De verwijdering tussen Georgië en de EU is nog groter geworden na de protesten in Tbilisi van afgelopen weekend. De Georgische regering beschuldigt demonstranten van een couppoging en de EU van medeplichtigheid. Is er nog hoop voor westersgezinde Georgiërs?
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en de Kaukasus.
Waar gingen de protesten over?
De EU-gezinde oppositie ging zaterdag massaal de straat op. Aanhangers van de oppositie demonstreren al een jaar vrijwel dagelijks tegen de regeringspartij, die de verkiezingswinst opeiste ondanks tal van berichten over stemfraude. Nu de steeds kleiner geworden protesten geen politieke verandering hebben opgeleverd, vinden sommige oppositiepolitici het genoeg geweest: het is tijd voor ‘een vreedzame revolutie’.
Operazanger en oppositielid Paata Boerchoeladze had de zaterdag aangemerkt als de dag waarop Georgiërs zouden samenkomen om ‘de macht in eigen handen te nemen’. Het zou de dag moeten worden van ‘de vreedzame omverwerping’ van Bidzina Ivanisjvili, de rijkste en machtigste man van Georgië die regeringspartij Georgische Droom heeft opgericht. De keus was gevallen op zaterdag, omdat Georgië die dag lokale verkiezingen hield die door een groot deel van de oppositie werd geboycot uit wantrouwen over een eerlijke stembusgang.
Het liep anders. Tienduizenden mensen deden mee aan een vreedzaam protest in de centrale Roestavelilaan in Tbilisi. Een kleine groep demonstranten bestormde het presidentieel paleis, maar stuitte op de oproerpolitie. Maandag maakte de Georgische aanklager bekend vijf gearresteerde oppositie-activisten te vervolgen voor een poging om de regering omver te werpen. De activisten, onder wie operazanger Boerchoeladze, kunnen 9 jaar gevangenisstraf krijgen.
Wat heeft de Europese Unie te maken met dit protest?
Regeringspartij Georgische Droom heeft de EU beschuldigd van het steunen van een couppoging. Premier Irakli Kobachidze zei zondag dat de EU-ambassadeur in Georgië ‘speciale verantwoordelijkheid’ draagt, zonder bewijs te leveren.
Het is niet de eerste keer dat Georgische Droom hard uithaalt naar de EU. Oprichter Ivanisjvili, die zijn fortuin in Rusland verdiende, zei begin vorig jaar in een donderspeech dat het Westen via ‘een wereldwijde oorlogspartij’ oorlogen en revoluties probeert te bewerkstelligen, waaronder in Georgië. Sindsdien doet de regeringspartij de demonstraties van tienduizenden ontevreden Georgiërs af als toverwerk van het Westen.
De EU verwerpt de aantijgingen. EU-buitenlandchef Kaja Kallas veroordeelde ‘de desinformatie over de rol van de EU in Georgië’ en ‘de persoonlijke aanvallen’ op de EU-ambassadeur in Tbilisi. Ze merkte daarbij op dat de lokale verkiezingen van zaterdag plaatsvonden tijdens ‘een periode van uitgebreide repressie tegen afwijkende meningen’.
Betekent deze confrontatie het einde van de EU-ambities van Georgië?
Georgische Droom heeft de EU-toetredingsplannen van de bevolking al eerder in de prullenbak gegooid. Georgië is kandidaat-lid en heeft in de grondwet verankerd dat de regering er alles aan moet doen om toetreding dichterbij te brengen. Maar de regeringspartij doet het tegenovergestelde.
Sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 zoekt Georgische Droom juist toenadering tot Rusland, dat sinds 2008 een vijfde van Georgië bezet. Premier Kobachidze zei na de parlementsverkiezingen van vorig jaar geen toetreding tot de EU meer na te streven. Hij zette de gesprekken daarover ‘op pauze’ tot 2028.
Brussel had al weinig vertrouwen meer in een samenwerking met het steeds autoritairder opererende Georgische Droom. De partij voerde repressieve wetten in, sloot oppositiepolitici op en voerde haar antiwesterse retoriek op. Georgiërs met een EU-toetredingswens voelen zich machteloos door stemfraude en versplinterde oppositiepartijen.
Is er nog hoop voor de Georgiërs die dromen van een democratisch en Europees gezind land?
Zij krijgen de komende tijd in elk geval te maken met nog meer repressie. Daar is de regeringspartij onomwonden over. Premier Kobachidze zei zondag dat ‘niemand onbestraft zal blijven’ na het protest van zaterdag. Ook zei hij dat de belangrijkste oppositiepartij niet meer politiek actief mag zijn in Georgië.
Voor oppositiepolitici is het al vrijwel onmogelijk om nog deel te nemen aan de politiek. Leiders van de belangrijkste partijen zijn gearresteerd. En de partijen worden binnenkort verboden, als het aan Georgische Droom ligt: de partij heeft een rechtszaak bij het constitutioneel hof aangespannen om de Verenigde Nationale Beweging, de oppositiepartij van de (opgesloten) oud-president Micheil Saakasjvili, te verbieden, alsmede andere oppositiepartijen.
Ondertussen trekt Georgische Droom steeds meer macht naar zich toe. Bij afwezigheid van de felste oppositiepartijen won de regeringspartij de lokale verkiezingen van zaterdag met 80 procent van de stemmen, aldus de kiescommissie.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant