Met grote spanning wordt gekeken naar het overleg in Egypte over beëindiging van de Gaza-oorlog en vrijlating van de Israëlische gijzelaars. We bellen met Midden-Oosten-correspondent Jenne Jan Holtland over de vele obstakels.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Hallo, Jenne Jan. Vandaag zijn de besprekingen in Sharm el-Sheikh de derde dag ingegaan. Wat is de stand van zaken?
‘Zo te zien gaat het er tot nu toe redelijk aan toe, er klinken optimistische geluiden. De Amerikaanse bemiddelaar Steve Witkoff en president Trumps schoonzoon Jared Kushner zijn gearriveerd in Sharm el-Sheikh. Op hen werd gewacht. Want het beeld is dat zij de gaten moeten dichten. Ook de Israëlische minister Ron Dermer, een belangrijke veiligheidsaviseur van premier Benjamin Netanyahu, en de premier van Qatar zijn aangekomen.
‘Eveneens aanwezig is de belangrijkste Hamas-onderhandelaar Khalil al-Haya, die Israël vorige maand nog probeerde te doden bij de luchtaanval in Qatar. Amerikaanse bronnen zeggen nu dat Witkoff en Kushner niet weg zullen gaan uit Egypte zolang er geen akkoord is. Dat legt nog eens druk op alle partijen om tot een deal te komen.’
Welke obstakels zie jij voor een succesvol einde van de onderhandelingen?
‘Er zijn natuurlijk nog forse obstakels. Zoals de Israëlische terugtrekking uit Gaza. Hamas eist dat het Israëlische leger zich volledig terugtrekt. Maar in het akkoord dat Trump met Netanyahu sloot, wordt die terugtrekking uiterst vaag geformuleerd. Er is een kaart vrijgegeven waarop te zien is hoe het leger zich geleidelijk moet terugtrekken.
‘Maar ook dat kaartje is erg onduidelijk. Er zijn geen precieze coördinaten in opgenomen, waardoor je niet kunt zien tot waar Israël zich moet terugtrekken in de verschillende fasen en uit welke stedelijke gebieden. Hamas-officials hebben gezegd dat ze deze kaart daarom niet serieus nemen.
‘Hamas eist dat het leger zich terugtrekt uit alle stedelijke gebieden, zodat ze kunnen gaan zoeken naar de dode Israëlische gijzelaars die ze hebben begraven. Ze zeggen dat ze tijd nodig hebben om de lichamen te lokaliseren. De Palestijnen, maar ook Egypte en Qatar, voeren nu aan dat deze tekst te weinig garanties biedt voor een volledige terugtrekking van het Israëlische leger.
‘Een tweede obstakel is de vrijlating van Palestijnse gevangenen die Hamas eist. Ze hebben een lijst ingediend, waarop onder anderen de populaire Marwan Barghouti staat. Voor veel Palestijnen is hij hun gedroomde leider. Israël wil echter zelf bepalen wie het vrijlaat. Als Hamas een kopstuk als Barghouti vrij weet te krijgen, kunnen ze tegen de bevolking zeggen dat de oorlog niet voor niets is geweest.
‘Andere obstakels zijn de ontwapening van Hamas en de toekomst van Gaza. De Hamas-leiding zegt bereid te zijn de zware wapens, zoals raketten, af te staan en op te laten slaan in bijvoorbeeld Egypte. Maar van totale ontwapening, dat in het Trump-plan staat, willen ze niets weten.’
Hoe wordt in de Arabische wereld aangekeken tegen de onderhandelingen in Egypte?
‘De hele Arabische wereld, van de Golfstaten tot Jordanië en Egypte, zit natuurlijk ook met de genocide in de maag. De binnenlandse spanningen in die landen nemen toe. Ze moesten ook toezien dat Netanyahu op het laatste moment - zonder hun inspraak - wijzigingen aanbracht in Trumps plan. Hierover ontstond irritatie bij onder meer Egypte, Saoedi-Arabië en Qatar. De Arabische landen willen nu garanties van Trump dat hij Israël aan het akkoord gaat houden. De bal ligt nu dus bij Trump, wat hen betreft.’
Al met al: ben je optimistisch of pessimistisch dat het overleg tot het einde van de oorlog zal leiden?
‘Het is moeilijk te zeggen. Dit is hét moment, zo is wel duidelijk, dat het allemaal moet gaan gebeuren. Maar iedereen ziet ook dat er problemen zijn met Trumps plan. Met de Palestijnen is van tevoren niet gesproken, zij zien het als een Amerikaans-Israëlisch dictaat.
‘Er komt bijvoorbeeld een overgangsbestuur dat Gaza moet gaan besturen. Maar het is volstrekt onduidelijk hoelang dit bestuur aanblijft. Ook is een rol weggelegd in Trumps-plan voor Tony Blair, terwijl hij door veel Palestijnen wordt gezien als een oorlogsmisdadiger vanwege zijn betrokkenheid bij de invasie van Irak in 2003. Veel Arabieren zien de hele opzet als neokoloniaal.
‘Zelfs als er nu een staakt-het-vuren komt, weet ik niet hoe houdbaar het is. Het lijkt erop dat Israël aanwezig wil blijven in delen van de Gazastrook. Over de bezetting van de Westoever zegt het Trump-plan ook niks. Een echte vrede blijft daarmee ver weg.
‘Hamas zit in een moeilijke positie omdat ze het bestuur over Gaza moeten opgeven. Ze voelen de druk van de Arabische wereld om in te stemmen, maar tegelijkertijd is dit voor hen een capitulatieplan. Ze hebben geen goede opties meer over.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant