Verbrandingsmotor Europa’s auto-industrie kampt met een veelheid aan plagen. De Duitse auto-industrie ziet een uitweg in een achterdeurtje in het Europese verbod op de verbrandingsmotor, Bondskanselier Merz voert de druk op.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz „wil niet dat Duitsland bij de landen hoort die vasthouden aan dit verkeerde verbod” op de verbrandingsmotor.
Het geronk houdt niet op. Twee jaar geleden werden alle landen in de Europese Unie het na veel gesoebat eens over een verbod op de benzineauto. Maar inmiddels voeren Duitsland en andere landen de druk juist weer op om de regels van het verbod, dat in 2035 moet ingaan, af te zwakken.
„Er mag geen harde breuk komen in 2035”, zei de Duitse Bondskanselier Friedrich Merz donderdagmiddag beslist, in zijn felste bewoordingen tot nu toe. Hij deed die uitspraak na afloop van een door hem georganiseerd topoverleg over het lot van de zwalkende sector. Bouwers, bonden en bestuurders schoven aan. Een van hun voornaamste wensen nam Merz over: Brussel moet het benzineautoverbod van tafel halen, of op zijn minst versoepelen.
Het verbod was bij de aankondiging een kroonjuweel van de Green Deal, de grote Europese vergroeningsagenda. Het recept is simpel: vanaf 1 januari 2035 rijdt er geen nieuwe benzine- of dieselauto meer uit de Europese showrooms. Oude modellen verdwijnen in de jaren erna vanzelf van de weg. Maar nu het dondert en bliksemt boven de auto-industrie, groeien de twijfels.
In het verbod zit al een achterdeurtje ingebouwd. Dat is bedoeld voor alternatieve brandstoffen, die klimaatneutraal kunnen worden gecreëerd en toch in de verbrandingsmotor gaan. Nu zijn die alternatieve brandstoffen duur, maar de Europese Commissie heeft eerder beloofd er later nog eens naar te kijken. De Duitse auto-industrie ziet hier een uitweg in. Anderen willen toestemming voor hybride auto’s.
Dit opgelaaide verzet brengt de Commissie in een lastig parket. Het verbod was niet slechts bedoeld om de uitstoot terug te dringen, maar ook om Europese automerken een gegarandeerde afzetmarkt voor te spiegelen, zodat ze de stap naar elektrisch durven te wagen. Een nieuwe fabriek bouwen duurt namelijk jaren en vereist een forse investering.
Wopke Hoekstra, die als Eurocommissaris voor Klimaat en Schone Groei de Europese industrie moet helpen groener te worden, zette woensdag de deur op een kier toen hij in Straatsburg met het Europees Parlement debatteerde.
Rond de autotop die bondskanselier Merz donderdag organiseert in Berlijn demonstreert Greenpeace voor elektrische auto's. Foto Lisi Niesner/Reuters
„Het einddoel is duidelijk”, vertelde Hoekstra aan de zaal vol parlementariërs, waar voornamelijk rechtse partijen hun kans grepen om aan te dringen op afstel of uitstel. „Nu moeten we op zoek gaan naar een slimme en werkbare weg vooruit om dat te bereiken.”
De Duitse minister van Economische Zaken gaf deze week samen met haar Italiaanse collega in een interne brief alvast een voorzet. Zij riepen op om het verbod te herzien en hybride auto’s en alternatieve brandstoffen vrij baan te geven. Al legde die brief ook meteen de verdeeldheid in Duitsland bloot: de linkse SPD, Merz’ coalitiepartner, wist van niets en reageerde laaiend.
Europa’s auto-industrie kampt met een veelheid aan plagen: Trumps tarieven, achterlopende ontwikkeling, hoge productieprijzen. Maar bovenal heeft vrijwel iedereen zich verkeken op de snelheid van de opmars van China, dat nu tientallen miljoenen auto’s produceert. Werden er in 2019 nog 0,7 miljoen Chinese auto’s geëxporteerd, in 2024 waren dat er 5,5 miljoen.
De Chinese autobouwers danken hun groeispurt aan een model van moordende concurrentie tussen regionale overheden. Deze concurrentiestrijd stimuleert ongezonde prijzenoorlogen, maar ook veel innovatie in elektrische en hybride auto’s. Voor Europese merken ligt een dubbele klap op de loer. Eerst werden ze grotendeels van de Chinese markt verdrongen, nu dreigen ze ook in eigen huis weggeconcurreerd te worden.
Nu is er dus paniek. De auto-industrie is goed voor 13 miljoen banen in de EU en het verbod ligt politiek gevoelig. In Tsjechië lonkt na de recente verkiezingen regeringsdeelname voor een automobilistenpartij die het behoud van de verbrandingsmotor tot speerpunt maakte. Meerdere automerken hebben al besloten langer te blijven inzetten op benzine- en dieselauto’s.
Progressieve politici vragen zich echter sterk af of een aanpassing van het verbod wel de beste zet is. Haal je nu de druk van de ketel, zeggen zij, dan loopt de zoektocht naar efficiëntere en goedkopere Europese modellen vertraging op en verliest de EU de toekomstige strijd geheid.
„Ik weet zeker dat de Europese consument in 2035 een elektrische auto wil kopen, daar gaan de markt en de benzineprijzen wel voor zorgen”, zegt Gerben-Jan Gerbrandy, Europarlementariër voor D66. „De vraag is of dat een Europese of een Chinese auto wordt.”
„Als wij deze wet aanpassen, gaan de Chinezen de voorsprong die ze op ons hebben alleen maar uitbreiden”, zegt Mohammed Chahim (GroenLinks-PvdA). „Automerken komen en gaan, en vaak heeft dat te maken met een gebrek aan innovatie. Dat is waar ik bang voor ben.”
EU-ambtenaren kijken ook naar andere oplossingen. Zo wil de Europese Commissie vol inzetten op kleine en betaalbare elektrische auto’s van Europese makelij. Volgens een interne notitie van de Commissie, ingezien door NRC, zouden die met minder regels soepeler toegang tot de markt moeten krijgen. De Duitse regering verlengde deze week een subsidie voor elektrische auto’s.
Toch hangt een herziening van het verbod in de lucht, al was het maar omdat het onderwerp zo politiek explosief is en Merz wil leveren. Dat vergt wel een nieuw akkoord tussen de Europese Commissie, de EU-landen en het Europees Parlement, oftewel: taaie onderhandelingen.
Betrokkenen houden er rekening mee dat zo’n akkoord wel eens onderdeel kan worden van een grote heronderhandeling over de Europese klimaatafspraken, die in de volle breedte onder vuur liggen. Progressieve krachten zouden in zo’n geval een opening voor sommige hybride auto’s kunnen slikken, in ruil voor garanties dat andere klimaatmaatregelen niet worden aangetast.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC