Zorg De PVV-achterban werd door het kabinet-Schoof lekker gemaakt met een ruime halvering van het eigen risico. Maar de vraag is of het nog wel zo ver komt.
Dokters van de Wereld bieden toenmalig minister Fleur Agema (Zorg, PVV) een petitie aan voor het afschaffen van het eigen risico in de zorg.
Eind mei werd toenmalig minister voor Zorg Fleur Agema (PVV) geïnterviewd bij tv-programma Buitenhof. Of ze kon garanderen dat het eigen risico in de zorg inderdaad per 2027 zou dalen van 385 naar 165 euro, zoals beloofd in het coalitieakkoord. Dat kon ze, liet Agema weten. „Ik lig op stoom met het verlagen van het eigen risico.”
Anderhalve week later viel het kabinet. Alle PVV-ministers, inclusief Agema, stapten eruit. Maar dat had geen invloed op het eigenrisicoplan, liet haar tijdelijke opvolger Eddy van Hijum (NSC) direct weten. Dat zou gewoon doorgaan.
Ook NSC is inmiddels uit het kabinet gestapt. En opnieuw lijkt dat geen invloed te hebben op het eigenrisicoplan. Achter de schermen van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt er nog altijd aan gewerkt, nu voor demissionair zorgminister Jan Anthonie Bruijn (VVD). Nog dit jaar moet het voorstel in de ministerraad worden besproken en naar de Tweede Kamer gestuurd – het wordt dan door de nieuwe Tweede Kamer, na de verkiezingen, behandeld.
Maar schijn bedriegt. Het is maar de vraag wat er nog van het plan terechtkomt na de verkiezingen op 29 oktober. Het idee kwam vooral uit de koker van de PVV. Die stelt dat het eigen risico ervoor zorgt dat mensen om financiële redenen afzien van zorg en dat chronisch zieken, die elk jaar hun eigen risico helemaal opmaken, de dupe zijn.
Partijleider Geert Wilders maakte er bijna twee jaar geleden in het SBS6-verkiezingsdebat een groot punt van. GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans beloofde in dat debat het eigen risico stapsgewijs af te schaffen, maar dat vond Wilders te laat. Hij beloofde het onmiddellijk te doen als hij aan de macht zou komen. Het eigen risico kwam inderdaad terecht in het coalitieakkoord van het kabinet-Schoof met PVV, VVD, NSC en BBB. Niet de complete afschaffing, wel een ruime halvering.
Maar inmiddels is de machtspositie van de PVV drastisch veranderd. Weliswaar staat de partij nog hoog in de peilingen, de kans op een nieuwe regeringsdeelname is gering nu de meeste andere partijen de PVV hebben uitgesloten. En veel andere partijen zien helemaal niets in het PVV-stokpaardje. Zo schrijft het CDA in haar verkiezingsprogramma: „We draaien de verlaging van het eigen risico terug, want die maakt de premie alleen maar duurder.” En D66: „Een algemene halvering klinkt goed, maar leidt tot langere wachtlijsten en hogere premies. En dat moeten mensen uiteindelijk zelf ophoesten.” Ook partijen als JA21, ChristenUnie, SGP, Volt en NSC zijn tegenstander.
Zelfs de VVD, die in het demissionaire kabinet nog werkt aan het halveringsplan, is in het nieuwe verkiezingsprogramma tegen. Sterker nog, de partij wil zelfs „bekijken of een verdere verhoging van het eigen risico nodig is om de premies betaalbaar te houden (…).” VVD denkt, net als D66 en ChristenUnie, nog wel aan een verlaging van het eigen risico voor chronisch zieken en mensen met een beperking – al is een eenduidige definitie van die groep lastig.
De kritiek van de partijen sluit aan bij het advies van de Raad van State, vlak voor de zomer. Die concludeerde dat de maatregel „ongericht” is en een aantal nadelen en negatieve effecten heeft. Zo leidt de verlaging van het eigen risico tot een verhoging van de zorgpremie met zo’n 200 euro per jaar per verzekerde. Ook gaan bepaalde kwetsbare groepen er financieel op achteruit. Daarnaast neemt de vraag naar zorg toe en dus ook de zorgkosten.
Om mensen toch extra geld te laten overhouden, wilde het kabinet-Schoof de eerste schijf van de inkomstenbelasting verlagen. Maar dat voordeel komt dan weer bij alle belastingbetalers terecht, niet alleen bij lagere inkomens. Sterker nog, de allerlaagste inkomens worden hier waarschijnlijk weinig mee geholpen omdat ze nu al nauwelijks of geen inkomstenbelasting betalen. De totale kosten van de halvering van het eigen risico worden geschat op zo’n 4,6 miljard euro per jaar.
Bij de invoering van de huidige zorgwet in 2006 was het nadrukkelijk ook de bedoeling burgers iets van hun eigen zorgkosten te laten meebetalen. Op die manier zouden mensen zich bewust blijven van het feit dat zorg geld kost. Ook moest het de vraag naar zorg afremmen.
De PVV vindt nu alleen nog medestanders in de SP, Partij voor de Dieren, Denk, FVD en GroenLinks-PvdA om het eigen risico te verlagen of (stapsgewijs) te laten verdwijnen. BBB meldt als enige partij niets over het onderwerp in haar verkiezingsprogramma, maar was twee jaar geleden nog voor „een sterke verlaging” en „indien mogelijk” afschaffing.
Een ander plan dat toenmalig minister Agema tegelijkertijd met de halvering van het eigen risico in gang heeft gezet, het in ‘stukjes’ knippen van het eigen risico, lijkt meer kans te maken. Verzekerden betalen dan nog maximaal 50 euro per behandeling, zodat ze niet gelijk hun hele eigen risico kwijt zijn, maar tegelijkertijd wel beter nadenken of ze dat jaar nogmaals een specialist bezoeken. Dat idee stond ook al in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte IV (toen ging het om 150 euro per behandeling). In de nieuwe verkiezingsprogramma’s pleiten CDA, VVD, D66 en NSC daar ook voor.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC