Ongeveer een derde van ons eten verdwijnt in de afvalbak. Mette Lykke, CEO van het Deense techbedrijf Too Good To Go, maakte van minder verspillen een verdienmodel. ‘Alles dat je verdient met eten dat je anders weg zou gooien, is winst.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Voedselverspilling was niet een onderwerp waar Mette Lykke veel gedachten aan had gewijd, tot die ene dag in 2016, toen ze in de bus plaatsnam in haar thuisstad Kopenhagen. Dat busritje zou veel veranderen. Naast haar zat een vrouw die vertelde dat ze op het punt stond de allereerste investeerder te worden in Too Good To Go, een destijds acht maanden oude start-up.
Via de app van het bedrijf bieden horecazaken en supermarkten voor een lage prijs overgebleven eten aan, dat ze de volgende dag niet meer kunnen verkopen. Een uitkomst voor koopjesjagers die kunnen leven met iets minder vers brood.
De vrouw toonde de app aan Lykke, die direct onder de indruk was. Zelf had ze een jaar eerder de door haarzelf mede opgerichte fitnessapp Endomondo voor 85 miljoen dollar verkocht aan sportmerk Under Armour. Het verhaal van Too Good To Go sprak haar zo aan, dat ze een deel van dat geld in de start-up stak. Nog een kwartaal later werd ze CEO, op verzoek van de vijf oprichters.
‘Ik ben altijd iemand geweest die er niet van houdt dingen weg te gooien, wat het ook is’, vertelt Lykke (44) deze zomer in het Amsterdamse kantoor van het Deense bedrijf, met weids uitzicht over het water. ‘Toch wist ik niet dat voedselverspilling slecht is. Het leek me onzinnig om goed voedsel weg te gooien, maar ik was me nooit bewust van de schaal van het probleem.’
Tegenwoordig lepelt ze de feitjes moeiteloos op: 30 tot 40 procent van al het voedsel dat in de wereld wordt geproduceerd, wordt weggegooid. Dat is goed voor 10 procent van de totale wereldwijde CO2-uitstoot, en staat gelijk aan de totale voedselproductie van een land als China. Samen is al dat weggegooide eten 1,1 biljoen dollar waard, net zoveel als het bbp van Denemarken, Noorwegen en Zweden samen. Een kwart van al het weggegooide voedsel zou genoeg zijn om alle mensen met honger te voeden.
Waarom denkt u dat voedselverspilling zo’n vergeten probleem is?
‘Het is denk ik niet het meest sexy onderwerp. Mensen geven er doorgaans meer om of hun voedsel biologisch is, om wat ze in hun lichaam stoppen. Dit is niet iets individueels, maar een macro-issue. Daar kunnen mensen zich niet zo goed in inleven.
‘Onze ambitie is daarom bewustwording. Het is onmogelijk om vóór voedselverspilling te zijn. Het is een heel dom probleem en heel logisch dat we er iets aan moeten doen. Toch is het ook lastig, want je hebt te maken met een lange keten, veel verschillende spelers en veel verschillende redenen waarom eten verspild wordt. Je hebt dus ook allerlei verschillende oplossingen nodig.’
Bij Too Good To Go begon het met de verrassingspakketten, op te halen bij onder meer bakkers, sushirestaurants en supermarkten. Daarvan zijn er sinds de lancering van de app 450 miljoen verkocht. Aanbieders betalen een abonnementsbijdrage aan Too Good To Go plus een bedrag per verkocht pakket. Sinds kort biedt het bedrijf ook bezorgpakketten aan met eten dat anders in de fabriek weggegooid zou worden.
Dat leverde Too Good To Go in 2024 een omzet op van omgerekend 193 miljoen euro en een winst voor belastingen en rente van 1,8 miljoen euro, het eerste jaar van zwarte cijfers; tot die tijd draaiden ze met verlies.
Sinds 2018 is Too Good To Go ook in Nederland actief. In die tijd zijn er in ons land 34 miljoen verrassingspakketten opgehaald. De app heeft in Nederland 5 miljoen gebruikers en 5.500 aangesloten bedrijven.
Met het eigen kijk-ruik-proef-logo probeert Too Good To Go ook de voedselverspilling bij consumenten thuis in te dammen. Veel producten waarvan de ‘ten minste houdbaar tot’-datum is verlopen, zijn namelijk nog wel eetbaar. Wie eerst kijkt, ruikt en proeft, gooit minder weg, is het idee.
Opnieuw heeft Lykke haar feiten paraat. ‘We kwamen ooit de statistiek tegen dat de meeste consumenten in de EU het verschil niet begrijpen tussen ‘te gebruiken tot’ en ‘ten minste houdbaar tot’. Voor de zekerheid gooien ze het eten maar weg. 10 procent van alle voedselverspilling in de EU is daaraan te wijten. Terwijl ‘ten minste houdbaar tot’ betekent: vaak ook nog goed daarna. Dus: look, smell, taste, don’t waste.’
Inmiddels staat het logo jaarlijks op 6 miljard producten, van 500 voedingsmerken, in 15 landen. ‘We dachten: als we consumenten kunnen voorlichten, maken we écht impact.’
Heeft u het idee dat het bewustzijn over voedselverspilling toeneemt?
‘Ik denk het wel. De afgelopen jaren is een aantal dingen gebeurd. Eerst kwam de inflatie. Zelfs nu die wat gedaald is, is voedsel nog steeds duurder dan drie jaar geleden. Dus we zien dat het voor steeds meer mensen noodzaak is, en voor anderen een wens, om geen waardevol eten weg te gooien.
‘Voor voedselbedrijven en winkels geldt hetzelfde. Grondstoffen zijn duurder, net als het voedsel. Tegelijkertijd zijn de lonen en elektriciteitskosten gestegen. Dus bedrijven moeten efficiënter worden. Dan is voedselverspilling een goede plek om te beginnen, want alles dat je verdient met eten dat je anders weg zou gooien, is winst.’
Een van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN is de voedselverspilling in 2030 te halveren. De Europese Unie heeft recentelijk veel lagere doelen vastgelegd: 10 procent minder bij voedingsbedrijven en 30 procent minder in winkels en huishoudens.
Is het VN-doel haalbaar?
‘Volgens mij is het een goed doel. Maar het wordt moeilijk als de EU-lidstaten zich er nu niet voor inzetten. 2030 is niet zo ver weg. We moeten ons nu aan die doelen committeren en plannen maken om ze te halen. Het is nu aan de private sector, want vanuit de wetgeving zal het niet komen.’
Too Good To Go heeft actief gepleit voor ambitieuzere doelen. Daar hebben jullie zelf ook financieel belang bij.
‘Klopt. Maar hoe dan ook wil niemand een groot deel van zijn producten verspillen. Iedereen is toegewijd. Er is wel ambitie, maar die zou wat hoger kunnen zijn.’
Wie staat er op de rem?
‘Dat weet ik niet. In het algemeen staat er de laatste tijd een rem op milieuwetgeving. De CSRD (een Europese richtlijn die grote bedrijven verplicht over hun duurzaamheidsprestaties te rapporteren, red.) is bijvoorbeeld afgezwakt. Sommige van die regels waren erg bureaucratisch en hadden geen echte impact op het milieu. Ook wij moesten een hoop rapporteren. Die tijd en middelen hadden we ook in nieuwe initiatieven kunnen steken.’
Na de start in Denemarken in 2016 breidde Too Good To Go aanvankelijk vooral in Europa uit. In 2020 volgde de stap naar de Verenigde Staten, sinds kort zit het bedrijf ook in Australië en binnenkort volgt Japan.
Komt u overal dezelfde houding tegen ten opzichte van voedselverspilling?
‘We bieden consumenten drie dingen, die vrij universeel zijn gebleken. Het milieuaspect van voedselverspilling voorkomen, het verrassingsaspect als je een pakket opent, en het feit dat het gewoon een goede deal is. Er zijn wel landen waar de weging van die drie dingen afwijkt. In Scandinavië staan milieu en duurzaamheid wat hoger op de agenda, in de VS richten we ons wat meer op de verrassing en betaalbaarheid.
‘De Amerikaanse markt veroveren is een grote uitdaging voor de meeste Europese techbedrijven. Dat heeft ons wel een paar jaar gekost. Tegenwoordig is het een van onze snelst groeiende markten.’
Het succes van Too Good To Go gaat ten koste van voedselbanken, die minder donaties krijgen. Maakt u zich daar zorgen over?
‘Voedselbanken doen goed werk, maar elke seconde worden er nog steeds 80 duizend maaltijden verspild. We hebben het dus niet opgelost met wat er vóór Too Good To Go was.
‘Veel supermarkten waarmee wij werken, doneren ook voedsel. Daarnaast is er veel voedsel dat niet geschikt is voor donatie. Warm eten bijvoorbeeld. De meeste winkels waar wij mee werken zijn kleiner: bakkerijen, cafés, restaurants. Die hebben twee of drie tasjes per dag over. Logistiek is het niet logisch om dat op te laten halen door een voedselbank. Daar komen wij om de hoek kijken.
‘En op veel plekken werken we ook samen met voedselbanken. We hebben nu bijvoorbeeld pilots waarbij mensen vouchers krijgen om voedsel op te halen bij winkels waar wij mee werken.’
Jullie bieden tegenwoordig ook bezorgpakketten aan, met voedsel dat anders in de fabriek weggegooid zou worden. Waarom?
‘Winkels zijn eigenlijk de meest efficiënte schakel in de voedselketen. Daarvóór en daarná wordt veel meer voedsel verspild. Tegelijkertijd zien we dat onze gebruikers in sommige gebieden letterlijk trek hebben in meer, maar dat er niet genoeg eten wordt aangeboden. Zeker in plattelandsgebieden zijn er vaak niet veel winkels in de buurt. Met de magic-pakketten kunnen we die mensen beter voorzien.
‘Er zijn meerdere redenen waarom eten in de fabriek weggegooid wordt. Vaak is de houdbaarheidsdatum zo nabij dat supermarkten het niet willen hebben. Of er is een pallet omgevallen en de kosten om het allemaal opnieuw in te pakken zijn te hoog. Soms verandert de verpakking, of zit er een cosmetische fout op. Er was bijvoorbeeld eens een biertje waar een nieuwe CEO of chef kwam, en ze wilden de oude naam niet meer in de verkoop hebben.’
Relatief kleine tekortkomingen. Moeten we niet anders gaan denken over welk voedsel nog goed is om te eten?
‘Daarom maken we die labels en hebben we ook lespakketten. In de laatste paar generaties is onze perceptie van eten enorm veranderd. Allebei mijn oma’s leven nog. De ene is 101, de ander 96. Ze hebben allebei de Tweede Wereldoorlog meegemaakt en hebben een compleet andere mindset rondom eten. Als ik daar kom lunchen, pakken ze na afloop alles in en gaat het de koelkast in. Zelfs een half ei.
‘Mijn ouders hebben dat al minder. En ik denk mijn generatie nog minder. We bestellen iets op een app en gooien weg wat we niet eten. Morgen weer een nieuwe maaltijd. De meesten van ons hebben nooit gebrek aan eten gehad.
‘Daarom willen we kinderen graag bijbrengen dat eten iets waardevols is. Hopelijk kunnen zij dan hun ouders opvoeden, want dat is wat lastiger.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant