Protesten Georgië Ondanks bijna een jaar van demonstraties slaagde de oppositie er niet in de Georgische regering te verdrijven. Ook de dag van de ‘vreedzame omverwerping’ leidde zaterdag tot niets.
Aanhangers van de Georgische oppositie gingen zaterdag de straat in de hoofdstad Tbilisi op om opnieuw te protesteren tegen de regering.
De Georgische oppositie keek al maanden uit naar 4 oktober. Het had de apotheose moeten worden van meer dan driehonderd dagen protesteren tegen regeringspartij Georgische Droom. Parallel aan de lokale verkiezingen van zaterdag had de oppositie een grote demonstratie aangekondigd. Tienduizenden mensen gingen in de hoofdstad Tbilisi de straat op. Het woord ‘revolutie’ zong rond.
Aan het eind van de protestdag trokken betogers naar het presidentieel paleis in de hoop op een machtsgreep. De oproerpolitie dreef hen terug met traangas en een waterkanon. Het protestvuur doofde. Als laatste slag tegen de oppositie arresteerden de autoriteiten zondag de vijf organisatoren van de demonstratie. Het protest is uitgelopen op een nederlaag voor de oppositie, meent politiek wetenschapper en oud-minister Ghia Nodia, die meeliep in Tbilisi.
Zaterdag was de 311de protestdag in Tbilisi. Sinds Georgische Droom op 28 november vorig jaar de EU-toetredingsonderhandelingen met Brussel stopzette, demonstreren Georgiërs iedere dag voor het parlementsgebouw op de Roestaveli-laan. Die protesten gaan niet alleen over de wens om toetreding tot de EU, maar ook om eerlijke verkiezingen, vrijlating van politieke gevangenen en tegen het afbrokkelen van de democratie onder Georgische Droom.
Deze protestdagen leveren weinig op. Georgische Droom geeft niet toe aan de druk van de straat. Hierdoor raakte het geduld onder demonstranten op, vertelt Nodia de ochtend na de protesten aan de telefoon. „Daarom heerste een stemming dat we actiever moesten worden. De organisatoren mikten hierop. Een deel was voor actie, voor een echte doorbraak, voor een regeringswisseling. Maar het was een relatief klein deel.”
Vooraf waren de verwachtingen opgeklopt. Organisator Paata Burchuladze, een beroemde Georgische operazanger, bestempelde in juli 4 oktober als „de dag van de historische overwinning” en „de dag van de vreedzame omverwerping van Ivanisjvili”. Multimiljonair Bidzina Ivanisjvili is de oprichter van Georgische Droom.
De Georgische oppositie greep lokale verkiezingen aan voor nieuwe demonstraties tegen de regering, zaterdag. Foto Irakli Gedenidze/Reuters
Burchuladze toonde zich vorige maand opnieuw strijdlustig. „Wij zullen het parlement en de regering vreedzaam overnemen”, voorspelde hij. Zaterdagavond om 20.00 uur „moet de machtsoverdracht voltooid zijn”.
Het was onverantwoordelijk, oordeelt Nodia. „De middelen om hun doelen te bereiken ontbraken. De politie dreef de menigte gemakkelijk uiteen. De dagelijkse protesten zijn op grassrootsniveau. Het protest van zaterdag bestond uit een poging een organisatie te creëren die de leiding over de gebeurtenissen zou nemen. Het is mislukt. De oppositie heeft zich misrekend.” Om zich heen zag Nodia dat andere betogers niet de wil hadden om de regering omver te werpen.
Chaotisch, noemt Marika Mikiasjvili van oppositiepartij Droa de protestdag aan de telefoon. Van een gezamenlijke organisatie bleek geen sprake. „De grote demonstratie werd georganiseerd door een aantal groepen, die hun plannen niet met de rest van de bevolking of oppositiepartijen communiceerden. Het werd een puinhoop. Hun doel was een vreedzame revolutie, dat was niet het doel van mijn partij. Ons ging het om veerkracht tonen, om volle straten en lege stembureaus. Je kunt niet binnen één dag een revolutie aankondigen. Dat gebeurt vanzelf.”
Toch ziet Mikiasjvili dat er na ruim driehonderd dagen protesteren een mentaliteitsverandering aan de gang is in Georgië. Ze bespeurt een honger naar een vreedzame revolutie, waarbij de regering aftreedt zonder het gebruik van geweld. „Mensen zien in dat verkiezingen er niet toe doen. De schijnverkiezingen van zaterdag waren daar verder bewijs van.”
De politie in Georgië zette zaterdag traangas in tegen demonstranten bij het presidentieel paleis in Tbilisi. Foto Giorgi Arjevanidze/AFP
Van een normaal verkiezingsproces was geen sprake. Droa was een van de oppositiepartijen die de lokale verkiezingen boycotte om er geen legitimiteit aan te geven. Partijleider Elene Khosjtaria werd halverwege september gearresteerd voor het schrijven van protestboodschappen op een campagneposter van Georgische Droom. Ze zit momenteel in de gevangenis. Met haar zitten ook andere oppositieleiders vast. Zonder noemenswaardige tegenstand won Georgische Droom de lokale verkiezingen met overmacht. De opkomst lag op 41 procent.
Onder Georgische Droom is de regeringskoers meer Russisch-gezind dan pro-Europees – Georgië steunt de sancties tegen Rusland niet – en neemt de repressie toe. Media en ngo’s staan onder druk. Betogers belanden in de gevangenis of worden beboet.
„We zijn op weg net als Wit-Rusland of Rusland te worden”, meent politiek wetenschapper Nodia. „Het verschil is dat in Georgië onafhankelijke media zijn en op straat wordt geprotesteerd. Dat kan je je niet voorstellen in Moskou of Minsk.”
De vijf organisatoren, onder wie operazanger Burchuladze, zitten inmiddels in de gevangenis. Zondag zijn ze gearresteerd op beschuldiging van het oproepen tot gewelddadige omverwerping van de regering. Ook worden ze beschuldigd van het deelnemen aan groepsgeweld, en aan het leiden en organiseren daarvan.
Daardoor pakken de gebeurtenissen positief uit voor Georgische Droom, verwacht Nodia. „Voor de eerste keer dat ze aan de macht zijn, hebben ze een echte reden om deze mensen te arresteren.”
De oppositie verkeert in een lastige positie. Het is een klap voor het moreel. Het draagt bij aan de wanhoop dat resultaten uitblijven, ondanks alle protesten. De hoge verwachtingen van zaterdag zijn niet waargemaakt. Nodia: „Het zal moeilijk zijn energie over te houden voor nieuwe protesten.”
Mikiasjvili van oppositiepartij Droa is juist opgetogen dat ondanks alle repressie zaterdag toch nog tienduizenden mensen de straat op gingen. Ze beseft dat er nu een nieuwe fase aanbreekt voor de oppositie, en ze houdt rekening met meer repressie. Premier Irakli Kobakhidze, partijvoorzitter van Georgische Droom, kondigde zondag „strenge maatregelen” en nog meer arrestaties aan.
Mikiasjvili pleit voor een netwerk dat maatschappelijke organisaties en onafhankelijke media financieel ondersteunt om door te kunnen vechten. „Het protest van zaterdag was een nederlaag op de korte termijn”, besluit ze, „maar het is ook een kans om te reflecteren op fouten, je te herpakken en betere opties te vinden om te slagen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC