Vredesmissies Bij negen van de elf peacekeeping-operaties van de VN verdwijnen door bezuinigingen duizenden militairen en ander personeel. Operaties in Afrika worden het hardst getroffen.
Britse militairen van de VN-missie UNFICYP in Cyprus op een gebouw aan de zogeheten "rode lijn".
De Verenigde Naties verkleinen door geldgebrek het aantal blauwhelmen wereldwijd met een kwart. Dat heeft een hoge VN-functionaris woensdag gezegd in gesprek met internationale media. In totaal worden de komende maanden bij negen van de elf VN-vredesmissies zo’n 17.000 militairen, politie- en burgerpersoneel met hun uitrusting gerepatrieerd.
In welke VN-vredesmissies het hardst wordt gesneden is nog onzeker, maar de drie grootste missies met in totaal 50.000 militairen, alle drie in Afrika, zullen vermoedelijk sterk krimpen.
Belangrijkste geldschieters van de VN-vredesmissies zijn de Verenigde Staten en China, die een officiële contributie van respectievelijk 26 en 24 procent afdragen. Amerikaanse betalingen lopen 2,8 miljard dollar (zo’n 2,4 miljard euro) achter, al heeft Washington volgens persbureau Reuters toegezegd binnenkort 680 miljoen over te maken.
President Donald Trump heeft voor de jaren 2024 en 2025 eenzijdig 800 miljoen dollar geschrapt aan bijdragen voor VN-vredesmissies. Het Witte Huis zou ook overwegen voor 2026 helemaal geen contributie meer af te dragen, omdat verscheidene Afrikaanse missies een mislukking zouden zijn.
Van de elf huidige operaties worden volgens de VN-functionaris alleen de twee oudste, relatief kleine missies ontzien. Ten eerste de The United Nations Truce Supervision Organization (UNTSO), met als hoofdkwartier Jeruzalem, de missie die in mei 1948 werd ingesteld om te bemiddelen tussen Israël en zijn Arabische buurlanden. Aan UNTSO zijn nu 363 functionarissen verbonden.
De tweede gespaarde missie is de UN Military Observer Group in India en Pakistan (UNMOGIP), die sinds 1949 een bestandslijn in Kashmir bewaakt, momenteel met 113 militaire waarnemers.
De drie grootste operaties in Afrika – in de Democratische Republiek Congo, Zuid-Soedan en de Centraal Afrikaanse Republiek – vormen met een personeelsomvang van 50.000 ruim 70 procent van het totaal aantal van 68.255 VN-peacekeepers.De andere missies zijn die in Libanon, Kosovo, Cyprus, de Westelijke Sahara, de Golanhoogte tussen Israël en Syrië, en Abyei, een gebied op de grens van Soedan en Zuid-Soedan.
Sinds de oprichting van de Verenigde Naties in 1949 zijn er ruim zeventig vredesmissies geweest, waaronder grote en langjarige operaties in Egypte (1956-1967), Congo (1960-1964), Angola (1988-1997), Somalië (1992-1995), Rwanda (1993-1994) en voormalig Joegoslavië (1992-1995).
De laatste VN-vredesmissie waaraan Oekraïense militairen deelnamen was die in Mali (MINUSMA) van 2013-2023. In mei 2022, drie maanden na de grote Russische inval in Oekraïne, werden ze door president Volodymyr Zelensky teruggetrokken. Het ging om 308 Oekraïners, merendeels helikopterpiloten en ondersteunend personeel.
Peacekeeping-operaties hebben als doel om landen door neutrale militairen en civiele ondersteuners te begeleiden in de vroege overgang van conflict naar vrede. In theorie zijn drie principes leidend: de strijdende partijen moeten met VN-bemoeienis instemmen, de peacekeepers zijn onpartijdig en gebruiken geen geweld, behalve uit zelfverdediging.
Aanvankelijk ging het met name om toezicht in gedemilitariseerde bufferzones of langs bestandslijnen. Later kwamen daar allerlei andere taken bij, waaronder het inrichten van nieuw bestuur en opbouw van een rechtsstaat, hulp bij demobilisatie, ontwapening en herintegratie van voormalige strijders en het bevorderen van mensenrechten.
In praktijk werden vredesmissies het werk nogal eens onmogelijk gemaakt omdat de conflictpartijen hun strijd voortzetten en daarbij een VN-missie negeerden of ondermijnden. VN-missies hebben soms ook de grenzen van hun ‘neutrale’ mandaat verlegd. En een aantal VN-vredesmissies is gecompromitteerd door misdragingen van blauwhelmen zelf.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC