Greenpeace en de Nederlandse Staat staan dinsdag en woensdag tegenover elkaar in de rechtbank. De milieuorganisatie eist dat Nederland de uitstoot uiterlijk in 2040 naar nul brengt om Caribisch-Nederland te beschermen. De Staat beroept zich op de Europese doelen.
Tien jaar na Urgenda staat Greenpeace tegenover de Nederlandse Staat in een grote klimaatzaak. De milieuorganisatie spande de zaak aan namens acht inwoners van Bonaire, sinds 2010 een bijzondere gemeente van Nederland.
De vraag waar drie rechters zich over zullen buigen is: doet de overheid genoeg om de inwoners van Bonaire, een Caribisch eiland dat bij Nederland hoort, te beschermen tegen klimaatverandering? De rechters moeten ook een juridisch antwoord formuleren op de vraag wie er nu precies verantwoordelijk is voor klimaatmaatregelen.
Daarover zijn de meningen flink verdeeld, wordt dinsdag duidelijk in de rechtbank. Op de eerste zittingsdag komt Greenpeace eerst aan het woord. In een pleidooi van ruim twee uur beargumenteren de twee advocaten van de milieuorganisatie dat Nederland in 2040 al klimaatneutraal zou kunnen, en moeten zijn. Momenteel staat dat doel vastgelegd voor 2050.
Greenpeace haalt onderzoek aan dat aantoont dat eerder klimaatneutraal worden haalbaar en rechtvaardig is, al gaat dat wel gepaard met "grote uitdagingen". Volgens de milieuorganisatie moet Nederland "een eerlijke bijdrage" leveren en moet het stoppen met uitstoten.
Op dit moment is de kans dat Nederland de eigen klimaatdoelen voor 2030 haalt, kleiner dan 5 procent, bleek in september uit de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van het PBL.
"De Staat erkent de negatieve gevolgen van klimaatverandering overal ter wereld en in Caribisch-Nederland." Daarmee opent de landsadvocaat zijn pleidooi. Maar in zijn verweer zegt hij dat Nederland geen wetten overtreedt of tekortschiet.
Nederland valt namelijk onder Europese Unie en heeft zich te houden aan de Europese Klimaatwet, waarin staat dat de EU in 2050 klimaatneutraal moet zijn. De Staat vindt niet dat het verplicht is om een ambitieuzer doel in te stellen. "Dat zou een zeer aanzienlijke inspanning vragen."
Bovendien moet de wet daarvoor gewijzigd worden, is het argument van de Staat. Dat is een taak van regering en parlement. "Het is niet aan de rechtbank om politieke keuzes te maken", aldus de advocaat.
Overigens kunnen rechters op basis van de wet overheden tot actie manen. Dat is ook al eerder gebeurd. In 2019 won Urgenda de klimaatzaak van de Nederlandse Staat. De Hoge Raad oordeelde dat de Staat meer moest doen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken.
In de zaal zitten dinsdag ook een tiental mensen uit Bonaire. Formeel begon de zaak twee jaar geleden met een brief die zij aan de Nederlandse overheid schreven. Ze vroegen de Staat meer te doen en om ze beter te beschermen, maar dat is volgens hen niet gebeurd. Daarom heeft Greenpeace de zaak namens de inwoners doorgezet.
Op Bonaire zijn de gevolgen van de klimaatopwarming merkbaar. Het eiland gaat gebukt onder extreem weer, beschadiging van ecosystemen en zeespiegelstijging. Dat vertelden Bonairianen dinsdag in de rechtbank, voorafgaand aan de pleidooien.
Onnie Emerenciana is boer en vertelt over hoe zijn land en de natuur lijdt onder het steeds warmere en grilliger wordende weer. "Ons ecosysteem bezwijkt onder droogte en hitte. En als het dan éíndelijk regent, komt het met bakken uit de lucht." Hij ziet met eigen ogen de gevolgen van klimaatopwarming. Die wordt veroorzaakt door de wereldwijde CO2-uitstoot, waar Bonaire een heel beperkt aandeel in heeft.
"Wij hebben volgens de Grondwet dezelfde rechten als inwoners van Europees Nederland", voegt Angelo Vrolijk uit Bonaire daar aan toe. "Nederland staat bekend om het watermanagement en de deltawerken. Waarom wordt die expertise niet op Bonaire ingezet?"
Hij eindigt met de woorden (in het Papiaments): "Wij vragen geen liefdadigheid, wij eisen rechtvaardigheid."
Source: Nu.nl algemeen