Verkiezingscongres D66’ers zijn positief over de aankomende campagne, tijdens het verkiezingscongres in Den Bosch. „Ik vind Rob Jetten losser dan hij in het verleden was.”
Lijsttrekker Rob Jetten houdt een toespraak tijdens het D66-verkiezingscongres in Den Bosch, zaterdagmiddag.
Tegen het einde van de dag schuurde het even, op het D66-congres in de Brabanthallen in Den Bosch. Het verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen eind deze maand stond zaterdag ter discussie, één van de belangrijkste plannen daaruit is het bouwen van tien nieuwe steden. Die moeten óók in het groen gebouwd worden. De D66-leden hadden een reeks wijzigingsvoorstellen ingediend.
Partijlid Tim de Haan pleit voor een andere koers: bouw bínnen stadsgrenzen. „We verliezen op deze manier groen aan woningen”, waarschuwde hij. Het plan om buitenstedelijk te bouwen zou, zei hij, ten koste gaan van natuur en afleiden van structurele oplossingen voor de woningmarkt.
De Haan kreeg weinig bijval. Andere leden spraken over wonen als „een groot probleem”, dat volgens hen ook „groot denken” vereist. Maar volgens een ander lid is het tienstedenplan „holle verkiezingsretoriek”. Anderzijds zou D66 zich niet moeten beperken tot bouwen binnen de stedelijke grenzen.
Het congres stemde met 94 procent tegen De Haans voorstel. Partijleider Rob Jetten kan met brede steun door met zijn plan voor tien nieuwe steden.
D66 congresseerde zaterdag in de Brabanthallen in Den Bosch. Waar op eerdere congressen twijfel klonk over de koers van de partij, is daar deze keer weinig van te merken. Met nog 25 dagen te gaan tot de verkiezingen klinken leden optimistisch. Het congres komt voor de partij op een goed moment moment; zonder uitzondering verwijzen leden voor hun optimisme naar ‘gunstige’ peilingen.
„We zitten in de lift, dat geeft meer jeu aan het congres”, zegt Matthijs Kramer (30) uit Dordrecht. Heeft hij een verklaring? „Ik vind Rob Jetten losser dan hij in het verleden was.”
De afgelopen anderhalf jaar peilde D66 steevast rond de 9 zetels – evenveel als het aantal dat de partij behaalde bij de laatste verkiezingen. Dat was destijds een forse terugval: in 2021 haalde D66 nog 24 zetels.
De afgelopen weken verschijnt er een plusje achter D66 in de peilingen – de reden waarom veel leden zaterdag optimistisch zijn. De partij staat momenteel op 11 tot 14 zetels in de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag.
D66-prominenten tijdens het verkiezingscongres in de Brabanthallen, op zaterdag.
Die stijging lijkt deels samen te hangen met de persoon Rob Jetten. Uit meerdere peilingen blijkt dat kiezers zijn stijl waarderen. Zo noteerde Ipsos I&O dat Jetten de populairste links-progressieve partijleider is.
Het maakt dat zowel leden als Jetten deze zaterdag hardop nadenken over mogelijke coalities. Veel partijen houden er rekening mee dat ze nodig zullen zijn voor een nieuwe regering. D66 probeert zich nadrukkelijker in het politieke midden te positioneren, de VVD verliest terrein, GroenLinks-PvdA stagneert en veel partijen sluiten de PVV uit.
Sinds de val van het kabinet-Schoof op 3 juni voert Rob Jetten een strak geregisseerde campagne, met nadruk op de woningnood. In vorige campagnes sprak hij nog vooral over klimaat, en daarvoor over onderwijs. Jetten probeert zich met zijn nieuwe koers in het midden te positioneren. Bovendien probeert hij een optimistisch politiek verhaal te vertellen, en zich af te zeten tegen het geruzie in Den Haag in de afgelopen anderhalf jaar.
Jetten trok de afgelopen weken door het land om in gesprek te gaan met mensen die juist níét op D66 stemmen, een belangrijk onderdeel van de D66-campagne. In de Brabanthallen in Den Bosch houdt Jetten zaterdag rond het middaguur een opzwepende speech, waarin hij naar zijn tour door Nederland refereert. Verder lijkt de toespraak vooral bedoeld om duidelijk te maken dat D66 graag wil meeregeren. Linksom, rechtsom, maar het liefst door het midden. „Wij willen het kloppende en vooruitstrevende hart zijn van die nieuwe Nederlandse regering.”
De partijleider waarschuwt in zijn toespraak voor „antidemocraten” en specifiek voor Geert Wilders (PVV), maar kiest verder vooral voor een positieve toon. Hij deelt complimenten uit aan twee politieke concurrenten: Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA), omdat die zijn achterban „tegen de stroom in” wist te overtuigen van het belang van defensie-investeringen, en Henri Bontenbal (CDA), die volgens Jetten „moed toont” door de hypotheekrenteaftrek ter discussie te stellen.
Opvallend is dat Jetten in zijn toespraak geen woord wijdt aan de VVD, de andere partij die zich liberaal noemt. En dat terwijl D66 de afgelopen maanden in debatten en media juist stevig uithaalde naar de partij van Dilan Yeşilgöz. Achteraf zegt Jetten dat hij „niet weet waar Dilan Yeşilgöz mee bezig is”. Haar voorkeurscoalitie – met VVD, D66, BBB, CDA en JA21 – noemt hij niet zijn eerste keuze, maar afwijzend is hij evenmin.
Het congres besluit het verkiezingsprogramma op enkele punten aan te passen. Zo wil een meerderheid dat medisch-ethische verworvenheden – zoals het recht op euthanasie en abortus – in de Grondwet worden opgenomen. Ook stemmen de leden voor een verbod op roken op terrassen en in auto’s waarin kinderen aanwezig zijn. Verder wil een meerderheid uit het programma laten schrappen dat D66 voorstander is van een gekozen minister-president en gekozen burgemeesters.
Leden luisteren naar speech van Rob Jetten tijdens het D66-partijcongres, zaterdag.
Een aanpassingsvoorstel van een D66’er om de wat strengere koers van D66 op asiel af te zwakken, haalt geen meerderheid. D66 pleit voor asielaanvraag aan de Europese buitengrenzen, in plaats van in Nederland.
In zijn toespraak verwijst Jetten ook naar de extreemrechtse protesten op het Malieveld twee weken eerder, waarbij bij het D66-partijkantoor in Den Haag ruiten werden ingegooid. „De relschoppers riepen steeds: wij zijn Nederland. Maar tegen hen zeg ik glashelder: jullie geweld ís niet Nederland.” Volgens Jetten is Nederland juist een land van „mienskip en noaberschap”. Een opvallende woordkeuze: met die termen voerde de BBB in 2023 nog succesvol campagne bij de Provinciale Statenverkiezingen.
Achter Jetten verschijnt een enorme wapperende Nederlandse vlag. „Niet schrikken!”, zegt hij met een glimlach. De vlag, zegt Jetten, lijkt door extreemrechts gekaapt. „Maar die vlag is van ons allemaal.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg politiek Den Haag op de voet en word zelf een Haagse ingewijde
Source: NRC