Zap De Nederlandse patatkraam in Oekraïne redt mensenlevens. In de documentaire ‘Patatje Oorlog’ staan twee Hollandse patatboeren tussen de Russische drones. In het programma ‘Interview met de geschiedenis’ gaat de Vlaamse presentator Arnout Hauben voor ons vermaak terug naar Napoléons’ oorlog om zijn aambeien te checken.
Frietkramers Coen van Oosten (l.) en Franky van Hintum in ‘Patatje Oorlog’. Beeld BNNVARA
Waar kunnen we de Oekraïners in oorlog mee helpen? Je kunt vluchtelingen opvangen, kruisraketten sturen. Maar als je toevallig nog een patatkraam in de schuur heb staan, dan kun je er ook zelf heen rijden om gratis bakjes friet uit de delen. Dat deden Franky van Hintum en Coen van Oosten. De twee Nederlandse ondernemers ontmoetten elkaar als concurrenten: ze verkochten op een braderie allebei de kleinste radiografisch bestuurbare autootjes ter wereld. In de prachtige documentaire Patatje Oorlog (NPO2) zien we ze met hun roodgele patatkraam – ‘Lekkers uit Holland’ op de gevel – door de frontgebieden trekken. Overal waar ze komen vormen zich lange rijen, die zelfs blijven staan als het luchtalarm gaat.
Al snel verleggen regisseurs Pamela Sturhoofd en Jessica van Tijn de aandacht naar nog gevaarlijker werk van de patatboeren. In een auto waar ‘Evacuation’ op staat geschilderd, trekt het duo door oorlogsgebied om achtergebleven mensen op te halen en ze naar hun eigen opvanghuis te brengen, een verbouwd hotel dat ze Holland House hebben gedoopt. Ze stoppen een klein oud vrouwtje in een enorm wit bed, ze redden een kind met parkieten op schoot.
De burgers moeten vaak overgehaald worden om hun huizen te verlaten. Ondertussen moet het duo goed uitkijken voor Russische drones en raketten. Waarom doen ze het levensgevaarlijke werk? Ze willen mensen in nood helpen, iets doen. Dat werkt verslavend. En de adrenalinestoot die je krijgt aan het front ook. Wanneer iedere minuut de laatste kan zijn, voel je dat je leeft. Ze weten waar ze over praten: zelf overleefden ze een raketaanval op een restaurant. De serveerster die ze net royaal hadden gefooid, overleed voor hun ogen.
Ook Arnout Hauben zit weer dicht bij het front, in Interview met de geschiedenis (NPO2). Vlak voor de slag bij Waterloo in 1815 interviewt hij Napoleon Bonaparte. De verbannen Franse keizer is bezig aan een comeback. Bij het Belgische Ligny verslaat hij de Pruisische leger. Dat is het moment dat Hauben met zijn cameraploeg opduikt. Zoals wel vaker komt de interviewer zeer ongelegen. In plaats van zich te bekommeren om zijn leger, heeft Bonaparte zich teruggetrokken op zijn kamer met een ernstig geval van aambeien.
Eigenlijk waren die aambeien zijn Waterloo, zo betoogt Hauben. Doordat Bonaparte was geveld met zwaar ontstoken billen, maakte hij een cruciale fout: hij liet de vluchtende Pruisen lopen, waardoor ze zich voor Brussel konden hergroeperen. Een paar dagen later gaven ze Bonaparte bij Waterloo de genadeslag.
Klein ongemak, groot gevolg – ideaal voor een historisch verhaal. In werkelijkheid was het Franse leger te zwaar gehavend om een nachtelijke jacht op vluchtende Pruisen te houden. Verder was Bonaparte bang dat de Britse troepen hem dan in de rug zouden aanvallen. Maar de onbewezen aambeientheorie is te aantrekkelijk om te laten liggen.
De Vlaamse acteur Stefaan Degand speelt een indrukwekkende, getergde Napoleon in zijn nadagen. De gevallen generaal heeft zich nog één keer opgericht, maar eigenlijk is hij te moe en voorvoelt hij dat Ligny de laatste slag is die hij ooit zal winnen.
Het is meer dan twee eeuwen geleden, bij Waterloo wordt de slag nagespeeld door liefhebbers in authentieke uniforms. Pittoresk vermaak. Maar het was dus wel oorlog. Hauben interviewt een plaatselijke historicus die vertelt hoe na de slag de armen en benen van vijfhonderd soldaten onverdoofd werden afgezet. Hauben bezoekt een archeologische opgraving uitgevoerd door hedendaagse getraumatiseerde oorlogsveteranen, om te benadrukken dat ook Waterloo vooral bestond uit langdurig schreeuwen van pijn. Oorlog is later een mooi verhaal, maar op het moment zelf vooral ellende.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC