Leiden International Film Festival Het gedurfde LIFF groeide de afgelopen twintig jaar uit tot een van de leukste en grootste festivals van Nederland. Met ‘geurvertoningen’ films tijdens spinlessen, en de eerste vertoningen van de films van sterregisseurs als Ryan Coogler en Sean Baker.
De rode loper bij bioscoop Trianon tijdens het Leiden International Film Festival. Foto Anna Bialek
Het begon met een groepje Leidse studenten die films wilden vertonen die nergens in Nederland te zien waren. Twintig jaar later is het Leids Internationaal Film Festival (LIFF) op kousenvoeten uitgegroeid tot een van de leukste filmfestivals van Nederland. En een van de grootste: na de vier van rijkswege gesteunde filmfestivals is het met ruim 40.000 bezoekers even groot als Film by the Sea in Vlissingen. En de rek lijkt er nog niet uit nu het aantal stoelen in Leiden straks verdubbelt door twee nieuwe bioscoopcomplexen.
Hoe dat ging? Heel organisch, zeggen directeur Ratna Lachmansingh en hoofd programmering Nick Hortensius die ik spreek in de knusse Leidse bioscoop Trianon. Beiden hielden zich in hun studie met film bezig en begonnen als vrijwilliger bij het LIFF; Hortesius in 2009, Lachmansingh iets later. Zij was tevens operateur in een filmhuis („35 mm-film, zo oud ben ik al”) en schreef haar masterscriptie over George Romero’s zombieklassieker Night of the Living Dead – Hortensius deed dat over Quentin Tarantino’s hergebruik van cultfilms.
LIFF begon als een filmweekend. Dat werden vier avonden, daarna vier, tien en ten slotte elf dagen. Het programma reflecteerde aanvankelijk de smaak van de oprichters. „Oud-directeur Alexander Mouret hield erg van Russische en Japanse films, dus die zaten er altijd tussen”, zegt Lachmansingh. Toen LIFF groeide, ging men op zoek naar een identiteit. Vlissingen had boekverfilmingen, Imagine had de genrefilm, Movies that Matter sociaal relevante films. Wat was de niche van LIFF?
De allereerste competitie, van nog niet in Nederland uitgebrachte films, gaf LIFF nog niet de gewenste smoel. Hortensius: „Maar we merkten daar dat Amerikaanse Indies erg in de smaak vielen.” ‘Indies’ zijn onafhankelijke, vaak low budget gemaakte films die worden gelanceerd op het Sundance, South by Southwest en kleinere Amerikaanse festivals. Soms cultfilms, soms ook eigenzinnige genrefilms die te klein zijn voor Pathé en te toegankelijk voor het grote filmfestival van Rotterdam. Zo ontstond de ‘American Indie Competition’, met makers die soms later doorbraken in Hollywood. Zoals Colin Trevorrow van Jurassic World, die de competitie in 2012 won met Safety not Guaranteed. Of Ryan Coogler (Sinners) in 2013 met Fruitvale Station. Sean Baker bezocht Leiden dat jaar met Starlet; dit jaar won hij vier Oscars met Anora, waaronder beste film en regie.
Volgens Hortensius wordt LIFF soms gebruikt als try out voor Nederland. Vaak kopen Hollywoodstudio’s de wereldrechten op van een film en brengen hem hier dan niet uit: te veel gedoe. Dat Whiplash, later goed voor drie Oscars, in 2014 LIFF’s openingsfilm was, overtuigde Universal hem toch maar in de bioscoop uit te brengen. Radical (2023), over een inspirerende Mexicaans leraar, kreeg een bioscoop-release nadat hij LIFF’s publieksprijs won. Hortensius: „Ze komen tegenwoordig kijken hoe een film hier valt. Wat dat betreft tellen we wel mee in het Nederlandse filmlandschap.”
LIFF heeft nu drie competities: voor Indies, debuutfilms en cultfilms: Bonkers! Dit jaar vertoont het ruim tachtig speelfilms: zestig Nederlandse premières, vijf Europese- of wereldpremières. Bij 22 films komen de makers langs voor een inleiding of een Q&A.
Leiden is een studentenstad, LIFF trekt dus een relatief jong publiek – al komt de groei nu vooral uit de rest van de Randstad. Lachmansingh oogt pijnlijk getroffen als ik de sfeer als ‘studentikoos’ typeer. „Dat associeer ik met ballerigheid. Ik zou liever zeggen: gedurfd en experimenteel.” Wel koestert LIFF de band met de Leidse universiteit, die dit jaar 450 jaar bestaat. Vier bekende alumni introduceren een film; Armin van Buuren koos Groundhog Day omdat hij als dj „voortdurend werkt met herhaling: oefenen, bijschaven, opnieuw proberen.” Vaste prik zijn films bij actuele exposities in de Leidse musea: Charlie Chaplins The Goldrush bij de goud-expo in Wereldmuseum Leiden, My Neighbor Totoro bij een monster-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden. Hortensius: „Ze worden door een curator ingeleid, die meestal uitlegt dat de film er he-le-maal niks van heeft begrepen, maar toch erg leuk is.”
In het oog springen de ‘specials’ van LIFF. Zo was er vorig jaar de ‘Speed Challenge’, waarbij kijkers in spin-lokalen van fitnessketen Sport City mochten proberen de blockbuster Speed bij te houden. Daarin explodeert een bus wanneer hij langzamer rijdt dan 80 kilometer per uur. Wie niet snel genoeg meefietste, mocht Speed niet afkijken. Dit jaar hoopte LIFF zoiets te doen met Tom Tykwers hardloopfilm Lola Rennt: lopers moeten een auto met jumboscherm bij zien te houden, anders verdwijnt actrice Franka Potente achter de horizon. Logistiek bleek dat te lastig, maar het idee is daarmee niet van de baan.
Qua specials houdt LIFF het relatief ingetogen. Er is een vertoning van Wes Andersons The Darjeeling Limited met bijpassende geuren en een ‘foley experience’ waarbij het publiek met in de zaal verspreide instrumenten zelf het soundscape maakt bij een stille film, Buster Keatons’ Steamboat Bill, Jr. Er is een bierproeverij met bijpassende filmfragmenten en Paris, Texas met een nieuwe score die Ry Cooders lyrische Tex-Mex moet doen vergeten.
Doen ze nog iets met hun jubileum? Lachmansingh: „We blazen enkele klassiekers nieuw leven in, zoals de ‘Brutal Brunch’. Dan serveren we onsmakelijk ogende gerechten – Eggs Benedict met rode saus bijvoorbeeld – bij een body horrorfilm waarvan de eetlust je vergaat ” Veel smakelijker is de winnende havermoutpap die Miriam Groot uitserveert bij de hartverwarmende documentaire The Golden Spurtle, over het wereldkampioenschap pap maken in het Schotse dorpje Carrbridge. Groot won daar zelf de ‘gouden roerstaaf’ in 2021.
Een béétje studentikoos is het LIFF toch wel.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC