Voor de PVV-kiezer is er ook deze campagne geen twijfel mogelijk: opnieuw staat migratie met stip op één als reden om op Geert Wilders te stemmen. Dat hij door veel partijen is uitgesloten van regeringsdeelname, speelt nauwelijks een rol.
is politiek verslaggever van de Volkskrant
Het is een van de grote vragen die concurrerende partijen bezighouden: hoe kan het dat de PVV zo stabiel blijft in de peilingen terwijl Wilders zelf de stekker uit ‘zijn’ kabinet trok? Het patroon in de parlementaire geschiedenis dat de kiezer breekt met partijen die een kabinet laten vallen, tekent zich vooralsnog niet af.
Integendeel, waar voormalige coalitiegenoten als de VVD en NSC een flinke electorale uittocht vrezen, houdt de PVV van de huidige 37 Kamerzetels er in de peilingen minimaal rond de dertig over. Over de reden is de PVV-kiezer zelf heel duidelijk, blijkt uit electoraal onderzoek dat Ipsos I&O woensdag publiceerde: migratie.
PVV-kiezers die op de partij stemmen vanwege haar standpunten (zo’n twee derde), vonden immigratie en asiel al in 2021 en 2023 voor respectievelijk 79 en 77 procent het belangrijkste thema. Maar dat is nu nog verder gestegen naar 90 procent.
Inmiddels overschaduwt dit thema alles. Andere onderwerpen waarop de PVV zich voorheen profileerde, zoals gezondheidszorg, armoede en kritiek op de Europese Unie, zijn voor de kiezers op de achtergrond geraakt. Waar bijvoorbeeld zorg bij de vorige verkiezingen voor 37 procent van de PVV-kiezers belangrijk was, is dat nu voor nog slechts 13 procent het geval.
Alleen veiligheid en de woningmarkt wegen voor PVV’ers ook nog zwaar. Maar omdat die onderwerpen door partijleider Geert Wilders steevast in verband worden gebracht met migratie, gaat het indirect toch over ‘hetzelfde stemmotief’, aldus de onderzoekers.
Dat andere partijen migratie als campagnethema juist hebben losgelaten, maakt voor de PVV-kiezer geen verschil. Waar bijvoorbeeld de VVD in 2023 nog vol inzette op migratie, leggen de liberalen nu meer nadruk op een klassiek economisch links-rechtsverhaal.
Zulke besluiten kunnen niet los worden gezien van de vorige verkiezingen, waarbij Wilders na een campagne over migratie onverwacht veel zetels won. Op dat thema valt van de PVV niet te winnen, en dus moeten andere partijen zich profileren op onderwerpen waarin ze sterker staan, zo luidden de analyses achteraf.
Ook werd het succes van Wilders steevast verbonden met de manier waarop partijen als de VVD de deur hadden opengezet naar samenwerking met de PVV. Nu de VVD die deur weer heeft gesloten, is de kans op regeringsdeelname voor Wilders gering. Maar voor zijn kiezers is dat geen reden om de partij de rug toe te keren. Voor slechts 11 procent weegt de kans om te regeren mee in hun overweging, terwijl dat bij de CDA-, GroenLinks-PvdA- of VVD-achterban voor bijna de helft van de kiezers het geval is.
Dat andere partijen Wilders uitsluiten, heeft hem weliswaar kiezers gekost, maar levert hem ook nieuwe proteststemmen op, concluderen de onderzoekers. Dat hij het kabinet heeft opgeblazen, lijkt intussen nauwelijks effect te hebben. Veel belangrijker vinden PVV-aanhangers het dat de partij ‘opkomt voor mensen zoals ik’.
In de jongste zetelpeiling van Ipsos I&O is het beeld dan ook nagenoeg hetzelfde gebleven: de PVV leidt met 31 zetels, op afstand gevolgd door het CDA en GroenLinks-PvdA met respectievelijk 24 en 22 zetels.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant