De Nobelprijs voor de Vrede is toegekend aan de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado, voor haar strijd voor democratie in het land. Venezuela bevindt zich al twee decennia in de greep van autoritair gezag.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Machado (58) was de afgelopen jaren een van de aanjagers van protesten tegen president Nicolás Maduro. Uit angst voor vervolging houdt ze zich veelal verborgen, maar soms duikt ze op bij politieke manifestaties. ‘Als leider van de democratiebeweging in Venezuela vormt Machado een van de meest opmerkelijke voorbeelden van burgermoed in Zuid-Amerika van de afgelopen tijd’, zei voorzitter Jørgen Watne Frydnes van het Noorse Nobelcomité bij de bekendmaking.
Hij noemde Machado een ‘kampioen van de vrede’ die probeert de ‘ferme greep op de macht’ van de Venezolaanse regering te verzwakken. ‘Democratie steunt op mensen die ondanks groot gevaar durven op te staan’, zei hij.
Aan het begin van deze eeuw richtte Machado Súmate op, een vrijwilligersorganisatie die de verkiezingen in het Zuid-Amerikaanse land monitort. Súmate was een van de drijvende krachten van een referendum in 2004, over het aanblijven van toenmalig president Hugo Chávez. Dat referendum, waarbij een meerderheid voor het aanblijven van de president stemde, verleidde Chávez ertoe Machado een ‘samenzweerder in dienst van de VS’ te noemen.
In 2011 maakte Machado de overstap naar de politiek: namens het centrumrechtse Primera Justicia werd ze in het Venezolaanse parlement verkozen. Daar baarde ze opzien toen ze door Chávez’ jaarlijkse toespraak tot het congres heen schreeuwde. Later nam ze het op tegen Maduro, die in 2013 de overleden Chávez opvolgde.
In 2014 stemden aan Maduro gelieerde parlementariërs voor een gedwongen vertrek van Machado uit het parlement. Een toespraak die ze hield bij de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) over de staat van Venezuela, zou volgens de parlementariërs indruisen tegen de Venezolaanse grondwet.
Als protestleider werd Machado alleen maar populairder en het leek vast te staan dat ze dé uitdager van Maduro zou worden bij de presidentsverkiezingen. Ze kreeg echter een vijftien jaar durend verbod op politieke activiteiten opgelegd, onder meer vanwege steun aan internationale sancties tegen Venezuela.
De centrumrechtse Machado komt uit een gegoede familie; haar vader Henrique was een prominente en welvarende zakenman die onder meer een staalbedrijf runde. Zelf werkte ze in het verleden in de auto-industrie. In 2024 won ze samen met de Venezolaanse presidentskandidaat Edmundo González Urrutia ook al de Sacharovprijs, de mensenrechtenprijs van het Europese Parlement.
Volgens het Nobelcomité is Machado is een ‘essentiële, verbindende figuur geworden’ binnen de Venezolaanse oppositie. Die was lang diep verdeeld, maar zij wist de verschillende partijen achter de eis voor vrije verkiezingen en een democratische regering te krijgen, aldus het Noorse Nobelcomité. ‘Democratie is een voorwaarde voor duurzame vrede. Toch leven we in een wereld waarin de democratie tanende is, waarin steeds meer autoritaire regimes de geldende normen uitdagen en hun toevlucht nemen tot geweld.’
Het deze week gesloten akkoord tussen Israël en Hamas over een staakt-het-vuren en het vrijlaten van Israëlische gijzelaars speelde geen rol bij de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede. Het comité had volgens secretaris Kristian Berg Harpviken eerder al een besluit genomen.
Dit jaar werden 244 personen en 94 organisaties genomineerd voor de prijs. Parlementariërs van over de hele wereld mogen nomineren, evenals regeringen, hoogleraren, vredesorganisaties en oud-winnaars.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant