Toen de Britse fotograaf Francesca Allen een archieffoto tegenkwam van dé wedstrijd voor ’s werelds langste haren, besloot ze: die ga ik ooit vastleggen. Eenmaal in Litouwen moest ze terugvallen op een techniek die ze nog nooit had gebruikt.
Het begon met een archieffoto uit 1992 op Tumblr. Op die foto: deelnemers aan het Konkursas Pasaulio Ilgaplaukēs, dé wedstrijd om ’s werelds langste haren, een wedstrijd voor vrouwen, om centimeters en podiumperformance, ingedeeld naar leeftijdscategorie die al meer dan twee decennia jaarlijks wordt georganiseerd in Kaunas, de tweede stad van Litouwen. En allemachtig, ja, dat háár – de hoeveelheid, de lengte, de betoverende aanblik van de glanzende textuur ervan en de trotse blikken van de vrouwen en meisjes, wier lange haren in een even lange Baltische traditie staan. In Litouwen wordt lang haar (plaukai) van oudsher gezien als een symbool van identiteit en vrouwelijkheid. Lange haren zouden magische kwaliteiten hebben. Francesca Allen was meteen geïntrigeerd.
De Britse fotograaf (zelf in het bezit van kastanjebruine manen tot op haar rug, wat misschien niets verklaart – je kunt ook gefascineerd zijn door wat je juist níét hebt – maar in dit geval toch het vermelden waard is) nam zich voor om ooit naar Kaunas te gaan om die wedstrijd te fotograferen. Er kwam eerst nog van alles tussen: het leven, corona, een carrière die moest worden opgebouwd en die in het geval van Allen bestaat uit sferische projecten over vrouwelijkheid, intimiteit en vriendschap, geschoten met natuurlijk daglicht. Maar in het najaar van 2024 ging ze dan eindelijk naar Litouwen.
Stond ze daar in Kaunas, waar in november heel weinig natuurlijk daglicht te vinden is. Allen moest terugvallen op een techniek die ze nog nooit had gebruikt: alles onderbelicht vastleggen en de boel pas achteraf, bij het ontwikkelen van de film, corrigeren en opkrikken. Terwijl ze niet zeker wist of dat ging lukken, ging ze aan de slag. Ze fotografeerde vele van de ongeveer tweehonderd vrouwen en meisjes die aan het Konkursas Pasaulio Ilgaplaukēs deelnamen, in zwart-wit en in kleur. Vaida en haar tweelingdochters bijvoorbeeld, die met hun ruggen naar de fotograaf toe poseerden tegen een donker gordijn.
En óf het lukte. Door de wonderlijke schaduwwerking doet deze foto denken aan een collage, en Vaida en haar dochters aan uitgeknipte en weer opgeplakte figuurtjes. De achteraf-belichting maakt van hun kapsels een verhaal apart; je kijkt naar surrealistische watervallen of prehistorische wezens met tijgerstrepen. Het werd al snel een van Allens lievelingsfoto’s.
Ja, en nu wil ze terug natuurlijk, al was het alleen maar voor dat sprookjesachtige einde van de wedstrijd: het moment waarop alle vrouwen op het podium gaan staan, zich omdraaien en met hun haar richting het publiek schudden, volgens Allen een ‘hypnotiserend tafereel en gewoon echt prachtig om te zien’.
Plaukai heeft haar nieuwe energie gegeven. De lange haren en de manier waarop ze die – door de omstandigheden gedwongen – moest vastleggen, hebben haar hernieuwd zelfvertrouwen gebracht. ‘Ik dacht altijd dat ik geen mooie foto’s kon maken zonder natuurlijk licht’, vertelde ze onlangs in een interview met Port Magazine, ‘dus ik eindigde vaak in de studio, waar ik meer controle over de dingen heb.’ Haar werk in schemerig Litouwen leerde haar ‘dat mijn foto’s bijzonder zijn vanwege méér dan alleen de belichting’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant