Nog één keer gaan de Tweede Kamerleden met z’n allen op de foto, vorige week dinsdagmiddag in de grote debatzaal. Een paar dagen later begint het verkiezingsreces en na 29 oktober, dat is wel zeker, komen ze lang niet allemaal terug als Kamerlid.
Er wordt druk gepraat, veel gelachen. De fotograaf staat op de publieke tribune, ze probeert de Kamerleden duidelijk te maken dat ze dichter bij elkaar moeten gaan staan en Kamervoorzitter Martin Bosma van de PVV roept: „Dat gaan we allemaal regelen.” Het zijn bijna de woorden van Geert Wilders in 2014, nadat die een vol café had laten schreeuwen om ‘minder Marokkanen’. En je ziet aan Bosma dat hij dat weet. Hij moet lachen en wappert met zijn hand alsof hij zijn vingers heeft verbrand.
Er zijn Kamerleden die hun best doen voor een plek in het midden, naast of net achter Bosma. Er zijn er ook die daar niet aan mee doen. VVD’er Dilan Yesilgöz staat met haar armen over elkaar helemaal aan de zijkant. Denk-leider Stephan van Baarle ook, maar dan aan de andere kant. PVV’er Eric Esser, op de eerste rij, zakt door zijn knieën. Achter hem staat Esmah Lahlah van GroenLinks-PvdA, die kleiner is dan hij. Maar van de fotograaf moet hij staan en heel even weet hij zich geen raad. Lahlah doet een stap opzij en raakt zijn schouder aan: naast haar is plek.
In de Algemene Politieke Beschouwingen na Prinsjesdag begonnen partijleiders over de manier waarop ze in debatten met elkaar omgaan. Ze vinden dat er ‘lelijk’ en ‘flauw’ wordt gedaan, een slecht voorbeeld voor ‘de mensen thuis’. Vanaf de tribune, dinsdag, kun je denken dat ze het ook gezellig hebben samen.
In het café van de Tweede Kamer, dinsdagochtend, hoor ik van Kamerleden hoe het eraan toegaat als ze onder elkaar zijn, in het ‘ledenrestaurant’ waar alleen zíj mogen komen. De deuren gaan vanzelf open, er ligt zachte vloerbedekking. Er staan veel tafels, maar er zijn er maar drie waar de Kamerleden met een grotere groep bij elkaar kunnen zitten. Ik hoor dat iedereen weet: de grote tafel aan de linkerkant is van de PVV. Die zijn er, zegt een Kamerlid, altijd. Wat verderop is de tafel van GroenLinks-PvdA en helemaal achterin is de VVD-tafel.
De andere partijen moeten het doen met de kleine tafels en als er veel Kamerleden zijn, bij grote debatten, is het dringen. Er zijn partijen die dan net voor de pauze iemand vooruit sturen om een tafeltje bezet te houden. Wat niet de bedoeling is, deed Faith Bruyning van NSC toch: bij de Algemene Politieke Beschouwingen was ze net voor de lunch aan de GroenLinks-PvdA-tafel gaan zitten. Andere NSC’ers kwamen er later bij. Bij het diner zaten daar weer NSC’ers en Kamerleden van GL-PvdA werden ongerust, raakten ze hun tafel kwijt? Ze gingen erbij zitten en dat hielp: na een tijdje waren de meeste NSC’ers weg.
Dinsdagmiddag, half twee, ga ik kijken. Aan de PVV-tafel zitten vier Kamerleden, ook Bosma. Die van GroenLinks-PvdA en de VVD zijn leeg. De Kamerleden van Denk zijn verbijsterd: hoe kan het dat ik daar rondloop? Een Kamerbode komt me wegsturen.
In de gang van NSC noemt Faith Bruyning het „belachelijk” dat de PVV, VVD en GroenLinks-PvdA een eigen tafel hebben. „Wij moeten toch ook ergens zitten?” Maar nee, zegt ze. Ze had geen tafel willen „inpikken”. „Wij wilden verbroederen.”
Dat was mislukt.
Petra de Koning doet elke dinsdag verslag over de Haagse politiek (p.dekoning@nrc.nl)
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC