In Groenlo opende vrijdag pretpark Bommelwereld, naar de strips van Marten Toonder. Het blijkt goed zoeken naar diens literaire nalatenschap. ‘Er is een zaadje geplant als een kind hier op de foto is geweest met de mascottes van Bommel en Tom Poes.’
Had Olivier B. Bommel het gloednieuwe attractiepark Bommelwereld kunnen betreden, dan had zijn geestelijk vader, striptekenaar en -schrijver Marten Toonder (1912-2005), deze ‘heer van stand’ vermoedelijk iets laten verzuchten als: ‘Mijn milieu is het niet, als je begrijpt wat ik bedoel.’
In pretparkdicht Nederland dacht zakenman Edwin Bomers (60) dat Bommelwereld in Groenlo er nog wel bij kon. Vanaf de N18 doemt aan de rand van het Achterhoekse stadje het uit de stripverhalen bekende kasteel Bommelstein op. Met achter de reusachtige torens de immense overdekte hal. Daar moeten draaimolens, botsauto’s en andere attracties voor 4- tot 14-jarigen de wereld van de aloude heer Bommel en zijn jonge vriend Tom Poes tot leven wekken.
Buiten staat op de ochtend van de opening nog plantgoed klaar om in de grond te gaan. Binnen, waar medewerkers nog snel met stofzuiger en schroefboor in de weer zijn, heeft Bommelwereld iets weg van de lobby van een hotel in Las Vegas, vol flikkerend licht, geluid en een onverwachts zoevende achtbaan boven het hoofd.
De beeldverhalenwereld van ‘Ollie’ B. Bommel is vooral een nostalgische herinnering voor de grootouders en ouders van de jonge doelgroep, die er sinds 1941 bijna vijf decennia mee konden opgroeien. Vanwege zijn grote fanschare en zijn verdiensten in taalvernieuwing zullen velen Toonder een groots eerbetoon gunnen. Maar de gekozen vorm in Groenlo lijkt ook te schuren met veel waar hij voor stond.
Onder meer 25 jaar lang in de Volkskrant kregen ‘lezertjes’ dagelijks mee dat zijn stripverhalen bol stonden van maatschappijkritiek. Steevast gebracht via de sympathieke, een tikkeltje ijdele, voor verleidingen vatbare en goedgelovige knuffelbeer Bommel, die telkens door Tom Poes uit de problemen moest worden geholpen.
Naast zijn kritiek op doorgeslagen bureaucratisering, machtsmisbruik en de hijgerigheid van de media, verbeeld in sensatiejournalist Argus, had Toonder weinig op met de uitwassen van het kapitalisme, zoals consumentisme. Ook liefhebbers van volksvermaak mocht Toonder graag op de hak nemen.
‘Suf huisjesvolk!’, laat hij Bommel in het verhaal De Zwelbast (1957) uitroepen in een afgeladen circustent, waar de boosaardige zakenlieden Bul Super en Hiep Hieper ter vermaak draak Zwelg opvoeren – bekend van de verfilming uit 1983. ‘Schamen jullie je niet?’, roept Bommel naar het publiek. ‘Als jullie maar kunnen lachen!’
Bij de baan waar bezoekers in de Oude Schicht, Bommels bolide, over rails door het naast Bommelstein gelegen plaatsje Rommeldam rijden, is directeur Bomers (‘bovenbaas’, zou Toonder zeggen) eerlijk over zijn drijfveren. Hij was fan noch lezer van Toonders Bommelsaga, dat 177 verhalen beslaat.
Aanvankelijk had hij een Angry Bird-pretpark in gedachten, maar hij kwam er niet uit met de bedenkers van de vogels die in een computerspel als kanonskogels worden gebruikt – zij streken neer in Abu Dhabi. Ook gesprekken met Studio100 over een park in het thema Wickie de Viking of Maja de Bij, liepen op niets uit.
Toen tipte iemand bij het Groningse Stripmuseum hem over Toonder en Bommel. ‘Daar lag een laag stof op’, zegt Bomers over het oeuvre. ‘Maar ik ben blij dat we hebben gekozen voor dit stukje Nederlands cultureel erfgoed en niet voor plastic fantastic zonder diepere laag.’
Bomers kwam acht jaar geleden in gesprek over de intellectuele eigendomsrechten met de erven-Toonder – die dit weekend niet bereikbaar waren voor vragen. ‘De verhalen zijn nog steeds actueel’, zegt hij, refererend aan een verhaal waarin Rommeldam worstelt met nieuwkomers, zoals in Toonders boekenweekgeschenk uit 1982, De Andere Wereld.
Maar met summiere verwijzingen naar Toonders werk in Bommelwereld, en dan ook nog te lezen via een qr-code, dringt zich wel de vraag op: worden bezoekers iets wijzer over de rijkheid van Toonders werk? Dat ‘Toondertaal’ ons bijvoorbeeld ‘minkukel’, ‘Joost mag het weten’ en ‘Tom Poes, verzin een list’ bracht?
‘Ik maak me geen illusies’, zegt Bomers. ‘Maar er is wel een zaadje geplant als een kind hier op de foto is geweest met de mascottes van Bommel en Tom Poes, vanavond op een kussen slaapt uit onze giftshop en de ouders voorlezen uit een van de herschreven kinderboekjes.’ Ook noemt hij het lesmateriaal dat is ontwikkeld voor scholen en een klein museum over Toonders werk in Bommelwereld.
Waarom in Groenlo, een stadje zonder link met Toonder? ‘De Achterhoek is een blinde vlek voor attractieparken’, zegt Bomers. Bovendien is hij eigenaar van het naastgelegen vakantiepark. De 500 duizend jaarlijkse overnachtingen kunnen verdubbelen als er meer boekingen zijn in de koude maanden. Naast een binnenzwembad werd gezocht naar nog een ‘slechtweervoorziening’. Bomers: ‘In het hele land gaan de buitenattractieparken nu dicht, wij juist open.’
Dat lijkt te werken. Naast enkele oude Toonder-liefhebbers die naar de openingsdag zijn gekomen om te zien of Rommeldam en Bommelstein lijken op wat zij vroeger in de tekeningen zagen, zijn er ook bezoekers als Sanne van Lent (30) en haar dochter Jinthe (3). Hun verblijf op het vakantiepark viel toevallig samen met de opening.
‘Jinthe kende, net als ik, de verhalen niet’, zegt ze. ‘Maar in het vakantiehuisje staat een kanaal ingesteld waarop de hele dag door filmpjes worden afgespeeld. Ze herkende Bommel en Tom Poes meteen.’
Bij aankomst in Bommelstein wacht Bommels trouwe butler Joost bezoekers op. Bij de entree ziet hij toe hoe zij (‘als ik zo vrij mag zijn’) 26 euro per persoon afrekenen. Een bedrag waarover Bommel zelf niet moeilijk had gedaan: ‘Geld speelt geen rol voor een heer van stand.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant