Goed nieuws: je leidinggevende is zo tevreden met je inzet dat zij of hij jou op het oog heeft voor promotie. Meer geld, uitdaging en verantwoordelijkheid liggen in het verschiet. Alleen – je wil helemaal niet gepromoveerd worden. Wat nu?
Waarom zou je een stap hogerop afslaan? En als je dat doet, hoe leg je dat je leidinggevende uit zonder de betrekkingen te schaden?
De stap naar een hogere functie zorgt voor veranderingen in je werk – en daarmee in je leven. Daarom is het altijd verstandig op zo’n belangrijk punt even uit te zoomen en te denken: wat wil ik eigenlijk op dit moment in mijn leven en past deze promotie daarbij?
„Wanneer je een hogere functie krijgt aangeboden, is dat vaak een mooi reflectiemoment”, zegt Bas Smeets (49), eigenaar van loopbaanbureau Het Passie Profiel. Volgens hem zijn er tal van redenen om promotie te weigeren. „Allereerst kan het zijn dat je op zo’n moment merkt dat het werk toch niet – of niet meer – past bij wie je bent. Bij een promotieaanbod kun je jezelf afvragen: ben ik nog dezelfde persoon die ik was toen ik dit vak inrolde en wil ik dit wel? Soms moet je concluderen dat je veranderd bent als mens en dat je wensen en waarden dat ook zijn.”
Dit besef komt bij sommige mensen pas later in hun carrière. „We leven in een carrièregedreven samenleving, hebben meegekregen dat werk belangrijk is en dat je steeds moet stijgen op de ladder. Dus gaan we daarin mee”, zegt Smeets. „Ook is het egostrelend om gevraagd te worden voor een hogere functie. Het voelt goed om gewaardeerd te worden. Maar ook dan moet je je afvragen: is dit een logische vervolgstap voor mijn doelen en wil ik dit wel?”
Een andere reden kan zijn dat iemand volmaakt tevreden is in zijn of haar huidige functie. „Veel mensen die ik spreek, worden gevraagd voor leidinggevende functies en weten eigenlijk al dat ze dit niet willen”, aldus Smeets. „Ze worden blij met vakinhoudelijk bezig zijn en willen helemaal geen mensen aansturen.”
Dikwijls wordt onderschat hoe anders een managementfunctie is. „Vaak zie je dat mensen het proberen en er pas later achter komen dat zo’n leidinggevende functie niet bij ze past.”
Zo ver hoefde het voor Nicolet van Hest (58) niet te komen. Ze werkt al vijftien jaar op een mbo-school en combineert nu functies als docent en zorgcoördinator – met veel plezier, benadrukt ze. Tweemaal kwam een functie als teamleider vrij, waarbij de directeur suggereerde dat zij zou solliciteren. Ze zou dan ook directielid worden. „Ik wist zeker dat ik het kon en zelfs beter dan sommige andere mensen”, vertelt Van Hest. Toch twijfelde ze geen moment: ze bedankte vriendelijk. „Zelfs als ik denk dat ik het goed kan, zó hard wil ik niet werken.”
Niet dat ze iets tegen hard werken heeft, integendeel. „Ik heb wél een 9-tot-5-mentaliteit. Dat maakt me heel betrouwbaar, je kunt echt van me op aan in die periode. Daarna ben ik gewoon vrij.” Dat zou als teamleider niet langer kunnen, aldus Van Hest: „In die functie kun je zondag gebeld worden als een collega ziek is en dat gebeurt bijna elk weekend. Je moet continu beschikbaar zijn voor dingen gerelateerd aan de school.”
De verstoring van de werk-privébalans is niet het enige dat haar tegenstond aan de functie. „Je wordt een marionet van de raad van bestuur en bent dan bezig met resultaten behalen, verzuimpercentages, vroegtijdige schoolverlaters, cijfers… ik wil die druk en verantwoordelijkheid gewoon niet.”
En dus blijft Van Hest in haar huidige functie, waar ze zich naar eigen zeggen nooit hoeft te vervelen. „Ik wil zeker wat betekenen en kan dat als senior ook. Er wordt gebruikgemaakt van mijn ideeën en ervaring, en daardoor voel ik me gezien en gerespecteerd. Ik denk eigenlijk dat ik op de tweede plek makkelijker dingen voor elkaar kan krijgen. Als ik ergens ruimte zie waar ik iets kan betekenen, trek ik taken naar me toe. Dat kan nu ook, maar het zou als teamleider niet kunnen.”
Veel werknemers vrezen dat weigering van een promotie de band met een leidinggevende en de eigen positie binnen bedrijf of instelling kan schaden, ziet ook Smeets. „Mensen zijn vaak bang dat ze hun baan zullen verliezen en de relatie met de werkgever slechter wordt. Soms durven mensen niet met hun leidinggevende over deze dingen te praten, maar mijn ervaring is dat je dat wel moet doen. De kans is dan groter dat je gezien wordt. En binnen de meeste bedrijven wordt steeds meer bespreekbaar.” Dit ervaart Nicolet van Hest ook. Ze maakt haar voorkeuren duidelijk kenbaar en daardoor is afzien van een carrièrestap geen issue op de school. „Ik kan heel goed uitleggen waarom ik het niet wil, dat scheelt ook.”
Al is er geen garantie op succes. „Helaas zijn er nog steeds verhalen van ouderwetser ingestelde bedrijven die niet voor de wensen van werknemers openstaan”, zegt Smeets.
Wat hem betreft is niet open zijn naar je leidinggevende veel gevaarlijker. „Juist als je je níét uitspreekt, kan dit tot problemen leiden. Bedrijven willen geen mensen die op de verkeerde plek zitten, dus je kunt het beter samen over jouw professionele toekomst hebben.” Hij snapt dat dit eng kan zijn: „Werk is inkomen, en inkomen is veiligheid, dus het kan spannend zijn het daarover te hebben. Toch moet je dat gesprek aangaan.”
Er zijn diverse redenen om promotie te weigeren; bijvoorbeeld dat je in je huidige functie gelukkiger bent dan als leidinggevende. Als je zeker weet dat je een bepaalde functie niet wil, wees daar dan open over en leg uit hoe je je carrière de komende jaren voor je ziet. Het is voor jou én je werkgever belangrijk dat je op de juiste plek zit.
Deze rubriek belicht wekelijks hoe lastige problemen op de werkvloer aangepakt kunnen worden. Heeft u een dilemma, stuur een e-mail naar werk@nrc.nl
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt