Twee jaar na de aanval van Hamas en de daaropvolgende verwoestende oorlog in Gaza, staan op het plein voor het Vredespaleis in Den Haag joden, moslims en christenen zij aan zij. ‘Allah beveelt rechtvaardigheid, weldoen en zorg voor verwanten.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Op het Carnegieplein, pal voor het Vredespaleis in Den Haag, verzamelen zich dinsdagavond tientallen mensen. Het miezert – ‘de tranen van God, want wat maken we er toch een puinhoop van’, zegt rabbijn Marianne van Praag. De belangstellenden luisteren naar sprekers uit joodse, islamitische en christelijke kring, die oproepen om de ander werkelijk te horen. Er is slechts één microfoon en wat lichtpalen – en meer niet.
De bijeenkomst, die wordt bijgewoond door prominente politici als Frans Timmermans, is amper een week geleden op touw gezet door de Raad van Kerken. Twee jaar na de terreuraanslag van Hamas, waarbij ruim 1.200 mensen in Israël werden gedood, en na twee jaar verwoestende oorlog in Gaza – door internationale organisaties omschreven als genocidaal – spreken vertegenwoordigers van verschillende levensbeschouwingen over compassie, rechtvaardigheid en de noodzaak van dialoog.
Rabbijn Marianne van Praag van de Liberaal Joodse Gemeente Den Haag, een van de sprekers, is zelf ook ‘een beetje verbitterd’ geraakt, geeft ze toe. Twintig jaar lang nam ze deel aan interreligieuze gesprekken, maar haar vertrouwen werd aangetast.
‘Na 7 oktober heb ik nauwelijks iets gehoord van mensen met wie ik jarenlang aan tafel zat’, zegt ze. ‘Geen bericht, geen telefoontje. Dat doet iets met je. Dat mensen geen woorden hebben voor de situatie, dat begrijp ik – maar soms is een hand op iemands schouder al genoeg.’
Juist daarom waardeert ze dat het initiatief voor deze herdenking niet uit de Joodse gemeenschap zelf komt. ‘We zijn de afgelopen maanden zo alleen komen te staan. Ik heb kinderen in mijn gemeente die al naar drie verschillende scholen zijn gegaan omdat ze verschrikkelijk werden behandeld en scholen niets deden. Er is veel pijn, en soms weinig begrip.’
Ze vindt de toon van het publieke debat ‘hard en ongenuanceerd’. Begrippen als genocide worden volgens haar ‘te vaak gebruikt zonder onderzoek of context’. Dat Amnesty International en een VN-commissie onderzoek hebben gedaan en het geweld in Gaza als genocidaal bestempelden, overtuigt haar kennelijk niet. ‘Ik ben slecht met cijfers, maar als de VN honderd amendementen aannemen, dan zijn zo’n tachtig daarvan tegen Israël.’
Toch klinkt er ook een duidelijke boodschap van verbinding in haar woorden. ‘De vraag is niet wie gelijk heeft, maar hoe we verder kunnen.’ Ze benadrukt het belang van hoop. ‘There is a crack in everything, that’s how the light gets in’, citeert ze de Canadese zanger Leonard Cohen. ‘In alles zit een barst, zo komt het licht naar binnen.’
Imam Shamier Madhar van het Interlevensbeschouwelijk Overleg Zoetermeer, een andere spreker van de avond, zegt dat compassie niet mag ophouden bij de eigen gemeenschap. ‘Als ik wil dat mensen empathie tonen voor Palestijnen, dan moet ik ook empathie tonen voor Israëli’s die pijn hebben’, zegt hij. ‘We kunnen niet rechtvaardigheid eisen voor de één en zwijgen bij het leed van de ander.’
Hij haalt drie Koranverzen aan die het belang van compassie met de ander onderstrepen.
‘Allah beveelt rechtvaardigheid, weldoen en zorg voor verwanten.’
‘Wie één leven redt, is alsof hij de hele mensheid heeft gered.’
‘Sta vast voor gerechtigheid, ook al is het tegen jezelf.’
We leven in een tijd waarin iedereen vooral wil antwoorden, ziet Madhar. ‘Misschien moeten we opnieuw leren luisteren.’
Hij ziet hoe de nuance in het publieke debat verdwijnt. ‘Alles wordt neergezet als wij tegen zij’, zegt hij. ‘Ook de media dragen daaraan bij. Terwijl de echte vraag zou moeten zijn: wat kunnen we doen om vrede dichterbij te brengen?’
Madhar staat bekend als bruggenbouwer. Hij nam leerlingen mee naar Auschwitz om het leed van de Joodse bevolking tijdens de Holocaust te tonen en schudde bij Buitenhof de hand van rabbijn Awraham Soetendorp.
Hij kreeg veel lof daarvoor, maar er klonk ook kritiek. Waarom juist nu?, vroegen sommigen. Ziet hij dan niet wat daar gebeurt? Madhar laat zich er niet door weerhouden. ‘Juist nu moeten we elkaar niet uit het oog verliezen. We moeten hoop houden dat vrede wél kan. En die vrede begint in het klein, niet in het groot. Die boodschap moeten we de wereld in sturen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant