De roep om het vertrek van de Franse president Emmanuel Macron klinkt al langer vanuit de flanken, maar inmiddels ook vanuit zijn eigen kamp. De volgende presidentsverkiezingen staan gepland voor 2027. Terwijl de politieke crisis voortduurt, lopen de kandidaten alvast warm.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
De mooiste duiding van de Franse politieke situatie komt van Marine Tondelier, leider van de Groenen. ‘Als een mossel die zich vastklampt aan zijn rots’, zo omschrijft zij de huidige situatie, waarin het kamp-Macron van geen wijken wil weten.
Maandagochtend diende premier Sébastien Lecornu zijn ontslag in, 27 dagen nadat president Macron hem had benoemd. Diezelfde avond kreeg hij de opdracht het toch nog een laatste keer te proberen. Lecornu heeft tot woensdagavond de tijd om tot een vorm samenwerking te komen, zodat op zijn minst een begroting voor 2026 in elkaar getimmerd kan worden. Lukt dat niet, dan zal Macron ‘zijn verantwoordelijkheid nemen’.
Van vervroegde presidentsverkiezingen wil Macron niet weten. Maar de roep om zijn vertrek klinkt intussen ook vanuit eigen kring. Dinsdagochtend gooide Edouard Philippe, voormalig premier onder Macron (2017-2020), de knuppel in het hoenderhok. De politieke crisis waarmee Frankrijk al maanden worstelt, kan niet nog eens anderhalf jaar voortduren, vindt Philippe, die presidentiële ambities koestert. Zodra een nieuwe begroting is aangenomen, zou Macron volgens hem nieuwe presidentsverkiezingen moeten uitschrijven. Alleen dan zou Frankrijk ‘waardig’ uit de politieke impasse kunnen geraken.
Wat enkele maanden geleden nog een hachelijk idee leek van het radicaal-linkse La France Insoumise (LFI), vindt nu weerklank bij Macrons bondgenoten. Ook twee prominente politici van het rechts-conservatieve Les Républicains opperden het idee van vervroegde presidentsverkiezingen. Al willen ze dat, anders dan LFI, pas doen nadat een nieuwe begroting is aangenomen.
Voortijdig aftreden is voor Macron nooit een optie geweest. Maar zijn isolement wordt steeds pregnanter. ‘Ik begrijp zijn keuzes niet meer’, verzuchtte Gabriel Attal, die eveneens enkele maanden premier was onder Macron (januari tot september 2024). Destijds kreeg Attal nog de bijnaam ‘baby-Macron’, inmiddels neemt ook hij steeds openlijker afstand – al verwerpt hij het idee van een vervroegd vertrek. Ook Attal koestert de wens om president te worden.
Vingerwijzen naar de president als bron van alle kwaad is Frankrijk, dat zeer centralistisch is georganiseerd, niet vreemd. Macron heeft het deels aan zichzelf te danken. Zijn plotselinge beslissing om het parlement te ontbinden, vorig jaar zomer, wordt collectief gezien als oorzaak van de voortslepende crisis. Sindsdien is het parlement zo gefragmenteerd dat meerderheden vormen schier onmogelijk blijkt.
Toch is dat niet het hele verhaal. In de Franse politieke cultuur geldt compromissen sluiten als een zwaktebod. Dat is onhoudbaar nu het parlement zo verdeeld is, klinkt het van alle kanten. Maar beweging blijft uit. ‘Elke politieke partij wil dat de ander zijn programma integraal overneemt’, zei demissionair premier Lecornu maandagochtend na zijn vertrek. Het politieke landschap is versnipperd, maar partijen ‘nemen een houding aan alsof ze elk een absolute meerderheid hebben’.
Op zoek naar steun keek Lecornu nadrukkelijk naar de linkse Parti Socialiste. Die stond open voor gesprek, en er is in de afgelopen vier weken veelvuldig onderhandeld. Tegelijkertijd dreigde de partij met een motie van wantrouwen als Lecornu hun wens zou negeren om een belasting in te voeren op vermogens boven de 100 miljoen euro. Daarbovenop eisten ze een nieuw debat over de pensioenhervorming, in de hoop die voor het eind van het jaar in te trekken. De omstreden wet, die de pensioenleeftijd verhoogt van 62 naar 64 jaar, werd twee jaar geleden zonder stemming in het parlement doorgevoerd.
In afwachting van woensdagavond, als de deadline van Lecornu afloopt, bespreken Franse media volop het scenario van vervroegde presidentsverkiezingen. Zo publiceerde dagblad Le Figaro dinsdag een kersverse opiniepeiling, waarin 70 procent van de ondervraagden wil dat Macron zijn functie neerlegt.
Een veelbesproken alternatief is het uitschrijven van nieuwe parlementsverkiezingen, waarvan 60 procent voorstander zegt te zijn. Die uitweg is favoriet bij Rassemblement National, de partij van Marine Le Pen, die goede kansen lijkt te hebben op een overwinning. Maar noch het kamp-Macron, noch de Parti Socialiste of Les Républicains lijkt daarbij iets te winnen te hebben.
Ondertussen bevindt Frankrijk zich nog altijd op de rand van de afgrond, zoals experts het risico van een financiële crisis duiden. Zolang er geen nieuwe regering in zicht is, blijft een begroting voor 2026 uit. Maandag verloopt de deadline om daarvoor een plan in te dienen.
Als dat niet wordt gehaald, kan een demissionaire regering een voorstel doen voor alleen de inkomstenkant, om de belastingopbrengsten veilig te stellen, of om de begroting van 2025 voorlopig aan te houden.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant