China scherpt de exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen aan, met een tactiek die één-op-één gekopieerd is van de Amerikanen. Zo lijkt Beijing in de aanloop naar de handelsgesprekken met de Verenigde Staten de onderhandelingsmacht te willen vergroten.
is China-correspondent van de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Buitenlandse bedrijven zullen voortaan vergunningen moeten aanvragen voor de uitvoer van producten die zelfs maar een fractie aan Chinese zeldzame aardmetalen of magneten bevatten. Ook voert China een vergunningsplicht in voor technologie die wordt gebruikt om deze materialen te winnen of raffineren.
Na eerdere Chinese beperkingen maakte onder meer de VS plannen om zelf zulke grondstoffen te winnen of buiten China in te kopen, om zo de afhankelijkheid van China te verkleinen. Zonder toegang tot de Chinese technologie wordt dat lastiger.
China gaat hiermee ‘weer een stap verder’ in het beperken van de uitvoer van zeldzame aardmetalen en aanverwante technologie, zegt geopolitiek expert Frans-Paul van der Putten, verbonden aan het Clingendael Instituut.
De vergunningsplicht, die grotendeels in december ingaat, komt op een gevoelig moment. Eind deze maand ontmoeten de Chinese president Xi Jinping en de Amerikaanse president Donald Trump elkaar waarschijnlijk voor een handelsoverleg in Zuid-Korea, aan de zijlijn van een conferentie van de Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC).
Volgens het Chinese ministerie van Handel worden de nieuwe maatregelen doorgevoerd ‘ter bescherming van de nationale veiligheid’. Exportvergunningen voor materialen met militair eindgebruik worden in principe geweigerd. Aanvragen die te maken hebben met geavanceerde chips worden per geval beoordeeld.
Met dit beleid kopieert Beijing een tactiek die de Verenigde Staten al jaren toepast. Om China’s toegang tot geavanceerde chips te beperken, voerden de Amerikanen al vanaf 2019 exportcontroles in op buitenlandse producten die Amerikaanse chips bevatten, evenals op technologie waarmee chips kunnen worden gemaakt.
‘Ook de Amerikanen zeiden dat te doen om redenen van nationale veiligheid,’ aldus van der Putten.
Zeldzame aardmetalen en magneten zijn – net als chips – cruciaal bij de productie van de meeste high-tech producten, van smartphones en elektrische auto’s tot geavanceerde wapentechnologie. China produceert meer dan 90 procent van deze materialen.
De toegang tot deze grondstoffen vormt een belangrijk twistpunt tussen China en de Verenigde Staten. Nadat Washington eerder dit jaar de uitvoer van geavanceerde chips naar China verder had ingeperkt en het land hoge importheffingen had opgelegd, sloeg Beijing in april terug door de export van zeldzame aardmetalen aan banden te leggen.
Toentertijd werd er alarm geslagen over de mogelijke consequenties voor de Amerikaanse wapenindustrie. Zo noemde een topman uit de Amerikaanse zeldzame aardmetalen-branche de maatregelen ‘een precisie-aanval van China op de toeleveringsketens van het Pentagon’. Wat de consequenties van de nieuwe maatregelen zal zijn voor deze industrie is nog onduidelijk.
In juli draaiden de VS een deel van chipbeperkingen terug. Naar eigen zeggen deed Washington dat in ruil voor Chinese toezeggingen om de exportbeperkingen van zeldzame aardmetalen en magneten aan Amerika op te heffen.
Afgelopen dinsdag werd in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden de mogelijkheid besproken om de exportbeperkingen van chipproductietechnologie weer uit te breiden. Vijf fabrikanten zijn om opheldering gevraagd over leveringen aan China. Een van hen was het Nederlandse ASML, ‘s wereld belangrijkste maker van lithografiemachines.
Dat kan de timing van China’s nieuwe maatregelenpakket verklaren, denkt Van der Putten. ‘Met eerdere beperkingen op zeldzame aardmetalen heeft China het gevoel gekregen op het goede spoor te zitten. Dit is het moment om daar nog een schepje bovenop te doen.’
Ook Europese bedrijven kregen eerder te maken met leveringsproblemen door Chinese exportbeperkingen op kritieke grondstoffen. Deze zomer kwamen daardoor productielijnen van autofabrikanten stil te liggen. Omdat de vergunningsplicht voor alle niet-Chinese bedrijven geldt, is de kans groot dat bedrijven opnieuw last zullen krijgen van vertragingen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant