Reality-tv Big Brother Nigeria is al tien seizoenen een fenomeen als volksvermaak en marketingsplatform in Nigeria. Maar de formule van de realityshow kraakt onder veranderende kijkgewoonten.
‘Die Dede is een valse,” snuift de kalende man achter zijn biertje, wijzend naar de vrouw op het tv-scherm. „You no go fit blame her o”, antwoordt zijn buurman in het Pidgin: je kunt het haar niet kwalijk nemen. „Zou jij het beter doen met continu camera’s op je gericht?” Normaal gaat het in deze bar in Surulere – een wijk in Lagos – vooral over voetbal. Maar zodra Big Brother Nigeria, kortweg BBNaija, op het scherm verschijnt, draait alles om de realityshow. Het programma, eind jaren negentig bedacht door John de Mol, is nog altijd razend populair in Nigeria en besloot zondagavond zijn tiende seizoen.
De Nigeriaanse versie van Big Brother behoort tot de vlaggenschepen van MultiChoice, een Zuid-Afrikaans mediabedrijf. Via satelliet en streaming bereikt het concern bijna 40 miljoen abonnees in zo’n zeventig landen, vooral in Afrika. Eind september werd MultiChoice voor 1,7 miljard euro overgenomen door het Franse Canal+.
Toch kampt de populaire Nigeriaanse realityshow met teruglopende aandacht nu er steeds meer gratis content beschikbaar is. MultiChoice Nigeria verloor vorig jaar 243.000 abonnees en behaalde in het laatste boekjaar 44 procent minder omzet, een teken dat ook de realityshow onder druk staat. Om kijkers vast te houden, sleutelde MultiChoice door de jaren heen geregeld aan de oorspronkelijke Big Brother-formule. Maar de hoofdingrediënten zijn nog altijd hetzelfde: sluit een groep mensen een paar maanden op in een huis, laat de camera’s dag en nacht draaien, terwijl het publiek wekelijks beslist wie het huis uit moet.
Dit competitie-element houdt de kijker vast: op sociale media vechten fans verbale vetes uit om hun favoriete bewoner te verdedigen, of om degene die ze niet mogen door het slijk te halen. Het hoogtepunt van de show is zondagavond, Eviction Night, als live op televisie wordt onthuld wie het huis moet verlaten.
Ook deze zondag vormt zich voor de poorten van de MultiChoice-studio in Ilupeju, vlak bij het vliegveld van Lagos, een rij jonge mensen die het spektakel als livepubliek willen meemaken. Het zijn vooral twintigers, met busjes aangevoerd vanaf de campus van de Universiteit van Lagos en het technische college in Yaba. Geduldig gaan ze door de veiligheidscontrole.
Joan Mathias (21) en Chizoba Eze (20) dragen hun mooiste lange jurken: strak en met blote schouders. Ze verheugen zich op de avond. Anders hadden de studiegenoten samen voor de buis gezeten: ze missen geen uitzending. Maar dit jaar hebben ze moeite zich betrokken te voelen bij de kandidaten, zegt Eze. „Het is moeilijk om een favoriet te kiezen. Koyin, Dede, Faith…”, somt ze wat bewonersnamen op. „Het ene moment vind ik de ene leuk, dan weer de andere.”
Miljardair Vincent Bolloré breidt macht in Franse mediawereld verder uit met overname Lagardère
Eze’s vriendin, medisch laborant in spe, bewondert ondertussen haar lila halterjurk in de ruit van een Landrover die bij de ingang geparkeerd staat. Wat haar trekt aan de tv-show? „Over BBNaija heb je tenminste wat te zeggen”, verklaart Mathias. Het stemproces verloopt tegenwoordig via de afstandsbediening. Iedere abonnee kan stemmen, maar hoe duurder je abonnement, hoe zwaarder je stem telt. Ook daar heeft Eze wat op gevonden: „Yes o! Ik ga naar de buren die ook een abonnement hebben, zodat ik twee keer op mijn favoriet kan stemmen.”
Om twintig voor zeven gaan de studiodeuren open en verzamelen ruim 150 toeschouwers zich rondom het ronde podium waarop een levensgroot alziend oog prijkt. Van de lcd-wanden flikkert het BBNaija logo en camera’s aan kranen zwenken over de koppen terwijl de publieksopwarmer de menigte opzweept.
Precies om zeven uur stapt Ebuka Obi-Uchendu het glanzende podium op, met zonnebril en gekleed in pak. De host leest geroutineerd zijn teksten van de autocue: hij presenteert het programma al jaren, nadat hij zelf beroemd werd als een van de huisgenoten in het allereerste seizoen. Twee cameramannen draaien om hem heen, terwijl het beeld wisselt tussen de studio en de wachtende huisgenoten in het BBNaijahuis dat erachter ligt.
Om de haverklap wordt het programma onderbroken door reclames. BBNaija is een geliefd marketingvehikel. Dit jaar is brouwer Guinness de ‘gouden sponsor’. Het Ierse harpje duikt overal in de uitzending op. En het geheel aan BBNaija gewijde kanaal dat 24 uur per dag beelden uit het huis uitzendt, tot aan de gedeelde slaapzaal waar het licht nooit uitgaat toe, is één lange merkenparade: een tandpastalogo op de rode pooltafel waar de mannen lusteloos een balletje tikken, een merk soja-olie op hun truien, een quiz over visa en studiebeurzen in het buitenland via een online reisbureau dat zijn diensten adverteert.
Tijdens de reclameblokken op Eviction Night draait DJ Flo Afrobeats om het publiek warm te houden. Haar mengtafel staat in een hoekje van de studio. Flora Chiedo, haar echte naam, is een van de deelnemers van vorig jaar. De 27-jarige besloot het huis in te gaan om zichzelf als merk te promoten. „BBNaija geeft je een platform om je talent te tonen”, zegt Chiedo. En het heeft geholpen: „Ik heb tegenwoordig veel meer gigs dan voordat ik het huis in ging.”
Zelfs de deelnemers zijn merken tegenwoordig. Het gros werkt al in de entertainmentindustrie of is influencer, op zoek naar meer volgers. Dat maakt de show nu minder interessant, zegt toeschouwer Golda Ilojiole na afloop, terwijl ze op straat op een taxi staat te wachten. „Ze zijn niet meer naturel. Ze verpakken zichzelf.”
Met haar 43 jaar is Ilojiole, binnenhuisarchitect, een stuk ouder dan het gemiddelde BBNaijapubliek, erkent ze grinnikend: „Het herinnert me aan mijn jeugd.” Maar de show is niet meer zoals het geweest is, stelt Ilojiole. Haar kinderen laat ze beslist niet kijken, zegt ze: „Te veel shaking of bumbum.” Ze verwijst naar de steeds explicietere beelden – de show heeft niet voor niets 18 + als leeftijdsadvies – die uit het huis komen, inclusief vrijpartijen tussen huisbewoners.
Afgelopen week mikte een deelneemster in woede een kom noedels in het gezicht van een medebewoner, die haar vervolgens een mep verkocht. De schandaaltjes leiden steevast tot een publiciteitsgolf als radiotalkshows zich erover verbazen en Nigeriaanse tv-pastors er schande van spreken, maar ze kunnen nauwelijks verhullen dat er verder weinig interessants gebeurt in het huis.
Voor lineaire televisiediensten is de concurrentie van streamingdiensten en gratis platforms als YouTube moordend. Samen draagt dat bij aan de tanende aandacht voor BBNaija, ook op sociale media. Waarom Nigerianen toch blijven kijken? Voor student financiële dienstverlening Oluwaseun Adebowale (24) is het de psychologie erachter: „Je vraagt je af hoe je het er zelf vanaf zou brengen”, legt hij uit. Om zijn nek draagt hij een hangertje in de vorm van het Afrikaanse continent, op zijn zwarte T-shirt staat de tekst ‘VISIT RWANDA’. „Bovendien”, vervolgt hij, „wie wil nou niet rijk en beroemd worden?” De winnares van het tiende seizoen, de 23-jarige mode-ontwerpster Imisi Ayanwale, ging zondag naar huis met de hoofdprijs met een totaalwaarde van omgerekend zo’n 84.000 euro, in een land waar het maandelijkse minimumloon zo’n 40 euro bedraagt. Adebowale Adebowale: „Een makkelijke manier om geld te verdienen, toch? Als ik klaar ben met mijn studie, ga ik het zeker een keer proberen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC