Wat laat je na als je overlijdt? En: hoe lang blijft je erfenis doorleven? Alfred Nobel had voor na zijn dood een verrassing in petto. Pas toen de Zweedse dynamietuitvinder op zijn 63ste stierf ontdekten zijn nabestaanden dat zijn fortuin zou worden ingezet als prijzengeld. Deze week worden voor de 125ste keer de Nobelprijzen uitgereikt: nog even en zijn prijs is twee keer zo oud als hij zelf werd.
Maar niet elke nalatenschap laat zich uitdrukken in Zweedse kronen, besefte ik tijdens een bezoek aan Thijsse’s Hof in Bloemendaal. Met een groot feest vierde de heemtuin van wijlen Jac. P. Thijsse het 100-jarig jubileum. In de najaarszon was een groene loper uitgerold, vallende bladeren zorgden voor herfstconfetti, beheerder Johan Görtemöller had zijn hovenierskledij vervangen door een fleurig overhemd. Er was een Thijsse’s Hof-glossy, er was een quiz en bij de ingang werden hoorntjes met duindoornijs uitgedeeld. Jac. P. was dan al 80 jaar dood, de tuin die hij voor zijn 60ste cadeau had gekregen oogde springlevend.
Ooit werd Thijsse in één adem genoemd met de beroemde Verkade-albums. Bij gemberkoek en beschuit kon je sparen voor de voorlopers van voetbalplaatjes en Pokémonkaarten – plakplaatjes van de meidoorn en de wielewaal, waarbij hij de teksten had gemaakt. Jac. P. was natuurschrijver, -onderwijzer én -beschermer: zonder zijn inspanningen zou het Naardermeer zijn veranderd in een afvalbelt. Regelmatig ontving hij fanmail van kinderen. Een Freek Vonk avant la lettre.
Wat is daar nog van over? Op de groene loper passeerde veel grijs: donateurs, natuurvrienden, omwonenden op leeftijd. Toch is Thijsse’s invloed verre van tanende, aldus Johan, die acht jaar geleden zo onder de indruk raakte van de heemtuin dat hij zijn baan als vmbo-docent inruilde voor die van beheerder. „Vaak zijn het júíst kinderen die hun ouders of grootouders hier mee naartoe nemen.” Elk seizoen komen zesdegroepers van scholen uit de buurt naar Thijsse’s Hof om het scholenpad te lopen. „Steeds hebben we een ander thema, nu gaat het over paddenstoelen en herfstkleuren.” Belangrijker dan te weten wie Thijsse was, is oog hebben voor wat hij nastreefde: natuur behouden, beschermen en bewonderen.
Zijn hof was zó belangrijk voor hem dat zijn vrouw klaagde dat hij te weinig thuis was. Wat dat betreft was hij uit hetzelfde hout gesneden als Jane Goodall – ook een onvermoeibare natuurbeschermer. Haar rol als boegbeeld reikte zo ver dat er niet alleen een orchidee naar haar vernoemd werd maar ook een Barbie-pop en, net als bij Nobel, een instituut.
Ook net als Nobel kwam Goodall, krap een week na haar dood, met een onverwachte twist. Niet via haar testament, maar via een nieuwe serie van streamingdienst Netflix. Tal van beroemdheden blijken een laatste interview te hebben gegeven dat pas ná hun overlijden wordt uitgezonden, en Goodall mocht postuum de spits afbijten. Ik keek met gemengde gevoelens – van deze verrassing zou louter Netflix het prijzengeld opstrijken. Maar misschien was ik te cynisch: uiteindelijk was Goodalls boodschap er, als altijd, een van hoop. En dat is nu eenmaal wat goede natuurbeschermers doen, hoop zaaien. Hetzij in een hof, hetzij op Netflix.
Gemma Venhuizen is biologieredacteur en doet elke woensdag ergens vanuit Nederland verslag.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC