Tien partijen lieten zich doorrekenen. Dat geeft volop munitie om ze mee te bestoken, maar de partijen die niet meededen hebben het recht daarop verspeeld.
Het belang van de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s kan niet genoeg worden benadrukt. Weliswaar is het vervelend dat partijleiders elkaar vanaf nu om de oren gaan slaan met onwelgevallige dingetjes die ze aantreffen in de rapporten van hun concurrenten, maar het voordeel van de hele operatie is toch groter: het Centraal Planbureau dwingt partijen om, met het mes op de keel, te laten zien waar ze écht voor staan. Welke keuzes maken ze als het vat met gratis bier is leeggedronken?
Het eigen risico in de zorgverzekering is zo’n thema dat werkt als contrastvloeistof. Aan de ene kant heb je partijen als de PVV, die het Planbureau mijden als de pest en net als in 2023 campagne voeren met de belofte dat zij het eigen risico volledig afschaffen, daaraan toevoegend ‘dat de zorgpremie hierdoor niet zal stijgen’.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Onder de tien partijen die wél in zee gingen met het Planbureau waren er ongetwijfeld velen die dat ook wel zouden willen, maar die bij bestudering van de cijfers werden geconfronteerd met de harde realiteit, waarin de zorgkosten in vergrijzend Nederland onbetaalbaar worden als de overheid niet ingrijpt. Wie tegelijkertijd pleit voor een forse uitbreiding van het leger – zoals vrijwel alle partijen – houdt nergens anders meer geld voor over.
Het resultaat drong zich vrijdag meteen op. Als het komende kabinet niets doet, wordt het eigen risico in 2030 ruim gehalveerd tot 170 euro, zoals het kabinet-Schoof heeft aangekondigd. Daar kiest bijna niemand voor. D66, SGP, ChristenUnie en SGP draaien de verlaging terug en houden het bij de huidige 385 euro. VVD, CDA, Volt en JA21 gooien er nog wat bovenop en komen uit op 440 euro. Alleen GroenLinks-PvdA en de BBB laten het eigen risico ongewijzigd op 170 euro, maar komen dan natuurlijk niet uit onder andere forse lastenverzwaringen voor bijvoorbeeld gezinnen (de BBB) of bedrijven en vermogenden (GL-PvdA).
Alle doorgerekende partijen zullen in de komende weken hun verdiensten uitvergroten. GL-PvdA wint de strijd om de koopkracht. Volt krijgt de stijging van de huizenprijzen het best onder controle. Bij de VVD stijgt de armoede, maar blijft de lastenstijging voor vermogenden en winstgevende bedrijven beperkt. Dat laatste kunnen GL-PvdA, CU, D66 en Volt dan weer niet zeggen. Een partij als JA21, die campagne voert met ‘stabiel rechts beleid’, had kennelijk moeite met het vinden van bezuinigingen en lastenverzwaringen en laat de overheidsfinanciën dus het slechtst achter van al deze tien partijen.
Maar dat is toch nog altijd beter en vooral ook eerlijker dan de partijen - de PVV voorop - die de kiezers voorspiegelen dat de bomen tot in de hemel groeien en dat kiezen dus nergens voor nodig is. Als de doorrekening alle tv-debatleiders en talkshowhosts wat munitie biedt om dáár in de komende twee weken in elk geval doorheen te prikken, heeft het Planbureau z’n nut alweer meer dan voldoende bewezen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant