israëlische oorlogsmachine doordenderde en er hongersnood ontstond in Gaza, vroeg ik me af of de redactie wel genoeg verhalen maakte over wat er speelt in de Israëlische samenleving en over de vraag waarom de regering-Netanyahu zo massaal wordt gesteund.
De reportage van begin deze week gaf voor een deel antwoord op deze vragen. De kibboetsbewoners voelen sinds 7 oktober 2023 geen enkele verbinding met de mensen in Gaza, deels verklaarbaar door jaren van bezetting en ontmenselijking van Palestijnen en deels door het allesoverheersende trauma van 7 oktober. De correspondent schreef hier precies een jaar geleden uitgebreider over in een reportage over kibboets Nir Oz.
Socioloog Gad Yair, verbonden aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, ging half september in een interview in op de existentiële angst waarmee de Israëliërs leven. Die leidt er volgens hem toe dat er helemaal geen tolerantie meer is voor kritiek van buiten. „Als je zo’n VN-rapport [waarin wordt vastgesteld dat Israël genocide pleegt in Gaza] al onder de aandacht brengt, krijg je als reactie: ja maar 7 oktober. Einde discussie.”
In juni verscheen de soms aangrijpende en interessante NRC-podcastserie Dit is ons land, met daarin verhalen van onder anderen een overlevende van 7 oktober, een ex-militair en een kolonist op de Westelijke Jordaanoever. De laatste was een man die in Nederland is geboren. Hoe hij kijkt naar de toekomst maakte veel duidelijk: „Ik denk als er iemand gaat vertrekken, dan zijn het de bewoners van de omliggende Palestijnse dorpen”, zei hij tegen podcastmaker Ruben Pest. „Zij hebben een hele hoop andere plekken in Arabische landen die ze hopelijk met open armen verwelkomen, maar wij gaan nergens heen.”
De correspondent, sinds bijna twee jaar gestationeerd in Jeruzalem, schreef tientallen reportages, analyses en interviews over de Gaza-oorlog. In mei was ze bij een demonstratie van zo’n honderd activisten in West-Jeruzalem tegen de genocide in Gaza. Ze beschreef dat er in de Israëlische samenleving anderhalf jaar lang nauwelijks aandacht was voor de verwoesting van het Palestijnse leven in Gaza. In Tel Aviv gingen wel mensen in groten getale de straat op, maar dat was vooral voor de Israëlische gijzelaars en soldaten. In een reportage in augustus, bij een grote demonstratie tegen het besluit om Gaza-Stad aan te vallen, zag ze een lichte verandering: „Deze avond zijn er diverse groepen aanwezig die demonstreren tegen de Israëlische bezetting en de uithongering in Gaza. Zij vormen een minderheid: uit een recente peiling blijkt dat de meerderheid van de Joods-Israëlische bevolking zich geen zorgen maakt om de hongersnood in Gaza.”
Het leven in Israël en de opvattingen van de bevolking kwamen in deze en andere verhalen dus wel degelijk in NRC aan de orde, al was het naar mijn smaak wat spaarzaam. Veel aandacht van de redactie ging, terecht, uit naar het geweld en de hongersnood in Gaza. Buitenland-chef Stéphane Alonso wijst op een grafiek die deze week verscheen in het data-artikel ‘Gaza in cijfers’. Het aantal Israëlische oorlogsdoden is na 7 oktober 2023 nauwelijks gestegen en ligt nu op iets meer dan 2.000. Er zijn inmiddels ruim 67.000 Palestijnen in de Gazastrook gedood, was te zien, met de vermelding dat volgens wetenschappers in The Lancet het dodental hoogstwaarschijnlijk boven de 200.000 ligt.
„In Gaza lag de meeste journalistieke urgentie”, zegt Alonso. Omdat journalistiek bedrijven daar levensgevaarlijk is – er werden al zeker 250 journalisten vermoord – en Israël buitenlandse media tegenhoudt, kostte het de correspondent veel inspanning om contacten te leggen en er goed over te berichten. De jonge journalist Rita Baroud begon een dagboek over het leven in Gaza. „Voor het eerst sinds het begin van deze oorlog zijn woorden echt machteloos”, waren haar eerste woorden in april. Ze is inmiddels weg uit Gaza. Over haar vlucht schreef ze in mei een aangrijpend stuk: „Misschien heb ik Gaza overleefd, maar Gaza… heeft nog niet overleefd.”
Urgent was ook de Westelijke Jordaanoever, waar Israël verder ging met koloniseren. Naast Gaza gaf correspondent Lucia Admiraal dat prioriteit. Begin dit jaar liet ze met behulp van kaarten heel mooi zien hoe Israël de Palestijnen er klem zet via het wegennet. Een belangrijke weg is alleen voor Israëliërs – kolonisten vooral. De bijnaam is de ‘Apartheidsweg’.
Lucia Admiraal reisde diverse keren door de Westelijke Jordaanoever. Toch vindt ze dat ze eerder te weinig heeft geschreven over de sluipende annexatie van dat gebied – waar nu veertigduizend Palestijnen ontheemd zijn – dan over wat er leeft onder de Israëlische bevolking. Want het geweld door het leger en de kolonisten is na 7 oktober 2023 verder toegenomen en de politiek van verdrijving van Palestijnse gemeenschappen is in een versnelling geraakt. „Door over bezette gebieden te beschrijven, vertel ik ook over Israël, over de regering, de soldaten, de kolonisten.” Maar ze snapt ook wel de wens om meer over sentimenten en onderstromen in Israël te lezen. Ze zag de laatste maanden, zoals ze dus beschreef, in de marges wel iets veranderen: er kwam meer kritiek op het geweld in Gaza, maar in de hele samenleving is vooral sprake van verrechtsing.
Soms worden journalistieke keuzes ook ingehaald door de actualiteit. De correspondent wilde in juni een reportage maken over strandgasten in de kustplaats Ashdod. Daar had ze interessante gesprekken met Israëliërs, maar een dag later begon Israël met aanvallen op Iran en moest Admiraal snel voor een reportage naar Tel Aviv. De reportage vanaf het strand in Ashdod was toen niet meer actueel genoeg.
De komende tijd krijgen het broze akkoord over het staakt-het-vuren en de vrijlating van gijzelaars en gevangenen vast alle aandacht. Wellicht ligt er iets van vrede in het verschiet.
Herman Staal
Reacties: ombudsman@nrc.nl
De ombudsman opereert onafhankelijk; zijn oordeel is persoonlijk en niet dat van de (hoofd)redactie. Kijk hier voor de statuten van de ombudsman. Wilt u rechtstreeks reageren op artikelen of audioproducties van NRC, dan kunt u een brief van maximaal 200 woorden mailen aan opinie@nrc.nl.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC