Het verhoor van de Amerikaanse minister van Justitie Pam Bondi in de Senaat raakte dinsdag flink verhit. Democraten beschuldigen haar van politiseren van justitie. Zij wijzen op de vervolging van voormalig FBI-directeur James Comey, een criticus van Donald Trump, die woensdag voor de rechter verschijnt.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Pam Bondi heeft geleerd van haar baas. Aanvallen als je wordt bedreigd, luidt het welbekende gospel van Donald Trump – en dat is precies wat zijn justitieminister dinsdag doet. Met een passie. ‘Hoe durft u mij dit te vragen’, snauwt Bondi naar de Democraten die haar verhoren in de Amerikaanse Senaat. ‘Dit is een persoonlijke aanval! U bent slechts op zoek naar roem!’
Urenlang gaat het zo door. Bondi onderbreekt, ontwijkt, buigt elke kritische vraag om tot een aanval op de ondervrager. Zelden liepen de gemoederen bij een ministerverhoor, standaardprocedure in de Amerikaanse politiek, hoger op dan nu. Maar zelden, tevens, ontving een minister zwaardere aantijgingen dan nu.
‘Justitie is onder uw leiding verworden tot het persoonlijke zwaard en schild van president Trump’, concludeert Democraat Adam Schiff uit Californië tijdens een van de meest verhitte momenten. Bondi’s reactie, met onverhulde walging in haar stem: ‘U bent de president excuses verschuldigd.’
In de acht maanden onder Pam Bondi (59) is de Amerikaanse justitie onherroepelijk veranderd. Duizenden aanklagers zijn uit politieke overwegingen ontslagen, vervolgingen werden gestaakt tegen Trumps medestanders en begonnen tegen zijn vijanden. Prioriteiten als het bestrijden van corruptie en beschermen van burgerrechten, maakten plaats voor een nieuwe missie: de federale klopjacht op ongedocumenteerde migranten.
Ook veranderd is de positie van de minister ten opzichte van het Witte Huis. Waar justitiële onafhankelijkheid sinds de jaren 70 geldt als de heersende norm, of op zijn minst de schijn daarvan, doet Bondi geen enkele poging om zich van Trumps wensen en grieven te distantiëren. Noch vice versa.
‘Pam’, schreef Trump eind vorige maand nog aan Bondi op sociale media. ‘We kunnen niet langer wachten.’ Publiekelijk gaf de president zijn justitieminister de opdracht tot vervolging van diens vermeende vijanden, onder wie senator Adam Schiff – die Bondi dinsdag verhoort – en voormalig FBI-directeur James Comey.
Dat laatste is inmiddels gebeurd. Deze woensdag verschijnt Comey voor het eerst voor de strafrechter. Ook daarover negeert Bondi dinsdag de vragen.
‘Ik ga niet zeggen welke gesprekken ik wel of niet heb gehad met de president’, reageert Bondi dinsdag, gevraagd of zij met Trump gesproken heeft over de vervolging van Comey. Ook op de vraag of zij diens wens opvatte als bevel, geeft de minister geen direct antwoord.
De vervolging tegen Comey – de eerste van Trumps politieke vijanden – had flink wat voeten in de aarde. Erik Siebert, de officier die door Bondi met de zaak werd belast, weigerde vervolging aan te spannen wegens gebrek aan bewijs. Vorige maand werd Siebert door Trump ontslagen. Diens opvolger, de onervaren Trump-loyalist Lindsey Halligan, zette de strafzaak wel door.
Comey wordt beschuldigd van meineed tegenover het Congres. In 2017, toen de FBI onderzoek deed naar Russische inmenging tijdens Trumps eerste presidentscampagne, zou hij als directeur feiten hebben verdraaid, aldus de aanklacht. Comey ontkent.
‘Mijn familie en ik weten al jaren dat er een prijskaartje hangt aan verzet tegen Donald Trump’, reageerde Comey vorige week in een video. ‘Wij zullen niet op onze knieën leven.’
Niet alleen Democraten maken verwijten van het politiseren van justitie. De Republikeinen wijzen dinsdag echter niet naar Trump, maar diens voorganger Joe Biden.
Een dag voor Bondi’s hoorzitting publiceerde de Republikeinse senator Chuck Grassley enkele pagina’s uit het strafrechtelijke onderzoek van aanklager Jack Smith, die Trump tijdens Bidens termijn vervolgde wegens verkiezingsinmenging. Smith zou van enkele senatoren de telefoongegevens hebben opgevraagd ten tijde van de Capitoolbestorming op 6 januari 2021.
‘Spionage’, aldus Grassley. Volgens minister Bondi ‘is dit het soort optreden dat het vertrouwen in het Amerikaanse rechtssysteem verwoest’. Maar veel meer dan een bliksemafleider lijkt dit niet te zijn.
Bewijs dat Biden zich persoonlijk zou hebben bemoeid met de vervolging van zijn tegenstander, wordt ook ditmaal niet geproduceerd. Bij Trump ligt dat anders.
Republikeinen tonen zich dinsdag echter onbezorgd over Trumps strafrechtelijke wraakcampagne. Ook over diens inzet van militairen in steden als Chicago maken alleen Democraten zich ogenschijnlijk druk. ‘Ik wenste dat u evenveel van Chicago hield als dat u president Trump haat’, sneert Bondi naar de kritische senator Dick Durbin, zelf uit de stad afkomstig.
Naarmate de zitting vordert – het vierde uur breekt aan – is Bondi steeds slechter te verstaan. Ze begint haar stem te verliezen. En dan breekt ook nog haar moeilijkste moment aan. Op één puntje komt de minister, zij het voor even, alsnog onder druk te staan vanuit beide partijen: als het gaat over de saga rond Jeffrey Epstein.
Bij haar aantreden beloofde Bondi, net als Trump, het strafdossier naar de overleden kindermisbruiker te zullen vrijgeven. In mei kwam Bondi daar plotseling op terug. Amerikaanse media onthulden vervolgens dat Trumps eigen naam herhaaldelijk voorkomt in het dossier.
De storm, die gedurende de zomer verzwakte, stak vorige week weer op. Trumps eigen handelsminister Howard Lutnick noemde Epstein, diens voormalige buurman, in een interview met The New York Post ‘de grootste chanteur ooit’. Dat wekte verbazing. Trump en Bondi hebben altijd volgehouden dat er geen bewijs bestaat dat Epstein zijn invloedrijke vrienden, tot wie ook Trump werd gerekend, ooit zou hebben gechanteerd.
‘Hoe zit dat?’, wil Republikein John Kennedy dinsdag weten. ‘Heeft u minister Lutnick gesproken?’ Nee, zegt Bondi. ‘Zou dat geen goed idee zijn?’ Absoluut, zegt Bondi. En daar laat de senator het verder bij.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant