Gen Z
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
De volgende Marokkaanse generatie is het zat. Al tien dagen gaan jongeren onder de noemer GenZ 212 in verschillende steden de straat op met slogans die vragen om een ‘eind aan de corruptie’, ‘ziekenhuizen in plaats van voetbalstadions’ en het vertrek van premier Aziz Akhannouch. Het zijn de grootste protesten in het koninkrijk sinds de revolte in de Rif in 2016-2017.
Die protesten zijn overwegend geweldloos. Maar vorige week liepen ze uit de hand toen de bestorming van een bureau van de gendarmerie in het zuiden van het land met harde hand werd neergeslagen. Ook zijn nabij hoofdstad Rabat winkels geplunderd en politieauto’s in brand gestoken. Drie mensen kwamen bij de acties om het leven. Gelukkig is sindsdien gehoor gegeven aan oproepen op sociale media om strikt geweldloos te blijven demonstreren.
Want voor de jongeren zijn er redenen genoeg om zich te laten horen. Directe aanleiding voor de protesten is het overlijden van acht vrouwen in een ziekenhuis in Agadir toen zij een keizersnee ondergingen. Dat bleek helaas geen geïsoleerd drama. Niet alleen dit ‘ziekenhuis des doods’, zoals de jongeren het nu noemen, maar de gehele publieke gezondheidszorg van Marokko kent achterstallig onderhoud. De jongeren stellen daarnaast terechte vragen over de staat van hun onderwijs en over hun kansen om na zo’n volgens hen gemankeerde opleiding een plek op de arbeidsmarkt te vinden.
Dat de Marokkaanse autoriteiten juist op dit moment alles in het werk stellen om het land van zijn beste kant te laten zien, maakt de impact van de demonstraties alleen maar groter. Her en der verrijzen glimmende nieuwe voetbalstadions die in december supporters uit heel Afrika voor de Africa Cup of Nations moeten verwelkomen. De stadions vormen ook het Marokkaanse decor bij het WK voetbal in 2030, dat het land samen met Spanje en Portugal organiseert. Als Marokko dit soort hypermoderne kathedralen kan bouwen, dan kan het ook gezondheidszorg en onderwijs verbeteren, concludeerde een Marokkaanse politicoloog treffend in NRC. Het zou bij goed bestuur althans geen keuze moeten zijn.
De Marokkaanse jongeren staan niet alleen. Nadat in 2024 ontevreden jongeren in Kenia zich nadrukkelijk als generatie Z (grofweg geboren tussen 1995 en 2015) profileerden, kwamen soortgelijke protesten op gang in onder andere Sri Lanka, Bangladesh en laatst nog in Nepal. Ook in Madagaskar zijn sinds vorige maand gen-Z’ers op straat te vinden. Daar heeft president Rajoelina (die overigens in 2009 als 34-jarige na een vergelijkbare jongerenrevolte aan de macht kwam) inmiddels zijn regering vervangen om de opstandige geest terug in de fles te krijgen. In Marokko is het wachten op een gebaar van de koning, die tot nu toe in de slogans opvallend buiten schot bleef.
De politieke en maatschappelijke context is in al die landen natuurlijk anders. Madagaskar is vele malen armer dan Marokko. Maar er zijn ook belangrijke overeenkomsten. Het zijn jonge samenlevingen waarin een oudere generatie met een andere kijk op de wereld de touwtjes in handen heeft en houdt. Het grote cohort gen-Z’ers staat via sociale media niet alleen in contact met elkaar maar met de hele wereld. Via hun telefoons zijn ze perfect op de hoogte van de voordelen die hun – overigens minder actiebereide – generatiegenoten in welvarender naties genieten. Ze nemen geen genoegen meer met minder en laten dat hun politieke leiders weten. Die leiders doen er goed aan te luisteren teneinde de economische en mentale kloof tussen hen en een zo groot deel van hun bevolking niet nog dieper te laten worden.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC