María Corina Machado | Nobelvredesprijslaureaat Machado voert de Venezolaanse oppositie tegen het Maduro-regime aan. Dat doet ze niet in ballingschap, maar in eigen land – ondergedoken en tegen een hoge persoonlijke prijs. De Nobelprijs voor de Vrede kan haar bescherming bieden en moet ook de democratie wereldwijd steunen.
María Corina Machado spreekt haar landgenoten toe tijdens een betoging in augustus 2024.
De toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede aan de Venezolaanse oppositieleidster María Corina Machado (58) moet een van de „meest buitengewone hedendaagse voorbeelden van burgermoed in Latijns-Amerika” lauweren. Maar het Noorse comité vestigt met deze keuze ook de aandacht op een breder internationaal fenomeen: de democratie die wereldwijd onder druk staat. „Democratie – begrepen als het recht om een mening vrij te uiten, een stem uit te brengen en vertegenwoordigd te worden in een gekozen bestuur – is het fundament onder vrede, zowel in als tussen landen”, stelden de Noren in hun persverklaring.
Deze definitie van democratie is in Venezuela ruim tien jaar geleden al ten grave gedragen. Het land is na de dood van de legendarische linkse president Hugo Chávez, in 2013, de facto een éénpartijstaat geworden. Zijn opvolger Nicolás Maduro en de van oorsprong socialistische machtspartij PSUV hebben met een mix van overheidsrepressie, militiegeweld en stembusfraude elke vorm van oppositie levensgevaarlijk dan wel onmogelijk gemaakt.
Machado vormt hierop een unieke uitzondering. Al circa twintig jaar is ze actief in de anti-chavistische oppositie, waarbij ze opvalt om haar relatief gematigde standpunten. Vorig jaar was ze de gemeenschappelijke kandidaat van de oppositie om het op te nemen tegen Maduro, maar ze werd op dubieuze gronden uitgesloten van de presidentsrace. Ze steunde daarop een alternatieve, maar kansloos geachte oppositiekandidaat. Die won hoogstwaarschijnlijk de stembusgang, maar het Maduro-regime eiste de zege sowieso op, zoals het in 2019 ook al eens deed.
Venezolanen kunnen al jaren alleen maar stemmen met hun voeten en deden dat dan ook massaal. Ruim 7 miljoen mensen ontvluchtten het ooit zo welvarende olieland de afgelopen tien jaar. Inmiddels is de economie er gedollariseerd en dankzij de vele geldzendingen van de diaspora is de ernstigste schaarste voorbij, maar politieke vrijheid is er alleen maar kleiner geworden.
Anders dan veel andere oppositiekopstukken voor haar, die door het bewind richting een ballingschap geduwd werden in Europa of de VS, blijft Machado tot op de dag van vandaag in Venezuela wonen. Dat doet ze ondergedoken, want voor haar lef betaalt ze een hoge persoonlijke prijs. Ze werd begin dit jaar nog doelwit van een mislukte arrestatiepoging en haar wagen werd beschoten. Ook naaste familieleden en partijgenoten worden volop geïntimideerd en bedreigd door het regime en zijn aanhangers. Haar drie kinderen wonen in het buitenland.
Met de keuze voor deze laureaat zet het Noorse Nobelcomité de schijnwerper op Venezuela, net nu bootjes afkomstig uit dat land sinds enige weken doelwit zijn van Amerikaans militair geweld. Onder het mom van een antinarcotica-operatie heeft de regering-Trump een kleine marinevloot naar de Caraïbische Zee nabij Venezuela gedirigeerd. Deze blies voor zover bekend sinds eind augustus vier bootjes op, omdat ze drugs zouden vervoeren. De omstreden marine-operatie wordt door Washington verdedigd met het argument dat Machado’s grote tegenstrever, president Maduro, feitelijk een drugsbaron zou zijn en de drugssmokkelaars zijn ‘narcoterroristen’.
Deze campagne tegen Venezuela is grotendeels het werk van de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio. Als zoon van ballingen uit Cuba, een belangrijke regionale bondgenoot van Maduro, is hij al jaren een warm pleitbezorger van regimewissel in Venezuela. Rubio was vorig jaar, toen nog als senator, ook een van de Republikeinse politici die Machado voordroegen als genomineerde voor de Vredesprijs. Ze prezen daarbij haar „dappere en onbaatzuchtige leiderschap en onverzettelijke toewijding bij het najagen van vrede en democratische idealen”.
Hoewel Trump de Nobelprijs zelf graag had willen krijgen – wegens zijn twijfelachtige claim dat hij al zeven oorlogen zou hebben opgelost – strijken de Noren de Amerikaanse president met deze laureaat niet tegen de haren in. Maar in hun loftuiting op Machado citeren ze haar uitspraak dat „stembussen moeten prevaleren boven kogels”. De Noren steunen zo ook impliciet een democratisch (lees: geen militair) einde aan de dictatuur die Venezuela is geworden. Want, schrijven de Noren: ,,Maria Corina Machado heeft laten zien dat de instrumenten van democratie, ook de instrumenten van vrede zijn.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC