Giro555-actie In oktober 2024 werd bij een Giro555-actie voor slachtoffers in Gaza, Libanon, Syrië, de bezette Westelijke Jordaanoever én Israël 25 miljoen euro ingezameld. Inmiddels is voor ruim 9 miljoen euro aan hulp uitgegeven.
Op de nationale actiedag zelf werd 15 miljoen euro opgehaald, dat bedrag liep daarna op tot 25 miljoen euro.
Van de ruim 25 miljoen euro die vorig jaar bij een landelijke inzamelingsactie van Giro555 voor „alle slachtoffers in het Midden-Oosten” werd opgehaald, is inmiddels 9,1 miljoen euro uitgegeven aan noodhulp. Ruim de helft daarvan ging naar het door Israëlisch genocidaal geweld getroffen Gaza. De donaties worden bijvoorbeeld gebruikt voor poliovaccins of bloem om brood mee te bakken. Dat blijkt uit een tussentijdse verantwoording van de tien hulporganisaties achter Giro555, die woensdag is gepubliceerd.
De actiedag voor het Midden-Oosten vond plaats op 16 oktober 2024. Vooraf ontstond enige commotie over in hoeverre hulp aan Israël gepast was en of hulpgelden in Gaza en Libanon niet in handen van Hamas en Hezbollah zouden vallen. Omroepen oordeelden dat het onderwerp „te politiek gevoelig” lag voor een avondvullende tv-show op primetime en een gezamenlijke radiomarathon. Bij eerdere Giro555-acties was dat wel gebruikelijk, en werd meer geld opgehaald. In 2022 werd 184,5 miljoen euro ingezameld voor Oekraïne, in 2023 ging 128 miljoen naar aardbevingsslachtoffers in Turkije en Syrië.
In de tabellen van de Giro555-verantwoording wordt duidelijk wat de bestedingen per type hulp en per organisatie aan elk van de landen of gebieden zijn. Zo is het geld voor Gaza vooral aan gezondheidszorg gespendeerd en heeft de organisatie Cordaid voor Gaza het meeste uitgegeven.
Onduidelijk blijft echter hoeveel hulp al daadwerkelijk noodlijdende Palestijnen in Gaza heeft bereikt. Hulp komt Gaza slechts „mondjesmaat” binnen, zegt Giro555-voorzitter en Rode Kruis-directeur Harm Goossens. Dat vindt hij „enorm frustrerend en moeilijk te begrijpen”.
Israël blokkeerde vanaf maart tachtig dagen lang vrijwel alle humanitaire hulp naar Gaza. Dat is in tegenspraak met het internationaal recht. Inmiddels wordt hulp toegelaten, al is dat op zeer beperkte schaal. Zo krijgt geen enkele hulpvrachtwagen van Oxfam Novib, aangesloten bij Giro555, sinds maart nog toestemming van Israël om de grens naar Gaza over te steken. Bij de ‘gemilitariseerde voedselhulp‘ die Israël en de VS op enkele punten in Gaza zelf uitdelen, doodt Israël vrijwel dagelijks Palestijnen.
Actievoorzitter Harm Goossens tijdens de nationale actiedag vorig jaar.
„Als de poorten morgen zouden openen, kunnen wij meteen medische hulp, voedsel en onderdak leveren”, zegt Goossens. Alle Giro555-organisaties roepen „dringend” op tot „vrije en veilige doorgang” van goederen en hulpverleners.
Het is de bedoeling dat de opgehaalde 25 miljoen euro uiterlijk in september 2026 is uitgegeven. Na Gaza ging de meeste hulp (30 procent) naar Libanon. Voor projecten in Syrië en op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever is elk zo’n 6,5 procent van het totale budget bestemd. Naar projecten van Kerk in Actie in Israël, vooral gericht op arbeidsmigranten en bedoeïenen, gaat 1,2 procent. „Vooraf weet je niet precies waar het geld naartoe gaat”, zegt Goossens. Vanuit Israël kwam „minder” vraag naar hulp dan gedacht. „Het is een rijk land met goede medische faciliteiten.”
Goossens zit nu, een jaar na de actiedag, niet meer in zijn maag met de discussie over de Giro555-actie. „Het ging over waar je in het conflict stond, in plaats van over mensen in nood helpen, zonder aanzien des persoons. Iedere euro is een euro. Het geld van de Nederlandse bevolking wordt goed besteed, we hebben al een half miljoen mensen kunnen helpen en daarmee duizenden levens gered.”
Hoewel een grote tv-show ontbrak, deed de NPO vorig jaar wel verslag vanuit het actiecentrum in het Hilversumse Beeld en Geluid. De ondersteuning vanuit de NPO zit ‘m volgens een woordvoerder in een groot publiek bereiken, context bieden en „het transparant informeren van het publiek, met behoud van redactionele onafhankelijkheid”.
Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire studies aan de Erasmus Universiteit, noemt het „verschrikkelijk wrang” dat Giro555-hulp Palestijnen in Gaza nog maar weinig heeft bereikt. „Dit is de hulporganisaties op geen enkele manier aan te rekenen. Die verantwoordelijkheid ligt bij Israël, dat door uithongering, het onthouden van hulp, gebruik van buitensporig geweld en het expres targetten van medische voorzieningen, genocidaal optreedt.”
Moeten hulporganisaties niet meer stampij maken? Hilhorst stelt dat zij al lobbyen in Den Haag en medeorganisator zijn van bijvoorbeeld de Rode Lijn-protesten, die zondag een kwart miljoen Nederlanders mobiliseerden. „Het probleem is een doofstomme regering die meer zou kunnen doen, net als Europa, maar er geen gehoor aan geeft.”
Elders in het Midden-Oosten is Giro555-hulp volgens Hilhorst ook „hard nodig”. Ze wijst op het Israëlische verbod op UNRWA, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnen. Met het besluit van de Trump-regering om ontwikkelingshulpgigant USAID te ontmantelen, vallen ook Amerikaanse donaties aan de regio deels weg.
Dat ook hulp in Israël wordt geboden, toont hoe hulporganisaties ondanks alle discussie „niet voor landen, maar voor alle kwetsbare groepen staan”, zegt Hilhorst. „Je schippert tussen een groep critici die blind vaart op Israëlische oorlogspropaganda en degenen die iedere cent naar Israël te veel vinden.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC