Staking In de Rotterdamse haven leggen sjorders het werk neer, wat tot een opstopping van containerschepen leidt. De staking duurt tot vrijdag, maar wordt mogelijk verlengd
Een stakende havenarbeider houdt en bal hoog op de Maasvlakte. De sjorders eisen hogere lonen en betere arbeidsvoorwaarden.Foto Bart Maat
Normaal klimt Aron Utberg (36) tijdens zijn dienst torenhoge containerschepen op om containers in de Rotterdamse haven met stalen buizen los of vast te maken. Maar vandaag is alles anders. Deze donderdagochtend heeft de sjorder zich ingeschreven in het stakingsregister, en nu schenkt hij bij een houtvuurtje een Bacardi-cola voor zichzelf in. Terwijl hij een slok neemt uit een kartonnen FNV-bekertje, vertelt hij waarom hij staakt: „We hebben altijd te weinig personeel om het werk te doen. We moeten steeds meer werk doen met minder mensen.”
Woensdagmiddag hebben de leden van vakbond FNV van de sjorbedrijven International Lashing Service (ILS) en Matrans het werk stilgelegd voor een 48-uursstaking, die tot vrijdag 15.15 uur duurt. De sjorders besloten te staken, nadat een door de bond gesteld ultimatum in de cao-onderhandelingen was verlopen. Als gevolg van de staking is het werk in vijf diepzeeterminals van de Rotterdamse haven stil komen te liggen.
Donderdag is aan de beladen vrachtwagens te zien dat het ‘gronddeel’ van het werk in de haven nog doorgaat. Ondertussen is door het gestopte laden en lossen op het water wel een opstopping van zeker dertien containerschepen ontstaan. Volgens een havenwoordvoerder heeft dat overigens niet uitsluitend met de staking te maken, maar ook met het stormachtige weer van afgelopen weekend.
‘Onze rug, jullie winst’, staat er op een spandoek dat met ducttape aan drie dixi-toiletten is geplakt op de in stakingsterrein veranderde parkeerplaats. Uit de opgestelde speakers schalt techno. Verderop leggen wat collega's een kaartje, andere trappen een balletje of laven zich aan de koffie, frisdrank en koeken die de FNV ter beschikking heeft gesteld.
„Dit is historisch, zo'n saamhorigheid van jong en oud, alle religies”, zegt Aad Spruijt met Rotterdamse tongval, terwijl hij het tafereel tevreden gadeslaat. De 55-jarige werkt al dertig jaar voor ILS en zijn noeste arbeid heeft een wissel op zijn sterke, grote lijf getrokken. „Vroeger ging ik na een nachtdienst nog even met m’n kinderen spelen. Maar nu kan ik niet eens meer m’n hond uitlaten”, zegt hij. Een jongere collega, die niet met zijn naam in de krant wil, valt hem bij. „Ik wil straks nog wel m’n kind kunnen optillen”, zegt hij.
Spruijt vertelt hoe in het verleden de arbeidsvoorwaarden al flink verbeterd zijn. Om de hogere arbeidskosten te drukken, huurden de bedrijven via uitzendbureaus goedkopere krachten in om lichtere taken over te nemen. „Maar het gevolg is dat er extra druk op het werk van de sjorders komt te liggen en dat rouleren haast onmogelijk is”, legt hij uit. Daarom willen de sjorders een verbeterd loonbod: een loonsverhoging van 7 procent bovenop de automatische inflatiecorrectie die beide partijen al overeen zijn gekomen.
Spruijts generatiegenoot Ben Vlieger (63) werkt als praktijkbegeleider bij ILS en heeft het sjorwerk drastisch zien veranderen. Hij heeft de boten groter en de stapels containers hoger zien worden. Hij heeft gezien hoe het sjorderswerk bij de overslagbedrijven is weggehaald, omdat het vanwege het hoge ziekteverzuim te duur werd geacht. Hun werk wordt nu via de containerterminals uitbesteed aan ILS en Matrans, die gezamenlijk al het sjorwerk in de Rotterdamse haven organiseren.
Vlieger heeft tal van collega’s op zien branden tussen hun vijftigste en zestigste. Vroeger werd voor hen lichter werk gevonden binnen het bedrijf. Maar door de automatisering bestaan die banen niet meer. Vlieger en Spruijt hebben zo verschillende collega's noodgedwongen zien vertrekken. „En kom op die leeftijd nog maar eens ergens aan de slag.”
De saamhorigheid onder de havenarbeiders is groot, aldus de 55-jarige Aad Spruijt .Foto Bart Maat
De bedrijven lieten in een reactie op het door de FNV gestelde ultimatum eerder deze week weten dat de deur openstaat, maar dat ze niet over de looneis willen onderhandelen. Ze zeggen die „niet te kunnen dragen”. Maar daar nemen de vakbond en de sjorders geen genoegen mee. Zij wijzen naar de hoge winsten die reders de afgelopen jaren hebben kunnen noteren.
Het is de vraag hoe hoog de bedrijven de druk en de kosten van de staking kunnen laten oplopen. Want hoewel de sjorbedrijven het loon van de stakers niet hoeven door te betalen – dat doet de FNV voor de stakers die zich hebben ingeschreven – hebben ze wel tal van andere kosten, en getroffen klanten verderop in de keten.
Het havenbedrijf zei donderdag dat de achterstand prima in te lopen is en wilde vooral „geen paniek” zaaien. Maar volgens haveneconoom Bart Kuipers van de Erasmus Universiteit zijn de gevolgen wel degelijk groot. Tussen het schrijven van academische papers en vergaderingen door houdt hij in de gaten hoe groot de file van wachtende schepen voor de kust is. Die file leidt ook tot lange wachttijden voor de binnenvaart. „Omdat momenteel in de haven van Antwerpen het loodswezen [de organisatie die schepen begeleidt bij het in- en uitvaren van de haven] staakt, kunnen schepen daar nu ook niet naar uitwijken.” Het leidt tot chaos en een vertraging van zeker anderhalve tot twee weken, ziet Kuipers. En dat is in het scenario dat de staking vrijdagmiddag eindigt. „Je hebt straks in één klap een heleboel containers op de terminals.” De hele keten, van inspectie tot distributie, zal daaronder lijden, stelt Kuipers.
Vrijdag om 12.00 uur komen de stakende sjorders bijeen, om te kijken of er een beter voorstel ligt vanuit ILS en Matrans. Dan besluiten ze of ze het werk hervatten of de staking verlengen. Donderdagmiddag wilden de werkgevers noch de vakbond zeggen of al sprake was van enige toenadering. Tussen de kranen op de Maasvlakte vermoeden de meeste stakers dat de staking weleens langer zou kunnen gaan duren.
Stakende havenarbeiders spelen een kaartspel op de Maasvlakte in de Rotterdamse haven.Foto Bart Maat
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC