Egypte Demissionair VVD-minister David van Weel bezocht dinsdag Egypte. Hij reisde onder meer af naar de grens met Gaza en maakte bekend dat Nederland, op uitnodiging van Egypte, medeorganisator is van een conferentie over de wederopbouw van Gaza.
Demissionair Buitenlandminister Van Weel na aankomst in Noord- Sinaï.
Zodra de deur opengaat van het Egyptische staatsvliegtuig waarmee hij een uur eerder vanuit Caïro naar Noord-Sinaï is gevlogen, wordt demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) onthaald door de gouverneur van het gebied. Door hem en een handvol beveiligers met automatische wapens.
Op de militaire luchthaven in Al-Arish, de hoofdstad van de Noordelijke Sinaï, worden cadeaus uitgewisseld. En uitvoerig thee gedronken, waarna de minister op hoge snelheid en onder begeleiding van een politiekonvooi naar de Egyptische grens met Gaza raast.
Daar is de rode loper voor hem uitgerold. In Egypte is Van Weel dinsdag allerhartelijkst ontvangen.
Dat de minister op 7 oktober – precies twee jaar na de aanvallen van Hamas op Israël – aan de Gazaans-Egyptische grens staat, was volgens hem niet zo gepland. Indrukwekkend vindt hij het wel.
De grens met Gaza is sinds mei 2024 bezet door Israël en onderweg naar die grens is op enig moment Rafah – dat in het zuiden van de Gazastrook aan Egypte grenst – te zien. De woningen aan de rand van die stad zijn vernield, met de grond gelijk gemaakt. Zelfs met het blote oog is de verwoesting onmiskenbaar duidelijk.
Van Weel is de derde Nederlandse minister die Egypte in de afgelopen twaalf maanden bezocht. Eerder deden Marjolein Faber (Asiel en Migratie, PVV) en zijn voorganger Caspar Veldkamp (NSC) het Arabische land aan.
Egypte is niet alleen op wereldniveau een belangrijke geopolitieke speler, het land is ook voor Nederland een belangrijke bilaterale partner.
In hoofdstad Caïro sprak Van Weel dinsdagochtend, in de eerste week van het verkiezingsreces, in een vijfsterrenhotel met zijn Egyptische evenknie Badr Abdelatty over Nederlandse investeringen in Egypte, waterbeheer, landbouw en migratie.
Vooral op dat laatste thema ziet Nederland Egypte als essentiële partner. Want Nederland wil – net als Europa – de instroom van migranten fors beperken. Daarvoor zijn strategische partnerschappen met relevante migratielanden nodig. Egypte is zo’n migratieland.
Van Weel met Egyptische autoriteiten en hulpverleners.
Een directe migratiestroom tussen Egypte en Nederland is er niet. Volgens data van UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN, komen dit jaar vooral veel Egyptenaren per boot in Italië en Griekenland aan. Vanwege de slechte economische situatie in Egypte verlaten velen het land.
Daarnaast is Egypte een doorreisland en huisvest het een groot aantal vluchtelingen en asielzoekers. Ter illustratie: sinds de escalatie van de burgeroorlog in Soedan in 2023, staken zeker anderhalf miljoen Soedanese vluchtelingen de Egyptische grens over.
Van Weel was ook in zijn rol als demissionair minister van Asiel en Migratie in Egypte. Hoger op de agenda stond dinsdag de situatie in Gaza, voor zijn andere agenda als buitenlandminister.
Egypte is deze week vooral het epicentrum van de indirecte onderhandelingen tussen Hamas en Israël over een mogelijk staakt-het-vuren.
Op tafel in de Egyptische badplaats Sharm-el-Sheikh ligt sinds maandagavond het twintigpuntenplan van de Amerikaanse president Donald Trump, die onder meer een wapenstilstand en de permanente ontmanteling van Hamas moet beklinken.
En komt een bestand zo ver, dan speelt Nederland graag een rol in de wederopbouw van de Palestijnse kustenclave.
Dinsdagochtend maakten Van Weel en Abdelatty in een persconferentie in Caïro bekend dat Nederland op uitnodiging van Egypte medeorganisator zal zijn van een conferentie over de wederopbouw van Gaza. Ook Duitsland, Frankrijk en Japan zouden zijn uitgenodigd. Wanneer die conferentie plaatsvindt, is vooralsnog onduidelijk.
Volgens Van Weel zijn er door Egypte landen geïdentificeerd die „veel hebben gedaan voor de Palestijnen”. En daar hoort Nederland bij, zegt hij tegen NRC.
Met die uitspraak zullen zeker een kwart miljoen mensen in Nederland het hoogstwaarschijnlijk oneens zijn. Zondag gingen 250.000 demonstranten in Amsterdam de straat op in protest tegen het Israël-standpunt van het kabinet. Zij eisen hardere maatregelen en vinden dat Den Haag onvoldoende actie onderneemt om de genocide in Gaza te stoppen.
Van Weel zei dinsdag vanuit Egypte dat hij de frustratie van deze mensen over de situatie in Gaza snapt, en dat iedereen een „einde aan het lijden” wil.
Dan verwijst hij naar de onderhandelingen in Sharm-el-Sheikh, volgens hem „de beste kans die we tot nu toe hebben gehad”, waarna hij Nederlandse maatregelen als het inreisverbod van twee extreemrechtse Israëlische ministers en het handelsverbod op producten uit illegale nederzettingen benadrukt. Al moet die laatste nog juridisch worden vastgelegd.
De balans tussen “druk en dialoog” heeft de minister op zijn eigen manier geprobeerd te vinden, vertelt hij. Belangrijk vindt hij het behoud van een relatie met Israël. “Ik kan nog de telefoon oppakken”, zegt hij. Andere Europese landen niet, “omdat ze die relatie niet meer hebben”.
Op de vraag wanneer voor hem een rode lijn bereikt is, antwoordt Van Weel dat „rode lijnen” voor hem als Buitenlandminister „geen zin” hebben. Volgens hem impliceren rode lijnen dat je dan ook “impact” hebt om de situatie te veranderen, terwijl zijn impact volgens hem op het bedrijven van diplomatie ligt. „Ik ben minister van Buitenlandse Zaken en ik moet continu kijken: waar kan ik een verschil maken.”
Dat verschil probeert het kabinet onder meer te maken met 25 miljoen euro dat het onlangs uittrok om patiënten uit Gaza in de regio te helpen. En vorige week besloot de minister daarnaast toch “enkele” zieke kinderen uit Gaza op te vangen in Nederland, nadat het kabinet dat eerder meermaals weigerde.
Hulporganisaties en deskundigen wezen al langer op medische tekorten in landen als Egypte, maar na eigen onderzoek constateerde ook Van Weel dat er onvoldoende hoogspecialistische zorg in omliggende landen van Gaza is en Nederland dus gaat bijspringen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie wachten bijna 16.000 mensen in Gaza op medische evacuaties.
Maar bijna een week later heeft Van Weel in Egypte nog geen antwoord op de vraag hoeveel kinderen er in Nederland zullen worden opgevangen. Binnen een paar weken moet daar meer duidelijk over zijn. Onderdeel van de reis naar Egypte is onder meer die veelbesproken zorg in de regio met eigen ogen aanschouwen.
Het mediacircus dat het bezoek van Van Weel in Noord-Sinaï veroorzaakt, brengt een hoop commotie in en rondom een ziekenhuis in Al-Arish teweeg. Wegen worden afgezet totdat het konvooi van welgeteld veertien voertuigen, voorbijraast.
De gouverneur, een hoogstgeplaatste officier binnen het Egyptische leger, heeft veel beveiliging waardoor er dinsdagavond een groep van tientallen betrokken door het ziekenhuis beweegt: de ambtenaren, diplomaten, beveiligers, artsen en journalisten trekken veel bekijks.
Van Weel spreekt in het ziekenhuis met geëvacueerde Gazanen, zonder aanwezige pers. Uit andere patiëntenkamers steken nieuwsgierige hoofden. Van mensen die ook graag hun verhaal doen. Een van die blikken is van de 43-jarige Suzan uit Gaza. Zij heeft borstkanker, mist haar rechterborst en wordt sinds begin dit jaar in het ziekenhuis behandeld.
De vrouw heeft medicijnen nodig die zij zelf niet kan betalen. Maar om ze voorgeschreven en dus vergoed te krijgen, zijn testresultaten vereist van onderzoeken die in dit ziekenhuis niet worden uitgevoerd.
Maar liever spreekt ze over haar thuisland. Over Rafah, waar haar man achterbleef. „De mensen in Gaza lijden”, zegt ze. Dan verplaatst de minister zich, en met hem het hele rondreizende spektakel. “Iedereen moet het weten”, roept Suzan na.
Dinsdagavond is er nog geen bezegelde overeenkomst tussen Hamas en Israël. Volgens Reuters reist onder meer de premier van Qatar woensdag af naar Egypte om zich aan te sluiten bij de onderhandelingen.
In Egypte sprak Van Weel over „voorzichtig optimisme” met betrekking tot de onderhandelingen. En aan de grens met Gaza benadrukte hij dat Trumps plan „de beste hoop” op alles is „dat deze mensen ook willen bereiken”, verwijzende naar de 250.000 demonstranten bij het Rode Lijn-protest van zondag.
Aan de grens met Gaza, dicht bij de plek waar in de afgelopen twee jaar zo’n 67.000 Palestijnen werden gedood, klinken dinsdag zo nu en dan doffe dreunen. Een bombardement? Afweergeschut? „Het is zeker nog niet rustig”, valt ook minister Van Weel op. Ondanks de oproep van Trump aan Israël om aanvallen te staken, lijkt het Israëlische leger geen gevechtspauze in Gaza in te lassen.
En terwijl tientallen Egyptische fotografen zich bij de ingang van de grens in bochten wringen om een foto van de Nederlandse minister met de Egyptische gouverneur te maken, kraait er geen haan naar de straatkatten die ongemerkt de grens met Gaza oversteken.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC