EU-Groenland Voor het eerst sprak een Groenlandse premier woensdag het Europees Parlement toe. Sinds de dreigementen van de Amerikaanse president Trump om het eiland in te lijven, zoekt Groenland toenadering tot de Europese Unie.
De premier van Groenland, Jens-Frederik Nielsen, spreekt het Europees Parlement woensdag toe in Straatsburg in een traditionele blauwe anorak.
De premier van Groenland kan een lach niet onderdrukken. Hij kent de vraag maar al te goed. „Laat ik één ding duidelijk maken”, zegt hij tegen de journalist die wil weten of Groenland zal worden opgeslokt door de VS – of door de EU. „Wij worden géén deel van een ander land.”
Het is een vraag die premier Jens-Frederik Nielsen sinds zijn aantreden, dit voorjaar, al vaak gekregen heeft. Groenland staat in de schijnwerpers sinds de Amerikaanse president Donald Trump openlijk liet weten te azen op het grootste eiland ter wereld, vanwege de strategische ligging en toegang tot een rijkdom aan grondstoffen. Trump sloot militair ingrijpen niet uit.
Sindsdien zoekt Groenland toenadering tot de Europese Unie, maar dan wel zonder dat het eiland daarbij zijn onafhankelijkheid hoeft in te leveren. „We zijn niet van plan lid van de EU te worden”, herhaalt Nielsen, een voormalig badmintonspeler, tegenover de journalisten die hem bevragen in Straatsburg. En als de VS over samenwerking willen praten, is „respect” een vereiste.
Vlak daarvoor heeft hij het Europees Parlement toegesproken. Een unicum: dat deed een Groenlandse premier nooit eerder. Het is een teken van de veranderende verhoudingen tussen Groenland en de EU: het eiland is deel van Denemarken, maar beschikt over zelfbestuur en stapte in de jaren tachtig uit de Europese Gemeenschap. „De wereld verandert”, zegt Nielsen in zijn toespraak, „en snel ook.”
Voor de 55.000 inwoners van Groenland staat veel op het spel. Zonder de VS bij naam te noemen en zonder Trump te willen provoceren, grijpt Nielsen de gelegenheid aan om zijn publiek in het Europees Parlement uitvoerig te bedanken. De EU is „een standvastige vriend gebleken toen we daar het meest behoefte aan hadden”, vertelt hij, gekleed in een traditionele blauwe anorak. „Dat zullen we nooit vergeten.”
Na Trumps dreigementen haastten Europese politici zich om Groenland te hulp te schieten. In de nieuwe EU-begroting moet het geld dat naar Groenland gaat verdubbeld worden, kondigde Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan. Op uitnodiging van Denemarken kreeg Groenland vorige week een plek aan tafel bij de Europese Politieke Gemeenschap, een verbond waarin de EU vergadert met naburige landen als Armenië, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk.
Want ook voor de EU zijn goede banden met Groenland cruciaal. Europa is net zo goed als de VS hard op zoek naar grondstoffen en de betrouwbare partners die ze kunnen leveren. Niet voor niets reisde Von der Leyen in maart 2024, ver voor de oorlogstaal van Trump, af naar de Groenlandse hoofdstad Nuuk om er een EU-kantoor te openen.
Premier Nielsen weet dat. Hij somt op: Groenland beschikt over 24 van de 34 grondstoffen die door Brussel als ‘kritieke grondstoffen’ zijn geclassificeerd, bodemschatten waarvoor Europa niet afhankelijk zou moeten zijn van wispelturige of onbetrouwbare landen. Om de private mijnbouw op het eiland verder te ontwikkelen, zou hulp uit Brussel goed van pas komen.
De steun voor deze toenadering onder Europarlementariërs is groot. Keer op keer oogst Nielsen tijdens zijn betoog applaus. Dat applaus verstomt pas als hij een ander verzoek aan de orde stelt. De eilandbewoners en de exportsector hebben zeer te lijden onder de strenge EU-regels tegen de zeehondenjacht, aldus Nielsen. Hij zou graag zien dat die regels worden afgezwakt.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC