EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kreeg op één dag twee moties van wantrouwen om de oren – een unicum. Hoewel de moties van uiterst links en rechts geen enkele kans maakten, beseft Von der Leyen maar al te goed dat er onvrede broeit in het Europees Parlement.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De dubbele vertrouwensstemming donderdag in het Europees Parlement over Ursula von der Leyen was net zo voorspelbaar als zinloos. Beide ingediende moties van wantrouwen tegen de voorzitter van de Europese Commissie werden met ruime meerderheid weggestemd: 179 parlementariërs voor en 378 tegen, respectievelijk 133 voor en 383 tegen.
Von der Leyen was dan ook niet aanwezig bij de stemming in Straatsburg. Wel op maandag toen de moties – een van radicaal links, een van radicaal rechts – werden ingediend en besproken. Ze had haar hele Commissie opgetrommeld mee te komen, als teken van steun. Want Von der Leyen beseft dat achter die kansloze oproepen een bredere onvrede smeult over haar in het parlement. In juli was er ook al een (vergeefse) poging om haar weg te krijgen.
Het is voor eerst in de geschiedenis van de EU dat een Commissievoorzitter twee moties van wantrouwen – ook nog eens op één dag – aan de broek krijgt. De eerste kwam van Manon Aubry van de Linkse Fractie (waarbij de Partij voor de Dieren is aangesloten). Zij liet maandag aan duidelijkheid niets te wensen over. ‘U moet vertrekken!’, hield de Franse Europarlementariër de Commissievoorzitter zeven keer voor in een speech van krap 3,5 minuut.
Von der Leyen moet weg omdat ze zou toekijken terwijl de Gazanen worden uitgemoord. Omdat ze capituleerde voor Donald Trump bij het afsluiten van een handelsdeal. Omdat ze een handelsakkoord wil met de Latijns-Amerikaanse Mercosur-landen, een akkoord dat Europese boeren kapot zou maken. Omdat ze haar hand naar extreemrechts zou reiken. Omdat ze niets doet aan het banenverlies in Europa.
Von der Leyen hoorde het onbewogen aan.
De indiener van de tweede motie, Jordan Bardella, de nummer twee van Le Pens Rassemblement National, nam eveneens Mercosur en de VS-EU-handelsdeal op de korrel. Plus het ‘dolende groene beleid’ van Von der Leyen; haar betrokkenheid bij niet verder gespecificeerde financiële schandalen; het veel te zwakke migratiebeleid; alsook haar vermeende pogingen de vrijheid van meningsuiting te kortwieken. ‘Red Europa en stap op’, was zijn welgemeende advies.
Von der Leyen had de verwijten een voor een kunnen afpellen. Zeggen dat haar Commissie heeft voorgesteld de handel met Israël te beperken maar dat de lidstaten dit blokkeren. Dat de handelsdeal met de VS de best mogelijke was, gesteund door diezelfde lidstaten.
Dat Mercosur de EU minder afhankelijk maakt van die pestkop in het Witte Huis. Maar dat deed ze niet. Ze beperkte zich tot een oproep tot eenheid in het parlement. De tegenstanders van Europa hebben immers alleen maar baat bij verdeeldheid omdat het de EU verzwakt.
Het vuurwerk kwam van Manfred Weber, de leider van de Europese christendemocraten. ‘Belachelijk’, noemde hij de golf aan moties van wantrouwen tegen zijn partijgenoot Von der Leyen. Afgelopen 46 jaar (sinds het parlement direct wordt verkozen) waren er acht van die moties, nu drie in drie maanden. ‘Heeft u nu genoeg video’s voor uw politieke propaganda in Frankrijk?’, sneerde Weber naar Aubry en Bardella.
Hij verweet Bardella ook hypocrisie. Klagen over de handelsdeal met de VS maar ondertussen is zijn Patriotten voor Europa-fractie de grootste supporter van Trump in het parlement. Weber wees erop dat radicaal-links en -rechts elkaar overlappen in hun aanval. ‘Waarom gaat u met uw voorliefde voor destructie niet samen in één fractie?’ Hij gaf ongevraagd een naamsuggestie voor die nieuwe partij: Wij Zijn Tegen.
De sociaaldemocraten, liberalen en Groenen – samen met de christendemocraten het pro-Europese motorblok in het parlement – namen het op voor Von der Leyen. De chaos in de wereld is zo groot, net als de afkeer bij deze partijen van de radicale flanken, dat ze zich achter de Commissievoorzitter scharen.
Nu de Commissie wegsturen lost niets op, zei Terry Reintke, co-fractievoorzitter van de Groenen. Het ondermijnt Europa, speelt Trump en Poetin in de hand en brengt Oekraïne (dat leunt op Europese steun) in gevaar. Bovendien, zo vreest Reintke: een nieuwe Commissie met een nieuwe voorzitter zal alleen maar rechtser zijn.
De Duitse Groene was niettemin hard in haar oordeel over Von der Leyen. Ze mist leiderschap, ze mist de verdediging van de Green Deal, en hekelde de golf aan ‘vereenvoudigingsvoorstellen’ van de Commissie die volgens haar neerkomen op ‘domme deregulering’, en het geflirt van de christendemocraten met radicaalrechts. Soortgelijke geluiden klonken ook bij de sociaaldemocraten en liberalen.
De Groenen opereren tot nog toe als de adult in the room: ze stellen zich constructief op tegenover de Commissie, in het besef dat dit de enige manier is om als relatief kleine fractie (53 zetels van de 720) invloed te hebben. Deze Groene strategie zet druk op de grotere sociaaldemocraten (136 zetels) om Von der Leyen overeind te houden. Reintke waarschuwde Von der Leyen: ‘Ga niet blind uit van onze steun.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant