Nobelprijs Scheikunde Drie scheikundigen uit Japan, Jordanië en het Verenigd Koninkrijk bouwden moleculaire structuren met daarin holtes, waar stoffen in en uit kunnen bewegen, met praktische toepassingen te over.
Susumu Kitagawa, Richard Robson en Omar M. Yaghi winnen de Nobelprijs voor de Scheikunde voor hun bijdrage aan de uitvinding van metaal-organische raamwerken.
De Nobelprijs voor de Scheikunde is woensdag uitgereikt aan Susumu Kitagawa (1951), Richard Robson (1937) en Omar M. Yaghi (1965) voor hun onderzoek naar zogeheten metaal-organische raamwerken (MOFs). De drie scheikundigen leverden belangrijke bijdragen aan het ontwerp van een destijds nieuw type moleculaire architectuur: structuren met daarin grote ruimtes waar moleculen in en uit kunnen.
Hun uitvindingen worden inmiddels toegepast in de praktijk, onder meer om vervuilende stoffen zoals PFAS uit water te filteren, om medicijnen af te leveren in het lichaam en om CO2 af te vangen uit de lucht. Inmiddels bestaan er tienduizenden verschillende soorten MOFs. De drie scheikundigen ontvingen de Nobelprijs omdat ze de eerste metaal-organische raamwerken bouwden, doorontwikkelden tot complexere structuren en aantoonden dat die extreem stabiel en nuttig kunnen zijn.
Richard Robson legde de basis voor de MOF in de jaren zeventig van de vorige eeuw, geïnspireerd door de moleculaire structuur van een diamant: één koolstofmolecuul bindt in die structuur aan vier andere, waardoor een piramidestructuur ontstaat. Robson slaagde erin, tegen alle verwachtingen van vakgenoten in, om een soortgelijke kristalachtige én stabiele structuur te bouwen met hele andere deeltjes. Maar in plaats van de ‘dichte’ diamantstructuur, ontstond een structuur met holtes. Kitagawa en Yaghi sleutelden door aan deze bevindingen, en slaagden erin steeds stabielere MOFs te maken, waar verschillende stoffen in- en uit bewegen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC