Misdaad Janus van Wesenbeeck procedeert tegen Netflix omdat de levensloop van de hoofdpersoon uit de hitserie Undercover – Ferry Bouman – op hem geïnspireerd lijkt. Intussen is Wesenbeeck alweer opgepakt en vastgezet, op verdenking van drugshandel.
Janus van Wesenbeeck.
Een vertegenwoordiger in drugs, zo omschrijft Janus van Wesenbeeck zichzelf. Rond de eeuwwisseling reist hij de wereld over voor de handel in cannabis en grondstoffen voor speed en xtc. In de biografie Drugsbaron uit 2024, geschreven door Vico Olling, verhaalt hij over een mondiaal netwerk van tien tot vijftien mensen die elkaar de bal toespelen, van Europa tot Japan en van Australië tot Latijns-Amerika.
Van Wesenbeeck wordt door de Brabantse politie al in de jaren negentig gezien als een van de kopstukken van de Brabantse pillenmaffia. Zijn contacten in de internationale onderwereld noemen hem The little one, vanwege zijn kleine gestalte. Maar in Nederland en België, waar Janus lange tijd woont, blijft een bijnaam hangen die van een Britse compagnon verzon: Harry Potter.
Een rechercheur uit het Brabantse die Van Wesenbeeck jarenlang op de huid heeft gezeten, snapt de knipoog naar de tovenaarsfilm wel. Hij omschrijft de drugsbaron zelf als de Johan Cruyff van de Brabantse drugsindustrie: „Janus was heel invloedrijk en we kregen nauwelijks greep op hem”.
Maar van begaafdheid of magie is niks te bespeuren als Janus van Wesenbeeck op vrijdagochtend 10 oktober de grote zaal van de rechtbank in Den Bosch wordt binnengebracht. Janus, gekleed in een wit t-shirt, een spijkerbroek en zwarte sportschoenen, oogt broos. Hij is veel afgevallen omdat hij niet de juiste voeding krijgt voor de medische problemen waarmee hij kamt, aldus zijn advocaat Michiel van der Marel.
Volgens het Openbaar Ministerie is Van Wesenbeeck tussen begin 2020 en maart 2021 is Van Wesenbeeck volgens het OM betrokken geweest bij het binnenhalen van een partij van 540 kilo cocaïne. In ruwweg dezelfde periode is hij betrokken geweest bij de handel in of productie van crystal meth en xtc, of de voorbereiding daarvan.
Het bewijs voor die verdenking komt uit berichten die Van Wesenbeeck heeft verstuurd via Sky ECC. De berichtendienst van deze Canadese telecombaanbieder was populair bij criminelen vanwege de claim dat berichten zo werden versleuteld dat de politie niet mee kon lezen.
Maar na de ontmanteling van Sky in maart 2021 bleek dat een loze belofte. Een internationaal politieteam slaagde erin tientallen miljoenen berichten te onderscheppen en leesbaar te maken. En als zoveel andere sleutelfiguren uit de Nederlandse drugseconomie zit Van Wesenbeeck daarom nu vast.
„En dat terwijl er geen gram drugs is gevonden,” zegt advocaat Van der Marel. Als hij stelt dat Van Wesenbeeck ontkent dat hij degene is die de berichten over de drugs heeft verstuurd, knikt Van Wesenbeeck lichtjes. Maar hij zegt niks.
Adrianus Maria Gerardus van Wesenbeeck wordt geboren in de winter van 1961, op Tweede Kerstdag, in een omgebouwde paardenstal die op woonwagenkamp Doolplein in Eindhoven dienstdoet als dokterspost. Het gezin reist van kamp naar kamp, omdat vader Grad geld verdient met de handel in bestek, kammetjes en pleisters, vertelt Janus in zijn biografie.
Nadat Janus’broer wordt geboren, gaan de Wesenbeecks wonen op Doolplein, een kamp met een dubieuze reputatie vanwege de overbevolking en slechte sanitaire voorzieningen. Vader ‘Gradje’ van Wesenbeeck is een bekende figuur op het kamp. Hij is volgens Janus wars van werken, een drinker, een vechtersbaas.
Dat laatste leidt tot een strafzaak als Grad een politieagent neerslaat en ernstig verwondt. Hij krijgt drie maanden celstraf en een levenslang dedain voor ‘de wouten’, zoals agenten in plat Brabants worden genoemd.
„Als je te lui bent om te werken en te laf om te stelen, kun je altijd nog politieagent worden.” Dat zegt Grad volgens Janus als zijn vader weer eens wordt aangehouden. Janus vertelt in z’n biografie dat die houding de reden is dat de politie altijd een hekel heeft gehad aan de Van Wesenbeecks. „Vader liep altijd maar te roepen dat agenten mongolen waren. Zoiets heeft gevolgen.”
Wat ook niet helpt, is dat Grad en zijn zoons Janus en Tinus weinig op hebben met de wet. Ze gaan in de jaren zeventig hasjtransporten organiseren uit Marokko. De smokkelwaar wordt verstopt in een camper met geheime bergplaatsen.
Dat gaat zo goed dat ze op enig moment een hele vloot met campers hebben waarmee tonnen hasj naar Nederland worden gesmokkeld. In 1990 wordt Janus van Wesenbeeck voor het eerst gepakt en veroordeeld, tot een voorwaardelijke straf van 1,5 jaar. Die moet hij uitzitten bovenop de straf van 4,5 jaar cel nadat hij in 1994 weer wordt veroordeeld voor hasjhandel.
Als hij tegen de eeuwwisseling vrijkomt vertrekt globbetrotter Van Wesenbeeck naar Pretoria in Zuid-Afrika waar hij officieel gaat wonen. In die tijd raakt hij ook betrokken bij de productie van en handel in xtc, een drug die hij naar eigen zeggen ook zelf wel eens gebruikt, vertelt hij in Drugsbaron: „Dan ziet de wereld er even heel anders uit, heerlijk man.”
Voor die handel komt Van Wesenbeeck op de radar van de Vlaamse politie voor de smokkel van bijna 900.000 xtc-pillen naar Australië via de haven van Zeebrugge. Hij zit er een half jaar voor vast in België maar ze krijgen de zaak niet rond, tot grote ergernis van de politie in Nederland en België, waar Janus en zijn familie dan meestal verblijven.
Via een zieke collega uit het criminele milieu komt het gezin van Wesenbeeck terecht in twee grote villa’s in het Vlaamse stadje Lommel, waar uiteindelijk zijn vrouw en kinderen officieel gaan wonen.
In Lommel, een Belgische grensplaats niet ver van Eindhoven, ligt ook een recreatiepark: Parelstrand. En het is Janus’ vrouw, die niet kan aarden in de Belgische villa, die suggereert om daar te gaan wonen.
Vanuit een chalet bouwt Van Wesenbeeck verder aan zijn internationale drugsnetwerk waar politie en justitie maar geen greep op krijgen. Daarom besluiten de Belgen om een team van twee undercoveragenten op Janus af te sturen. Zij trekken ook in een huisje op Parelstrand en proberen daar zijn vertrouwen te winnen.
Tijdens dat onderzoek krijgt Janus ruzie met een ver familielid: ene Piet Pfaff. Ze hebben samen in de handel gezeten. De ruzie loopt zo uit de hand dat Pfaff Van Wesenbeeck in 2009 neerschiet bij een McDonalds in Best. Wonder boven wonder overleeft Janus dat.
Bij de politie leeft de gedachte dat de inmiddels overleden Piet Pfaff mogelijk wraak heeft willen nemen voor de moord in 2008 op een vriend, ene Jo van Asten, die ook actief is in de drugshandel. Volgens Pfaff zit zijn neef Janus daar achter en er zijn ook bewijsstukken die in die richting wijzen.
Maar Van Wesenbeeck ontkent betrokkenheid bij de moord en is er nooit voor vervolgd. Opvallend genoeg gebruikt hij later de twee undercoveragenten als zijn alibi: „die zaten constant op mijn nek”. Maar zij hebben niks van Janus’ betrokkenheid bij die moord gezien.
Het verhaal met de undercovers is onmiskenbaar de inspiratiebron van de gelijknamige Belgisch-Nederlandse Netflix-serie en inmiddels de inzet van een schadeprocedure die Van Wesenbeeck in de Verenigde Staten heeft aangespannen. Van Wesenbeeck vindt dat hij in de serie ten onrechte wordt neergezet als een gewelddadige figuur. Maar volgens Netflix is hoofdpersoon in die serie, Ferry Bouman, een fictief karakter.
Net als in de Netflix-serie wordt ook de echte Janus van Wesenbeeck opgepakt, in 2009, voor grootschalige drugssmokkel. Uiteindelijk wordt hij door een Belgische rechter in 2011 veroordeeld tot tien jaar celstraf, voor de handel in amfetamine en hasj. Hoger beroep en een procedure bij het Europese hof over de rechtmatigheid van de inzet van de undercoveragenten verliest hij.
Hoewel Van Wesenbeeck in zijn biografie opzichtig zijn betrokkenheid bij drugshandel beschrijft, is hij naar zijn zeggen ten onrechte veroordeeld omdat de overheid zich niet aan de regels heeft gehouden. En dat, vindt Janus van Wesenbeeck, is onrechtvaardig. „Kijk, als boef mag je liegen. Maar als de overheid ook gaat liegen is het hek toch van de dam?”
En nu zit Janus van Wesenbeeck weer in het verdachtenbankje, op basis van berichtenverkeer via een telefoon die volgens zijn advocaat niet van hem is. „Dat Janus de gebruiker is moet blijken uit met die telefoon verstuurde foto’s van hem. Maar die zijn overal op internet te vinden. Iemand anders kan die ook hebben verstuurd.” Daarom moet Van Wesenbeeck vrijkomen, maar de rechtbank wijst dat verzoek af.
Zijn advocaat vreesde daar al voor. Hij stelt dat Van Wesenbeeck het gevoel heeft dat deze zaak wordt opgeblazen omdat hij door de Netflix-serie een bekende Nederlanders is geworden. „Zijn bewakers willen met hem op de foto. Dat vindt hij niet erg, maar het zegt iets wel iets: de zaal zit niet voor niks vol journalisten.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC