Thomas Rosenboom Op zijn 66ste werd de schrijver vader van een dochter. De gedachten over die identiteitsverandering beschrijft hij met humor en eerlijkheid.
Thomas Rosenboom.
Over vaders met zieke (Joost Vandecasteele, Ronald Giphart, Peter Terrin) of overleden kinderen (A.F.Th. van der Heijden, P.F. Thomése) kon je de afgelopen jaren al best veel Nederlandstalige romans lezen, maar over springlevende en kerngezonde een stuk minder. Ja, een paar jaar terug verscheen natuurlijk dat prachtige Gloria van Koen Sels, maar daarin maakte dan weer de vaderfiguur een nogal gebutste indruk. Is vaderschap pas interessant voor een schrijver als het ergens mis ging?
Mis gaat het niet bij Thomas Rosenboom, maar afwijkend is zijn casus wel: hij werd namelijk pas op zijn 66ste vader. En voor het eerst: met de Vlaamse Blandine kreeg hij Anne, een meisje dat inmiddels (nog maar) drie jaar oud is. In veertien hoofdstukken beschrijft hij in Late vader wat er tot nu toe allemaal kwam kijken bij deze late, veeleisende taak. En dat doet hij op het eerste oog heel nuchter en informatief: dit zijn de artikelen die worden aangeschaft (veelal ten overvloede), zo hondsmoeilijk is het om een baby in slaap te krijgen (en zo makkelijk lukt het oppassende familieleden), dit gaat er na zo’n verandering vrijwel onmiddellijk de deur uit (sigaretten en alcohol) en wat komt er voor in de plaats voor de broodnodige ontspanning. In Rosenbooms geval komt dat neer op bijvoorbeeld luisteren naar oude hits op Spotify. En op kijken naar YouTube, want Rosenboom is niet alleen een late vader, hij is, twintig jaar na de tewaterlating van het digitale videoplatform, ook een verbazingwekkend late YouTube-ontdekker.
In het kielzog van al die alledaagse beslommeringen vertelt Rosenboom natuurlijk heel andere, diepere verhalen. Over transformatie bijvoorbeeld, over de identiteitsverandering die optreedt als je samen een kindje krijgt. Er bestaan veel verschillen tussen hem en Blandine, en toch is er sprake van een soort versmelting, alsof die twee door de nieuwe omstandigheden een eenheid gaan vormen. Je schrijft pas goed, legde Rosenboom eens in een interview uit, als je je schaamt voor wat je op papier zet. In Late vader past hij dat adagium heel subtiel en geestig toe, door bijvoorbeeld op te tekenen hoe de buitenwereld op hem reageert als hij er met een op de buik te dragen draagzak op uit trekt. Dat hij op die gevorderde leeftijd af en toe voor de opa en niet voor de vader van Anne wordt aangezien zal niet verrassen, maar het wordt wel erg bont als een dame zich in de metro over Anne buigt en vraagt „of ze met oma aan het rijden is”. Aangezien worden voor een oma! „Deze misvatting ging me te ver, ik moest die rechtzetten, maar nog voor ik in mijn gekrenktheid de juiste woorden had gevonden stond de dame op en wenste ze mij, alvorens uit te stappen, nog een heel prettige dag. Daarbij glimlachte ze zo buitengewoon vriendelijk dat ik maar niet antwoordde, om haar niet met mijn mannenstem in verlegenheid te brengen; in plaats daarvan pakte ik Annes armpje vast en zwaaide ik daar even mee.”
En met het in kaart brengen van een bijzondere vriendschap is dit niet alleen een boek over geboorte geworden, maar ook over de dood. In de jaren tachtig leerde Rosenboom Arie kennen, een man die destijds zo ongeveer de enige man was die er ronduit voor uitkwam dat hij vader wenste te worden. Maar hij werd het door omstandigheden nooit. Wel organiseerde Arie jarenlang wandelingen voor zijn vrienden, waarvan Rosenboom er eentje was. Arie plande de route, stelde nauwgezet de lunchtrommeltjes samen, regelde een plek om nadien te eten – een kinderloos gebleven vader. Hoe zou die inmiddels doodzieke Arie toch reageren op het aanstaande vaderschap van Rosenboom? Kon hij het hem gunnen? Nou en of.
„We see the world once, in childhood. The rest is memory.” Je zou kunnen zeggen dat Rosenboom deze canonieke dichtregels van Louise Glück bijna terloops ondermijnt. De geboorte van Anne jaagt zijn herinneringen aan zijn eigen jeugd aan, zeker, maar er voltrekt zich ook iets anders: hij ontdekt de wereld zoals zijn dochter die ontdekt. Hij bootst met haar de eerste klanken na, krijgt door goed te observeren in de gaten hoe ook een piepjong kind al macht probeert te verwerven, gaat net als zijn dochter ruggelings op de grond liggen spartelen om, tja, waarom eigenlijk? Nou ja, om op te gaan in haar wereld, zou je kunnen zeggen. En het ‘werkt’, zoals we in onze uiterst functioneel afgestelde wereld dan geneigd zijn te zeggen, want Anne vrolijkt erdoor op en lijkt zich minder alleen te voelen. Aan memory heeft Rosenboom-als-vader geen gebrek, hij deelt allerlei verhalen met de lezer over zijn jongere jaren. Maar vaderloos was er misschien wel vooral dat van hem overgebleven: iemand met louter geschiedenis. Vader worden, of voor mijn part ‘ouder’, zo las ik het althans, komt echter ook neer op een soort wedergeboorte.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC