Podcast De 19-jarige Betty Szabo, een sekswerker uit Hongarije, werd in 2009 doodgestoken op de Amsterdamse Wallen. De dader is nooit gevonden. De cold case wordt van A tot Z in de podcast ‘De zeven levens van Betty’ onderzocht.
‘True crime-liefhebbers worden uitgedaagd in De zeven levens van Betty”, belooft het persbericht. „Journalist Naomi Steijger duikt in een cold case.”
Dat belooft inderdaad wat. Naomi Steijger maakte in 2023 veel indruk met haar podcast Zwermelingen. Die ging over Oost-Europese arbeidsmigranten die van de ene op de andere dag dakloos werden. Ze trokken het bos bij Venlo in en bivakkeerden daar onder zeer primitieve omstandigheden, zelfs in de winter, in tentjes. Steijger gaf hun een stem, ze ontsloot voor ons een harde wereld waarvan we het bestaan niet kenden.
De zeven levens van Betty. 7 afleveringen, Podimo
Categorie: true crime
Iets soortgelijks doet ze in De zeven levens van Betty. Betty is Betty Szabo, een 19-jarige Hongaarse sekswerker, die in 2009 dood werd aangetroffen in haar peeskamer op de Amsterdamse Wallen. Ze is op gruwelijke wijze om het leven gebracht, met 72 messteken. De dader is nooit gevonden.
Steijger hoort voor het eerst over Betty tijdens haar werk, ze is kassameisje in het Erotisch Museum op de wallen. De moord maakte, ondanks dat hij al lang geleden gepleegd werd, veel indruk, mensen praten er nog steeds over.
Steijger besluit twee dingen te gaan doen. Ze wil de dader vinden en ze wil van Betty een echt mens maken. „Ik beloof je één ding”, zegt ze aan het begin van aflevering 1, „het eindigt met een wederopstanding.”
In het Erotisch Museum komen niet alleen maar toeristen, het is ook een soort zoete inval voor buurtbewoners. Vanachter haar kassa begint Steijger ze te bevragen over Betty. Al gauw raakt ze verstrikt in een web van roddels, halve waarheden, verschillende lezingen van gebeurtenissen en verdachtmakingen. Veel vingers wijzen naar ene Ben. Hij was ten tijde van de moord beheerder van de peeskamers en hij vluchtte, vlak na het gebeurde, naar Hongarije, uitgerekend het land waar Betty vandaan kwam. Wat moest hij daar?
Steijger, voor geen kleintje vervaard, denkt: Ben, die moet ik hebben, dus ze stapt op hem af, hij woont nu weer in Nederland, aan de rand van Amsterdam, in een flat. Hoe ze dat weet komen wij overigens niet te weten.
Ze is bang als ze in de lift staat, vertelt ze fluisterend, met dreigende muziek op de achtergrond. „Even verlies ik mijn zelfvertrouwen, dan denk ik aan Peter R. de Vries.” We horen, onder nog dreigender muziek, de galmende stem van Peter R. de Vries, alsof hij ons vanuit het hiernamaals toespreekt. Dat sterkt haar. „Vol goede moed stap ik op Ben af.”
Ben blijkt een man met een zachte g en een wat lijzige stem, die een apparaat naast de eettafel heeft hangen dat om de zoveel tijd een pufje luchtverfrisser de kamer inspuit. Steijger vraagt zich na het bezoek aan hem af waarom dat apparaat daar hing. Heeft Ben misschien iets te verbergen?
Ze wordt steeds verder het moeras van gegis en ge-stel ingetrokken, ondanks zichzelf. Ze wil het niet, zegt ze meermaals, ze voelt zich eigenlijk een anti-detective, de wereld is een chaos en de mensen doen maar wat, en toch, toch, ze kan het niet weerstaan, ze wordt detective tegen wil en dank, voor Betty.
Haar voice-overs worden nog zachter en spannender, de muziek zwelt nog verder aan, er vallen korte, suggestieve stiltes en ze herhaalt steeds – een beproefd true-crimepodcasteffect – de laatste woorden van een spreker.
Ex-prostituee Metje Blaak bijvoorbeeld zegt: „Hoeren moeten geen kinderen krijgen, want hoeren zijn er voor de mannen.” Steijger zegt: „Hoeren moeten geen kinderen krijgen, want hoeren zijn er voor de mannen.”
Dat herhaaleffect en het net iets te opdringerige sound design maken de podcast onnodig zwaar en ze irriteren mij als luisteraar. Ik hoor heus wel wat er gezegd wordt en ik kan mijn eigen conclusies daaruit trekken. Het verhaal zelf heeft spanning genoeg, rode rozen hoeven niet rood te worden gekleurd.
Tussen het speurwerk door komt de wederopstanding van Betty tot stand. Dat gebeurt zelfs letterlijk, de politie besluit tijdens Steijgers onderzoek de zaak te heropenen en wel op een zeer revolutionaire manier. Er wordt een hologram van Betty gemaakt, dat achter het raam van een peeskamer een week lang te zien is. Ze lijkt bijna echt, ze beweegt, lijkt te flirten met voorbijgangers. De nieuwe aandacht leidt tot tientallen tips, maar de gouden tip zit er niet bij.
Intussen is Steijger een spin in het true-crimeweb geworden. Waar is ze aan begonnen? Ze krijgt er paniek van, maar het intrigeert haar ook enorm. Zou dat dan het geheim van true crime zijn? Dat zowel de maker als de luisteraar er verslaafd aan raakt?
De detective, de journalist en de gevoelsmens strijden in Steijgers hoofd om voorrang. De detective wil feiten, de journalist onderzoek en de gevoelsmens wil Ben ontdoen van zijn stigma, hem vertellen dat ze van de politie heeft gehoord dat hij geen verdachte in deze zaak is. Maar bovenal wil ze recht doen aan wie Betty was.
En dat lukt haar. Ze heeft in deze gedurfde podcast van Betty meer gemaakt dan zomaar een hoertje dat 15 jaar geleden werd vermoord. Ze heeft laten zien dat wij allemaal ons eigen verhaal op haar projecteren. Betty was een hoer, maar ook een drakenvrouw, een moeder, een mens.
De zeven levens van Betty is een fascinerend spel met waarheden en keiharde feiten, het is een zoektocht die nooit af is.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC