Olie-industrie Gouverneur Gavin Newsom hield Californiërs voor dat olie-bedrijven „jullie naaien” en stimuleerde elektrisch rijden. Maar nu raffinaderijen de staat de rug toekeren, groeit de paniek over benzinetekorten.
De Valero-olieraffinaderij in Benicia, Californië moet volgend jaar mogelijk de deuren sluiten. Foto Carlos Avila Gonzalez/Getty Images
Op het kantoor van Mario Giuliani hangt een grote kaart van Benicia, het stadje waar hij city manager is. De helft ervan wordt in beslag genomen door een blauwe vlek. Een olievlek, zou je kunnen zeggen. „Dat is de raffinaderij.”
Vanuit het stadje zie je de schoorstenen maar zelden, die zitten goed verscholen achter een heuvel. Maar de kaart in het stadhuis van één verdieping laat wel meteen zien hoe belangrijk de raffinaderij is voor Benicia (26.000 inwoners) – en waarom Giuliani vreest voor de toekomst van zijn gemeente.
Het Texaanse Valero wil de enorme raffinaderij (meer dan vierhonderd werknemers) volgend jaar sluiten, en dan valt 12 procent van de belastinginkomsten van Benicia weg. Plus allerhande sportsponsoring, liefdadigheidswerk en banen in de toelevering. „Dit wordt voor ons de grootste uitdaging sinds de jaren zestig, toen een legerarsenaal sloot”, zegt Giuliani serieus.
De hoogste ambtenaar, verantwoordelijk voor het stadsbudget, is op nog een ander niveau bezorgd, vertelt hij. „Als burger vraag ik me af of Californië na de sluiting geen benzinetekort heeft.”
Dat Giuliani dat zegt, is niet per se verrassend. Benicia, een gemeente op 35 kilometer van San Francisco, probeert te lobbyen om de raffinaderij open te houden. Giuliani’s angst over benzinetekorten wordt breed gedeeld.
In Californië – de vierde economie van de wereld – groeit de paniek over de aanstaande sluiting van twee olieraffinaderijen. In het voorjaar van 2026 dreigt circa 20 procent van de capaciteit in de staat weg te vallen. Valero vertrekt dan uit Benicia, en het eveneens Texaanse Phillips 66 sluit dan een raffinaderij in Los Angeles. Als er niks anders gebeurt, kan dat leiden tot een „dramatisch” benzinetekort, en „ongekend hoge prijzen”, schreef econoom Severin Borenstein van de universiteit van Berkeley in een blog.
Het vooruitzicht heeft een pijnlijke klimaatspagaat in Californië blootgelegd, en vormt een serieuze uitdaging voor de prominente gouverneur en mogelijke presidentskandidaat Gavin Newsom. De Democraat voert al jarenlang een agressief klimaatbeleid, waarbij Californië elektrisch rijden stimuleert met subsidies, investeringen in laadinfrastructuur en voordeeltjes voor stekkerauto’s zoals toegang tot de rustige carpool-rijstrook. Dat werkt: de vraag naar benzine in Californië neemt de afgelopen jaren langzaam af.
Newsom maakte er nooit een geheim van dat hij Big Oil liever kwijt dan rijk was. Hij noemde de sector op zijn website „leugenaars” en zei in een speech tegen Californiërs dat „ze jullie naaien”. In 2023 voerde hij een plafond in op winsten in de sector, evenals een verplichting om voorraden aan te houden. Dat was volgens hem bedoeld om benzineprijzen in de hand te houden.
Maar nu houdt de olie-industrie het eigenlijk te snel voor gezien. Phillips 66 noemde daarbij expliciet de afnemende vraag in Californië. Valero-topman Lane Riggs zei in gesprek met analisten dat „Californië de laatste twintig jaar het gebruik van fossiele brandstoffen probeert te verminderen”. Dat heeft volgens hem geleid tot „de strengste regelgeving” van Noord-Amerika.
„Dit is een reflectie van het probleem dat energietransities nooit in een rechte lijn verlopen”, zegt Ryan Cummings, energie-econoom aan Stanford University aan de telefoon. Het is moeilijk om een dalende vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Als een industrie gaat twijfelen over de toekomst, kan een groot deel van de productie zomaar verdwijnen.
De benzineprijs is in Californië al hoger dan in veel andere staten: 4,60 dollar per gallon, ongeveer een euro per liter. Dat mogen Europeanen ultralaag vinden, in de VS geldt dit als duur.
Newsom kan oplopende prijzen niet gebruiken: bijna niemand twijfelt erover dat hij in 2028 president wil worden. Als zijn groene profiel besmet raakt door exploderende benzineprijzen, is dat een cadeautje aan zijn criticasters. Trump refereert nu al gretig aan de hogere prijzen in Californië.
Newsom lijkt naarstig op zoek naar een oplossing. Vorige maand leek het erop dat hij directe subsidies van 80 miljoen tot 200 miljoen dollar zou verschaffen aan Valero. Zover kwam het niet, maar de gouverneur maakte wel een ongemakkelijke draai door eind september toe te staan dat er weer meer oliewinning in de staat kan plaatsvinden. De hoop is dat bestaande raffinaderijen met deze toeleveringen op hogere capaciteit kunnen draaien.
Econoom Cummings twijfelt of meer winning in Californië het verschil zal maken aan de pomp. Hij ziet vooral een symbolische maatregel, waarmee de staat erkent dat het de energietransitie gelijkmatiger wil laten verlopen. „Ik denk dat het vooral een concessie is richting de industrie, om te laten zien: we proberen jullie echt niet weg te jagen.”
Wat Cummings betreft is de beste optie om de raffinaderij van Valero om te bouwen tot aanlandingsplek voor geïmporteerde olie. Dat kan volgens hem de prijzen behoorlijk in de hand houden. „Het is niet ingewikkeld, het kost misschien een paar miljoen dollar of zo.” De staat moet wat hem betreft dan wel zorgen voor versnelde vergunningverlening, anders kan dit jaren duren.
Cummings vermoedt dat Valero hier stiekem best voor openstaat, maar voorlopig het spel hard speelt in de hoop subsidies voor de raffinaderij los te trekken. „Ze hebben zoveel benzinestations in Californië, die gaan ze niet allemaal sluiten. Dat is big business.” Volgens hem liggen de winstmarges voor Valero in Californië rond de 15 procent. „Ik zou het verrassend vinden als ze echt vertrekken uit de staat.”
In Benicia heeft city manager Giuliani „nul interesse” in dit plan. „Ik wil geen parkeerplaats zijn voor benzine. Dat levert Benicia niks op. Geen banen, geen economisch anker.”
Hij staat machteloos. De gemeente is vast begonnen met inventariseren bij lokale bedrijven en verenigingen. „Voor welk percentage zijn ze afhankelijk van Valero? Verwachten ze zelf banenverlies?” De komst van de raffinaderij in de jaren zestig transformeerde Benicia van een van de armste plaatsen in de regio naar de rijkste, zegt Giuliani. Inderdaad ligt het historische plaatsje, aan een arm van de Baai van San Francisco, er goed bij. De straten zijn schoon, er is veel groen.
Had de gemeente zich eerder moeten voorbereiden? „Ik wist dat het duur was voor een raffinaderij om te opereren in Californië”, zegt Giuliani. „Maar ik verwachtte deze situatie pas over tien jaar.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC