Mentale problemen
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Soms is het nodig om hardop te zeggen wat iedereen onbewust al heel lang ervaart. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) deed dat vorige week op één van de belangrijkste thema’s van deze tijd: de hypernerveuze samenleving. In een lijvig rapport zette de RVS het zoeklicht op de grootste bedreiging voor de volksgezondheid: de explosieve toename van mentale problemen als gevolg van – in essentie - collectieve overprikkeling.
Een analyse zoals die van de RVS dreigt al gauw te verzanden in holle bureaucratische frasen. Termen als ‘geïnstitutionaliseerd individualisme’ en de ‘prestatiesamenleving’ met zijn hang naar ‘versnelling en optimalisering’ ontnemen echter het zicht op waar het werkelijk over gaat: de huidige maatschappij zorgt voor bij steeds meer mensen voor een toenemend gevoel van onder druk staan.
Het aantal mensen met mentale problemen als gevolg van ‘het leven zelf’ is explosief gegroeid: bijna de helft van de Nederlanders krijgt daarmee te maken en het zijn vooral jongeren die het hardst getroffen worden. Deze mentale druk kan zich uiten in angst, somberheid, stress, burn-out. Het gevolg: de geestelijke gezondheidszorg slibt dicht terwijl de echte oplossingen daar niet vandaan kunnen komen. Het is geen kwestie meer van individuele gezondheid, maar letterlijk van volksgezondheid, zei hoogleraar innovatie in de geestelijke gezondheidszorg Floortje Scheepers daarover.
Afgelopen weekend publiceerde NRC een interview met ecologisch denker Tim Jackson. Ook hij ziet een samenleving waarin de mens continu uit balans getrokken wordt. Voorspoed wordt gemeten in welvaart, in rijkdom, en niet in welzijn of gezondheid.
Jackson wil de economie zo inrichten dat die zorg draagt voor de mensen: „Als materiële welvaart je doel is, is groei een behoorlijk goed dynamisch model: rijkdom kan je vergaren. Steeds meer is dan logisch. Maar als gezondheid je doel is, draait alles om balans. Soms wil je meer, soms minder. Maar je moet altijd aandacht besteden aan dat evenwichtspunt.”
Die aandacht voor balans is ook terug te vinden bij de RVS. Het kan niet de bedoeling zijn dat mensen „een mindfullnesscertificaat” moeten hebben om de hedendaagse maatschappij aan te kunnen, aldus de raad. Dat zou inderdaad symptoombestrijding zijn die de kern van het probleem negeert. Het gaat er niet om manieren te vinden om zo goed mogelijk te overleven in een hypernerveuze samenleving, het gaat erom dat de hypernervositeit zelf aan banden wordt gelegd.
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het huidige op groei gerichte economisch systeem is alomtegenwoordig. Het liberale idee dat mensen dan maar zelf een andere keuze moeten maken, is domweg teveel gevraagd als alle prikkels de andere kant op wijzen. Er is dan ook een cultuuromslag nodig om te onthaasten.
De RVS stelt in haar rapport terecht dat dat een opdracht aan álle deelnemers aan de maatschappij is: overheden, werkgevers, werknemers, scholen, ouders, leerlingen, media, sociale media en sociale netwerken als vriendengroepen of familie.
In de kern komt het er op neer dat de mens weer beter moet leren luisteren naar zichzelf. Intuïtief voelt iedereen aan dat de huidige manier van moeten rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan uiteindelijk tot ongelukken leidt. Dat het afremmen van de hypernervositeit geen individueel probleem is maar een maatschappelijke opdracht, maakt het misschien ingewikkelder, maar niet minder noodzakelijk.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC