De VS gaan alweer de tweede week in van de ‘shutdown’, de wegens politiek conflict gesloten overheid. Trump krijgt de publieke opinie moeizaam gestuurd. Dus hanteert de president een ander instrument om Democraten tot overgave te dwingen: de macht van zijn overheid.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Tegen het kalme staatsblauw detoneert een nieuwe, knalrode banier. ‘Radicaal Links heeft de overheid platgelegd’, leest de website van het Amerikaanse ministerie van Huisvesting deze dagen. Mail je ambtenaren van het ministerie van Onderwijs dan krijg je eenzelfde boodschap. ‘Helaas blokkeren Democratische senatoren [financieringswet] H.R. 5371’, aldus hun auto-reply. ‘Ik zal reageren als de overheid weer opengaat.’
Hoewel weinig Amerikanen al iets merken van de ‘shutdown’, de door politiek conflict gesloten federale overheid, draait de informatieoorlog op volle toeren. Zelfs de bureaucratie blijkt niet langer neutraal.
Donald Trump heeft zijn ambtenaren opgedragen om publiekelijk partij te kiezen. De shutdown komt door de Democraten, klinkt de officiële communicatie. Intussen dienen overheidsinstanties hun opdrogende fondsen en diensten éérst te onttrekken aan Democratische steden en gebieden. Daar moet de pijn worden vergroot.
Juridisch gezien is dit, zacht gezegd, dubieus. Ambtelijke partijdigheid is in de VS bij wet verboden. De president is er echter alles aan gelegen om deze slag om de publieke opinie te winnen. Want dat blijkt, nu de shutdown alweer zijn tweede week ingaat, nog lang niet zo gemakkelijk.
Het gold in Washington lang als ijzeren wet: de partij die de shutdown veroorzaakt, krijgt van kiezers de schuld. Dat beseften ook de Democraten dondersgoed toen zij vorige week stemden tégen financiering van Trumps overheid. De leiding ervoer echter geen keuze. Hun achterban eist harder verzet. Trump geld onthouden, is hun zwaarste parlementaire machtsmiddel.
Republikeinen zagen de shutdown met vertrouwen tegemoet. Onderhandelingen werden nauwelijks gevoerd. ‘Ik maak me er geen zorgen over’, aldus Trump. ‘Mensen zijn slim genoeg om te zien wat hier gebeurt: de Democraten zijn gestoord.’
Maar de oude logica gaat ditmaal niet op.
Volgens een peiling door YouGov zondag acht een derde van de kiezers de Democraten verantwoordelijk. Ruim 39 procent beschuldigt de Republikeinen. Dat kan erop wijzen dat de Democratische boodschap landt: zij willen dat Trump afziet van bezuinigingen op gezondheidszorg. Volgens onderzoeksbureau KFF koestert 78 procent van de Amerikanen dezelfde mening, onder wie 47 procent van Trumps aanhangers.
Het onwaarachtige Republikeinse verweer – dat links gezondheidszorg eist voor ongedocumenteerde migranten – slaat slecht aan. Dus hanteert Trump nu een ander instrument om Democraten tot overgave te dwingen: de macht van zijn overheid.
‘Hier komt Magere Hein’, waarschuwt een door Trump verspreide AI-video afgelopen weekend waarin Russ Vought, de budgetdirecteur van het Witte Huis, met zeis en zwarte mantel richting Democratische instituties trekt. ‘Nu heeft hun laatste uur geslagen.’
Sinds het begin van de shutdown beëindigde Vought, namens Trump, al zo’n 27 miljard dollar aan federale financiering die eerder was vrijgemaakt voor Democratische staten en steden.
Zestien progressieve staten verloren bij elkaar al zo’n 8 miljard aan groene subsidies. Metropool Chicago loopt 2,1 miljard mis voor verbetering van haar openbaar vervoer. New York krijgt het meeste te verduren. Trump onthoudt de thuisstaat van Democratische leiders Chuck Schumer en Hakeem Jeffries zo’n 18 miljard dollar aan federale investeringen in infrastructuur. De bouw van een tunnel naar New Jersey is stil komen liggen.
‘Wij worden gestraft’, brieste de New Yorkse gouverneur Kathy Hochul zaterdag. ‘Niet alleen omdat we een blauwe (Democratische, red) staat zijn, maar tevens het thuis van onze leiders.’
Waar eerdere presidenten poogden om shutdowns zo pijnloos mogelijk te laten verlopen, zoekt Trump doelbewust de pijngrens op. De president zegt dit politieke gevecht ook te zullen gebruiken om duizenden ambtenaren te ontslaan bij. ‘Elk ontslag is aan de Democraten te danken’, aldus Trump zondag.
Trump gokt dat links pijngevoeliger blijkt dan zijn eigen achterban. Maar hij neemt een risico.
Hoe langer de shutdown voortduurt, hoe zwaarder uiteindelijk ook Republikeinse kiezers zullen worden getroffen. Maar van een compromis wil Trump niets weten. Terwijl de Democraten zeggen ‘elk moment open te staan voor onderhandelingen’, dixit Hakeem Jeffries, houden Republikeinen de deur potdicht.
‘Er valt niets te winnen met onderhandelingen’, aldus senaatsleider John Thune zondag. ‘Er is een rechttoe rechtaan, simpele oplossing om de overheid open te houden.’ Thune roept de Democraten op om alsnog in te binden.
Vermoedelijk zullen de Democraten dat slechts doen na een fikse Republikeinse concessie óf als de publieke opinie zich alsnog tegen hen keert. Trump blijft hameren op dat laatste. Sinds dit weekend rept ook het ministerie van Gezondheidszorg van een ‘door Democraten aangestuurde shutdown’, terwijl – zo leest de officiële website – ‘de Trump-regering werkt om de overheid te heropenen voor het Amerikaanse volk’.
De American Federation of Government Employees, ’s lands grootste vakbond voor ambtenaren, heeft inmiddels wegens dit soort teksten een rechtszaak tegen de staat aangespannen. ‘De Trump-regering dwingt instanties en ambtenaren op onwettige wijze tot politieke retoriek’, stelt hun kortgeding, ‘en om de belangen te dienen van de regerende partij.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant