Staakt-het-vuren Onder aansporing van Donald Trump zijn Israël en Hamas een staakt-het-vuren overeengekomen. Het akkoord gaat over gijzelaars, noodhulp en Israëlische terugtrekking. Over andere punten uit het vredesplan moet nog verder onderhandeld worden.
In Tel Aviv vieren mensen het staakt-het-vuren op donderdag 9 oktober.
Zeven maanden nadat Israël het vorige staakt-het-vuren in Gaza opgeblazen had, zijn de strijdende partijen onder aansporing van de Amerikaanse president Donald Trump weer tot een overeenkomst gekomen. Hamas zal uiterlijk begin volgende week alle twintig nog levende gijzelaars vrijlaten en de lichamen van enkele tientallen overleden gijzelaars vrijgeven, in ruil voor de vrijlating van bijna tweeduizend Palestijnse gevangenen. Israël zal zijn troepen tot een afgesproken linie terugtrekken. En Israël zal weer internationale hulp toelaten tot de Gazastrook.
De overeenkomst kwam in de nacht van woensdag op donderdag tot stand. Net als in maart werd er gesproken over een ‘eerste fase’. Dat betekent dat er nog verder onderhandeld moet worden over andere aspecten van het plan van Trump, zoals het vestigen van een internationaal bestuur in Gaza en de ontwapening van Hamas. De vorige keer is het nooit tot vervolgafspraken gekomen.
Bron: Reuters
Vlak voor het ingaan van het staakt-het-vuren op donderdagochtend om tien uur Nederlandse tijd, waren er in Gaza nog rookpluimen van Israëlische bombardementen te zien. Toch overheerst de opluchting. In Gaza, waar de ruim twee miljoen inwoners voor het eerst in ruim een half jaar geen dagelijkse bombardementen te verwerken zullen krijgen, en waar de bevolking weer genoeg te eten zal hebben. En in Israël, waar de bevolking immens begaan is met het lot van de gijzelaars, zal hun terugkeer uitbundig gevierd worden.
Bron: Reuters
In een interview met Sean Hannity op Fox News sprak Trump afgelopen nacht al van een „historische” overwinning, die niet alleen vrede in Gaza betekent, maar in het hele Midden-Oosten. Maar er staan nog wel veel vragen open. Het bestuur van Gaza zou in handen komen van een internationale „raad van vrede”, maar daarover is nog niets bekend. Evenmin is duidelijk tot waar de Israëlische troepen zich zullen terugtrekken. En vooralsnog heeft Hamas nog niets hoeven toezeggen over ontwapening, een belangrijke eis van Israël.
In de ochtend van 9 oktober hangt er nog rook in de lucht van Israëlische bombardementen op Gaza, bij Deir al-Balah.
Al langer probeerde de internationale gemeenschap de strijdende partijen in Gaza tot overeenstemming te bewegen, maar duidelijk werd dat Trump de enige wereldleider is met voldoende macht om iets af te dwingen. Vooral zijn invloed op Israël was daarbij doorslaggevend. Bij de totstandkoming van het akkoord heeft hij de Israëlische premier Benjamin Netanyahu verteld dat Israël „niet de hele wereld kan bevechten”.
De afgelopen maanden groeide het internationale isolement van Israël. Netanyahu bleef doorvechten, met duizenden doden tot gevolg, ook al was er volgens experts amper nog militair voordeel op Hamas te behalen. Wereldleiders die Israël tot een andere koers probeerden te bewegen, ook van bevriende landen, werden afgesnauwd. Netanyahu omarmde het isolement en verklaarde zijn land tot een „super-Sparta”.
Aanvankelijk bleef Trump zijn bondgenoot steunen. Wat volgens waarnemers een beslissend moment was voor de president om van koers te veranderen, was het Israëlische bombardement op Hamas-leiders in Qatar, een Amerikaanse bondgenoot. Daar zou Trump zo kwaad over zijn geweest dat hij Israël gedwongen heeft om akkoord te gaan met een staakt-het-vuren. Na deze overeenkomst, zei Trump, zal de wereld „weer van Israël houden”.
Het Israëlische kabinet zal donderdag nog over het akkoord vergaderen. De extreem-rechtse minister Bezalel Smotrich heeft al aangekondigd dat hij tegen stemt, maar Netanyahu zei dat hij de voorbereidingen is begonnen om de gijzelaars in ontvangst te nemen en de troepen terug te trekken.
Hamas zal de komende dagen op zijn beurt gebruiken om de gijzelaars te verzamelen, die het op verschillende locaties vasthoudt. In haar reactie op het akkoord riep de militante groepering op dat Israël gedwongen moet worden om „de vereisten van de overkomst volledig na te leven”. Niet toegestaan mag worden dat Israël „zich onttrekt aan of vertraging veroorzaakt bij de uitvoering van hetgeen is overeengekomen”.
Hulporganisaties maken zich op om weer noodhulp te leveren. Israël heeft maandenlang internationale hulp geblokkeerd en voerde een eigen distributiesysteem in, dat gekenmerkt werd door chaos. Bij de slechts vier distributiepunten werden er in de afgelopen maanden honderden Palestijnen doodgeschoten.
Unicef benadrukte in een reactie op het akkoord dat de humanitaire situatie in Gaza zich op een „absoluut dieptepunt” bevindt. Langs de grens met Gaza heeft de hulporganisatie „het equivalent van 1.447 vrachtwagens” aan hulpgoederen klaarstaan. Om de nood te lenigen, zijn er volgens Unicef minimaal 700 tot 800 vrachtwagens per dag nodig met voedsel, water, medicijnen en andere basisvoorzieningen.
Jan Egeland, secretaris-generaal van de Norwegian Refugee Council, zei in een verklaring dat het staakt-het-vuren „geen nieuwe fragiele pauze” mag zijn voor nieuw bloedvergieten. „Israël mag dit niet aangrijpen als een kans om zijn militaire operaties op te voeren en geweld door kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, mogelijk te maken.”
Volgens de Noor kunnen Israël en Palestina „niet terugkeren naar de status quo van vóór 7 oktober 2023”. De internationale gemeenschap, zegt hij, „moet dit moment aangrijpen om te streven naar een rechtvaardige en duurzame oplossing die Israël veiligheidsgaranties biedt, een einde maakt aan de bezetting, een door de Palestijnen geleid wederopbouwproces ondersteunt en de rechten van de Palestijnen waarborgt, waaronder het recht op zelfbeschikking”.
Ook andere waarnemers hebben opgemerkt dat het staakt-het-vuren weliswaar zeer hoopvol is, maar ook slechts een opmaat naar duurzame vrede. De grondoorzaken van het conflict, zoals de Israëlische bezetting van Palestijns gebied, komen nog niet aan bod. Maar voor nu heerst er in de straten van Gaza een feeststemming en bereiden de familieleden van gijzelaars zich in spanning voor op het weerzien met hun geliefden.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC