Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Bergaf dook zijn fiets in een krater in het asfalt, zijn voorwiel vouwde zich tot een oneindigheidssymbool en George Monbiot ging, hoofd vooruit, over zijn stuur naar de grond. Toen hij met verbrijzelde brillenglazen, gedeukte helm, bloed en butsen naast zijn verfrommelde fiets zat, dacht de Britse zoöloog en activist aan de kosten van kortetermijnpolitiek. Hij bracht het er genadig vanaf - met minder geluk had hij een dwarslaesie of hersenfractuur. De materiële schade was 515 euro. Een pothole repareren kost tussen de 50- en 100 euro. Zelfs in het gunstigste geval is het tien keer duurder om een gat in de weg níét te dichten.
Ik las over Monbiots val in The Guardian en dacht aan het Zuyderlandziekenhuis in Heerlen. Ook daar is kostenbesparing op korte afstand een recept voor veel hogere kosten op lange termijn - los van alle redenen die het onbegrijpelijk en oneerlijk maken om de spoedeisende hulp, intensive care en het geboortecentrum te verplaatsen van Heerlen (Parkstad) naar Sittard.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De saga sleept al even. Samengevat: Sittard bouwde een paleis van een ziekenhuis dat 200 miljoen euro te duur en veel te groot bleek. In Heerlen staat een verouderd gebouw dat, als gevolg van die misrekening, al jaren op renovatie wacht. Zorgverzekeraar CZ dwong de ziekenhuizen tot een fusie. In Heerlen kwam alle complexe zorg als spoedeisende hulp (SEH) en ic, Sittard-Geleen deed planbare zorg, zoals knie- en heupoperaties. Verwijzend naar een tekort aan personeel besloot de directie van het Zuyderland-ziekenhuis de complexe zorg en het geboortecentrum van Heerlen alsnog te verplaatsen naar Sittard-Geleen, 21 kilometer verderop.
Dat in een regio waar een derde van de inwoners op of onder het sociaal minimum leeft. Waar tot een kwart van de volwassenen laaggeletterd is (in Kerkrade). Waar de levensverwachting vijf jaar lager ligt dan in Noord-Nederland. Waar volgens het CBS een op de vijf huishoudens ‘problematische schulden’ heeft. Een op de vijf jongvolwassenen mentale klachten. Waar een op de vijf zwangeren ‘kwetsbaar’ heet. De GGD signaleert er bovengemiddeld veel chronische aandoeningen en zorgmijding tegelijkertijd.
En daar is de pothole van Monbiot. Een toename van reistijd naar het ziekenhuis leidt tot 5 à 7 procent daling in zorggebruik, vooral bij groepen met lagere sociaal-economische status. Het RIVM becijferde dat uitgestelde diagnoses uitmonden in duurdere, complexere vervolgbehandelingen en langer herstel.
De SEH is bedoeld voor spoed, maar ziet ook veel patiënten met een lagere urgentie, naar schatting 20 tot 50 procent. Verplaatsing levert dan geen besparing op, maar meerkosten die in de tientallen miljoenen kunnen lopen, per jaar. Tel daarbij op: kosten door verlies van arbeid en gezonde levensjaren, en de economische strop van het vertrek van ziekenhuisfuncties. Een maatschappelijke kosten- en batenanalyse mag hier niet ontbreken.
Anders ging dat in Zoetermeer. In 2024 besloot de directie van HagaZiekenhuizen tot behoud van de acute verloskunde. De GGD concludeerde dat in het belang van moeder en kind het geboortecentrum moest blijven. Zoetermeer heeft 130 duizend inwoners en duizend bevallingen per jaar. Parkstad telt 257 duizend inwoners, zo’n drieduizend bevallingen. Maar van levenslange schade voor kinderen van kwetsbare zwangeren is geen schatting gemaakt. Intussen kwam om andere redenen zorgverzekeraar CZ onder verscherpt toezicht van de Nederlandse Zorgautoriteit; CZ leeft de zorgplicht niet na.
De Tweede Kamer nam afgelopen april vier moties aan over het behoud van een volwaardig ziekenhuis in Heerlen. Maar door marktwerking in de zorg heeft de politiek feitelijk niks te zeggen over de verdeling van zorg. Mooi dat er verkiezingen zijn. Daarna kan de zorg anders worden ingericht.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant