Mirjam Bikker, lijsttrekker van de ChristenUnie, heeft net als Henri Bontenbal een anti-populistische boodschap, maar oogst minder succes. Zijn de medisch-ethische standpunten van de partij voor kiezers een reden om af te haken?
zijn politiek verslaggevers van de Volkskrant.
U probeerde onlangs alle partijen achter een gezamenlijke verklaring te krijgen die de extreemrechtse rellen veroordeelde. Dat mislukte.
‘We hadden iedereen aan boord, maar ’s avonds ging er iets schuiven. Sommigen gingen zich ongerust maken over beeldvorming. Toen vielen ze een voor een af, omdat men niet onder een verklaring wilde staan met PVV en Forum.’
Dat de linkse partijen niet tekenden, gebruikte onder andere de PVV tegen hen. Partijen die zelf de rechtsstaat niet respecteren, beschuldigden ‘links’ van intolerantie. Daarmee had de verklaring het tegengestelde effect van wat u beoogde, namelijk meer verdeeldheid.
‘Er stonden ruim honderd Kamerzetels achter de verklaring. Ik hoopte dat andere partijen later alsnog zouden aansluiten. Maar tijdens het debat zag ik dat een paar partijen de verklaring gebruikten om zich politiek te profileren ten koste van anderen. Dat frustreerde mij.’
In de aanloop naar de verkiezingen op 29 oktober interviewt de Volkskrant de lijsttrekkers over hun ideeën voor de toekomst van Nederland. Alle partijen die nu vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer en die weer meedoen aan de verkiezingen, zijn uitgenodigd. Lees de eerdere interviews hier.
U bedankte Wilders voor zijn veroordeling van de relschoppers. U zei: ‘Ik vind het goed dat ook hij een streep trekt.’ Liet u hem daar niet makkelijk wegkomen? U had hem ook ter verantwoording kunnen roepen over zijn haatzaaiende retoriek, die de daders mogelijk heeft opgejut.
‘Ik zal Wilders altijd blijven aanspreken als hij bevolkingsgroepen uitsluit en de vrijheid van godsdienst op het spel zet. Maar als hij zegt: ik vind dit geweld niet oké, dan doet hij een normerende uitspraak tegenover zijn eigen achterban. Dat kan grote waarde hebben.’
Wat is de oorzaak van het historisch lage vertrouwen in de politiek?
‘Mensen weten niet wat ze aan Den Haag hebben. Ze zien ophef en geruzie, maar de problemen worden niet opgelost. Dat bevordert de opkomst van populistische partijen. Toen de PVV mocht meeregeren, dachten mensen: nu gaat het dan eindelijk gebeuren. Het vertrouwen nam even toe, maar daarna kelderde het nog dieper, omdat het kabinet-Schoof helemaal niks deed.’
Populistische partijen spinnen garen bij dat lage vertrouwen. Wat stelt u daar tegenover?
‘Het is een nare spiraal die we ook in landen om ons heen zien. Wij leggen eerlijk uit waarom sommige problemen niet zomaar opgelost zijn. Populisten gebruiken eenvoudige zinnen die meteen, boem!, binnenkomen. Ons taalgebruik is vaak te wollig. Een woord als gemeenschappen, dat wij in het christelijk-sociaal denken vaak gebruiken, heeft een vertaalslag nodig. Het is beter om te zeggen: bouwen aan een wijk waar je fijn samenleeft.’
Moeten politici op X op elke rel reageren? U plaatste X-posts over punkartiest Bob Vylan en over het vervangen van het woord ‘Kerst’ op de Hogeschool Utrecht door ‘nationale feestdag’. Zo houdt u toch de ophefmachine draaiende?
‘Ja, daar worstel ik wel mee. Maar als ik niks doe op X, schrijven jullie misschien niks over de ChristenUnie. Het gevaar van reageren op sociale media is dat je een soort politiek commentator wordt. En dat kunnen journalisten veel beter. Maar als ik niet reageer, vragen journalisten: waarom zegt u niets? Vindt u dit niet belangrijk?
‘Een gesprek voeren op X is bijna onmogelijk geworden. Sociale media waren voorheen een laagdrempelige manier om in contact te komen met kiezers. Nu is het alleen maar zenden geworden. Het is vooral schelden en vunzigheid. Als politicus heb je het zwaar op X, en als vrouwelijke politicus helemaal. Als je psychisch gezond wil blijven, is het onverstandig de reacties zelf te bekijken.’
Lijkt uw campagneboodschap niet te veel op die van Henri Bontenbal van het CDA? Ook hij presenteert zich als fatsoenlijke anti-populist. Hij houdt grofweg hetzelfde verhaal, maar met meer succes dan u.
‘Wij zijn verschillend, maar zitten allebei in het midden. Ik vind het belangrijk dat het midden stevig is, want met alleen flankpartijen komt het land niet vooruit. Iedereen met een anti-populistische boodschap verwelkom ik, ook Henri Bontenbal. Het is ook logisch dat het CDA groeit nu NSC zo ver wegzakt.’
Waarom gaan die NSC-stemmers niet naar de ChristenUnie?
‘Ik word continu aangesproken op straat door mensen die zeggen: u doet het goed, ga zo door. Maar mensen zeggen ook dat ze het een beetje spannend vinden om op ons te stemmen. Omdat wij een voluit christelijke partij zijn.’
Zijn uw medisch-ethische standpunten voor mensen misschien reden om af te haken?
‘Dat zou kunnen. Ik ga dan in gesprek: hoe vaak is dat nou aan de orde? Hoe kijk je naar de rest van ons programma? Volgens de peilingen is ons potentieel negen zetels, dus er is nog veel mogelijk. Als je ziet hoe hard onze Kamerleden werken, dan is een vierde zetel voor de ChristenUnie altijd effectiever dan de 25ste zetel voor welke partij dan ook.’
Met welke partijen zou u in een coalitie willen samenwerken?
‘Ik heb alleen PVV en Forum uitgesloten, vanwege hun omgang met minderheden. Die is strijdig met mijn meest principiële waarden. Ik wil een coalitie die niet handelt in angst, maar een die het land samenbrengt. Dat betekent ook dat je rekeningen niet doorschuift naar volgende generaties. Dat laatste is een zorg die ik heb bij links. En we kunnen het ons, met de Russische drones die steeds vaker over Europa vliegen, niet permitteren te beknibbelen op defensie. Uiteraard zijn ook de medisch-ethische thema’s voor ons van groot belang. Het begin en het einde van het leven zijn heilig voor ons.’
U noemde de ChristenUnie net een ‘voluit christelijke partij’. Wat betekent dat?
‘Dat wij een partij zijn van christenen, voor iedereen. Als wij een partijcongres hebben, zullen wij altijd in gebed ons land bij God brengen. De Bijbel gaat open en er wordt gezongen. Ik ben jurist, ik houd van recht doen, maar ik weet dat er uiteindelijk gerechtigheid is die verder gaat dan ik kan brengen. Dat is een diep besef bij de ChristenUnie en dat is in elk standpunt terug te vinden.’
Welke rol speelt uw geloof in uw dagelijks werk?
‘Ik vraag mij steeds af: hoe kan ik er zijn voor een ander, hoe zorgen we voor de schepping? Daarom hebben we een sociaal en groen programma. En het komt terug in standpunten over de randen van het leven. Ik vind het zorgelijk dat steeds meer ouderen het gevoel hebben dat ze er niet meer bij horen. D66 wil dat 75-plussers om euthanasie kunnen vragen als ze vinden dat hun leven voltooid is. Ik vind dat uitermate kwetsbaar. Ik ben bang dat eenzame ouderen dan een keuze maken die ze niet zouden maken als wij ons allemaal verantwoordelijk voor hen zouden voelen.’
Waarom zouden volwassenen die bij hun volle verstand hun leven als voltooid beschouwen, geen euthanasie mogen krijgen?
‘De wens tot euthanasie is vaak veranderlijk. Mensen voelen zich een tijdlang eenzaam, maar komen daar vaak ook weer uit. Euthanasie is onomkeerbaar. Ik vind dat de overheid daar niet in mee moet gaan.’
‘Elke abortus is een tragedie’, staat in uw verkiezingsprogramma. Sommige vrouwen zijn opgelucht na een abortus.
‘Het is voor iedere vrouw sowieso een heftige beslissing en ervaring. Wij vinden het ook een tragedie voor het ongeboren leven dat wordt beëindigd. Daarom wil de ChristenUnie toegankelijke anticonceptie voor iedereen. Als gemeenteraadslid in Utrecht heb ik vaak gezien dat vrouwen deze keuze niet vrijwillig maakten, maar vanwege sociale druk of financiële problemen.’
U kunt vrouwen die hun kind willen houden toch helpen zonder de abortusmogelijkheden voor anderen in te perken?
‘Voor ons zitten er twee kanten aan de tragedie. Er is ook ongeboren leven dat beëindigd wordt. Daarvoor is steeds minder aandacht in Den Haag. Ik zal geen vrouw veroordelen om de keuze die ze maakt, maar ik zal altijd naast de vrouw staan die ervoor kiest het leven te behouden.’
Wanneer is abortus voor de ChristenUnie wel geoorloofd? Bij verkrachting?
‘Het aantal abortussen moet omlaag. Het uitgangspunt is: geen abortus. Er zijn gevallen waar ik met jullie het gesprek over kan aangaan, zoals zwangerschap door verkrachting, maar dat is niet het uitgangspunt. Wij willen geen abortuspil via de huisarts, wij willen de bedenktijd terug. Mensen moeten zich er bewust van zijn dat seks gevolgen kan hebben, dat er dan ongeboren leven kan ontstaan. Want je was er wél zelf bij. Mannen hebben daar trouwens ook een verantwoordelijkheid in.’
Over die verantwoordelijkheid van mannen staat niets in uw verkiezingsprogramma.
‘Nee, maar ik zeg het hier wel.’
Hoe kijkt u naar de moord op Lisa en andere femicidezaken? Hebben we in Nederland een mannenprobleem?
‘We hebben een probleem in onze samenleving met hoe wij naar vrouwen kijken. Het is niet goed als mannen vrouwen als lustobject zien en behandelen. Ik vind het niet oké hoe vaak vrouwen worden nagefloten en nagesist. Ook vrouwen zijn door God geschapen. Ze verdienen dezelfde behandeling als mannen, en die krijgen ze niet in Nederland.’
Veel christenen benadrukken toch dat de vrouw een andere rol in het leven heeft dan de man?
‘U spreekt met de vrouwelijke leider van de ChristenUnie. Over het persoonlijk leven van mensen heb ik geen oordeel. Ik gun iedereen de vrijheid de zorgtaken thuis goed te verdelen.’
U zegt: de ChristenUnie is een partij van christenen, voor iedereen. Maar toch iets meer voor christenen, denken we bij het lezen van deze passage in uw programma: ‘Ieder mensenleven is waardevol en we spannen ons in het bijzonder in voor de situatie van (Palestijnse) christenen in Gaza.’
‘We spannen ons in voor een ieder die het moeilijk heeft, maar christenen in Gaza hebben het extra moeilijk. Hamas heeft namelijk weinig op met andere geloven. Wij vestigen de aandacht op vervolgde christenen wereldwijd, maar dat betekent niet dat ik me niet inzet voor andere minderheden.’
Uw partij heeft vanouds sterke banden met Christenen voor Israël, een stichting die illegale nederzettingen op de Westoever financiert. Kritische leden hebben de partijtop opgeroepen alle banden te verbreken. Heeft u dat advies opgevolgd?
‘Er zijn leden actief voor Christenen voor Israël, en dat mag. Ik ga niet bijhouden waar mensen allemaal actief voor zijn. Ik ga niet over het beleid van Christenen voor Israël.’
Hoe kwalificeert u het optreden van Israël in Gaza?
‘De Israëlische regering pleegt oorlogsmisdaden en ik vind dat dit bestraft moet worden. Of het genocide is; daar moet het Internationaal Gerechtshof over oordelen. Ondertussen moeten wij er alles aan doen om te voorkomen dat Israël nog meer oorlogsmisdaden begaat en om de mensen die in grote nood verkeren te helpen. Dat de kleinst mogelijke Kamermeerderheid keer op keer heeft geweigerd gewonde kinderen uit Gaza te halen, steekt mij als een graat in de keel.’
Maar als Kamerfracties meer nationale sancties willen, stemt de ChristenUnie tegen.
‘We hebben inmiddels al voor veel sancties gestemd. Israëlische ministers hebben gruwelijke uitspraken gedaan over het verdrijven van de bevolking in Gaza. Die twee ministers mogen hier niet meer komen, daar was de ChristenUnie het mee eens.’
Die zijn niet van plan hier te komen, dus dat heeft een nogal symbolisch karakter.
‘Volgens mij was het behoorlijk uniek. Nederland heeft dat niet eerder zo gedaan. We willen eventueel ook meegaan in het Duitse wapenembargo. Mijn zorg is dat sommige sancties alleen maar leiden tot een verharding aan Israëlische kant. Wij steunen sancties, maar die moeten wel een pad naar vrede openen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant