In de aanloop naar de verkiezingen onderzoekt de Volkskrant uitspraken van politici. Wat zeggen ze, waarom zeggen ze dat en wat hopen ze te bereiken? Vandaag: de BBB en de stikstofgrens.
is chef van de politieke redactie.
Dreigende taal van het BBB-campagneteam donderdag op X: ‘Wij dulden geen tegenwerking meer.’
De partij reageerde op het bericht van de NOS dat demissionair minister Femke Wiersma van Landbouw (BBB) in de clinch ligt met haar VVD-collega’s in het kabinet over haar plan om nog deze herfst een nieuwe ondergrens in te voeren voor stikstof. Dat pikt de BBB niet, want met die nieuwe ondergrens ‘komt de (woning)bouw los, kunnen er wegen aangelegd worden én zijn de PAS-melders geholpen’, aldus de partij.
Zodoende breekt de regeringspartij nogal rigoureus met de aloude afspraak dat meningsverschillen in de ministerraad binnenskamers worden uitgevochten. Er lekt natuurlijk weleens wat uit op basis van ‘goed ingevoerde bronnen’, maar er gewoon openlijk campagne mee voeren is een politieke noviteit.
De nieuwe ondergrens is dan ook het belangrijkste kroonjuweel van de BBB. De partij kampt met gebrek aan voortgang in het stikstofbeleid. Wiersma zou graag voor de verkiezingen alsnog iets tastbaars bereiken.
Haar plan richt zich op de grens van de ‘stikstofdepositie’ die een project vergunningvrij mag veroorzaken. Het heeft de charme van de eenvoud: als die grens omhooggaat, hebben veel boeren en projectontwikkelaars die nu geen kant op kunnen opeens geen vergunning meer nodig voor hun activiteiten die onder de nieuwe grens blijven.
Nu ligt die grens op 0,005 mol per hectare per jaar, minder dan een halve gram – praktisch niets dus. Een project dat voor meer ‘depositie’ zorgt, krijgt alleen een vergunning als elders de natuurschade aantoonbaar wordt gecompenseerd. Wiersma wil die grens verhogen naar 1 mol. Voor heel veel boeren en bedrijven zou dat een uitkomst zijn, denkt zij.
Er is één probleem: er ligt nog altijd een maatgevend ‘stikstofvonnis’ van de Raad van State. Die oordeelde in 2019 dat de overheid te lang ‘op de pof’ stikstofuitstoot heeft gedoogd - met vage beloften over beterschap op lange termijn. Daarom moet sindsdien worden aangetoond dat op andere plekken daadwerkelijk wordt bijgedragen aan natuurherstel voordat aan een project een vergunning wordt verleend.
Niet alleen projectontwikkelaars worstelen daarmee, maar bijvoorbeeld ook de duizenden boeren die tot 2019 dachten dat ze legaal opereerden, omdat de overheid die suggestie wekte. Dat zijn de PAS-melders waarover de BBB het heeft. Zij wachten nu al jaren tevergeefs en in grote onzekerheid op een vergunning. De BBB beloofde hen in de campagne van 2023 een snelle oplossing.
Wiersma wil haar nieuwe ondergrens daarom nog deze herfst van kracht laten worden. Maar zij stuit op grote bedenkingen vanuit vele hoeken. De Raad van State waarschuwt dat de minister ‘niet geringe risico’s’ neemt omdat milieuorganisaties het nieuwe beleid juridisch zullen aanvechten en het ‘allerminst zeker is of dat dan overeind blijft’. Misschien dat rechters best iets zien in Wiersma’s ondergrens, maar de kans daarop is gering als de minister niet tegelijkertijd ‘een robuust, geloofwaardig en effectief pakket van natuurherstelmaatregelen’ doorvoert.
Ondernemers, bouwers, natuurorganisaties en provincies lieten daarom ook al weten dat ze bang zijn dat Wiersma vast gaat lopen. Acht gemeenten op en rond de Veluwe, ’s lands grootste natuurgebied, sloten zich daarbij aan. Uit vrijgegeven stukken bleek dat Wiersma’s eigen ambtenaren eveneens een juridisch debacle vrezen.
Wiersma zelf ontkent niet dat haar plan juridisch kwetsbaar is, maar wil het per se eerst snel invoeren en dan daarna in een proefproces kijken of het overeind blijft. Vanuit de VVD komen al enige tijd berichten dat die partij niet vlak voor de verkiezingen verantwoordelijkheid wil nemen voor het ontstaan van nieuwe onzekerheid.
Een nieuwe ondergrens kan op korte termijn voor veel boeren en bouwers een snelle oplossing zijn. Op de iets langere termijn is er een aanzienlijk risico dat het valse hoop blijkt, zeker als het niet gepaard gaat met overtuigend natuurherstelbeleid. Teleurstellingen en bijkomende schadeclaims liggen op de loer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant