De meeste politieke partijen schrikken (opnieuw) terug voor de grote hervorming van het belasting- en toeslagenstelsel, maar durven dit keer wél fors te snijden in de zorgkosten. Dat blijkt uit de doorrekening van tien verkiezingsprogramma’s door het Centraal Planbureau.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Het CPB heeft met hulp van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de verkiezingsprogramma’s doorgerekend om de gevolgen van het voorgestelde beleid op de economie en het milieu in kaart te brengen. Tien partijen die nu in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn hebben hun plannen voorgelegd aan de planbureaus. De PVV, SP, Partij voor de Dieren, FvD en Denk deden dat niet.
Het is de twaalfde keer dat het CPB de partijprogramma’s aan de vooravond van Tweede Kamerverkiezingen heeft doorgevlooid. In tegenstelling tot twee jaar geleden hebben CPB en PBL dit keer gekeken naar de effecten van de partijplannen ná de komende kabinetsperiode. Voorheen loonde het om een zo’n gunstig mogelijk plaatje in elkaar te knutselen voor de korte termijn, omdat de negatieve gevolgen over vijf of tien jaar (zoals een sterk oplopende staatsschuld) in de doorrekening buiten beeld bleven.
Dit jaar komen partijen daar niet mee weg. Alle deelnemers zien zich gedwongen tot forse bezuinigingen op langere termijn, omdat ze ook na 2030 allemaal veel meer willen uitgeven aan defensie. Zes van de tien partijen voldoen volgens het CPB aan de nieuwe Navo-norm voor 2035.
Een van de grootste kostenposten van de overheid is de gezondheidszorg. Bijna alle partijen kiezen ervoor om daar flink op te beknibbelen, onder meer door de voorgenomen halvering van het eigen risico terug te draaien (NSC, D66, SGP, ChristenUnie) of dat zelfs te verhogen (VVD, CDA, Volt, JA21). Alleen GL-PvdA en BBB laten de halvering in stand.
Zes partijen verhogen de eigen bijdrage aan de verpleeghuiszorg en zeven partijen bezuinigen op het basispakket door nieuwe medische behandelingen niet op te nemen.
Hoewel de noodzaak tot hervorming van het belastingstelsel ook de afgelopen twee jaar weer vaak met de mond werd beleden in de Tweede Kamer, bevatten de verkiezingsprogramma’s opvallend weinig echte hervormingsvoorstellen. Alleen Volt, de ChristenUnie en JA21 durven het aan de boel flink op de schop te nemen. Volt gaat daarin het verst en wil alle toeslagen, fiscale kortingen en premies afschaffen en inruilen voor een basisinkomen per huishouden.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant