is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Opnieuw was het afgelopen seizoen te droog. Wat nu? De natuur helpen het werk te laten doen.
Ooit was forensendorp Zwijndrecht, onder de rook van Rotterdam (en chemieconcern DuPont, het huidige Chemours in Dordrecht) de idylle van mijn jeugd. Het klimaat is er danig veranderd sinds de jaren zeventig. Waar wij, jochies van 10, elkaar bestookten met sappige sneeuwbessen in roomkleurige blaaspijpen van pvc (met houten handvaten en tape omgetoverd tot mitrailleurs), gaan de 12-jarigen elkaar nu met echte vuurwapens te lijf.
Dat stemt weemoedig. Vandaar dat ik met drie muisklikken op Google Streetview terugkeerde naar de brandhaard, exact de straten van mijn jeugd. Dat is zelden een goed idee. Waar ooit de bessenstruiken bloeiden, is nu een rubberentegelparadijs met een ielig glijbaantje op een groene mat. De weelderige tuinen van de doorzonwoningen van toen zijn nu egaal grijze vlakten vol tuintegels. Misschien grijp je vanzelf naar wapens in een steenwoestijn.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Terug naar het heden: het is te droog. Weliswaar zag menigeen zijn zomervakantie in eigen land verregenen, het afgelopen seizoen valt volgens de Droogtemonitor van het KNMI maar net buiten de 5 procent van droogste zomers aller tijden.
De aloude strijd tegen het water waarmee Nederland groot werd, is er nu een tegen de droogte. Wat te doen? Er moeten meer tegels worden verwijderd uit tuinen, ‘opdat neerslag niet stroomt naar straten, goten en sloten, maar rechtstreeks de grond in kan zijgen’, aldus NRC afgelopen maandag – het archaïsche taalgebruik van de auteur verraadt een jeugd in de jaren zeventig, maar duidelijk niet in Zwijndrecht.
Dat treft: deze week begon de finalemaand van het jaarlijkse NK Tegelwippen, u leest het goed. ‘Veel mensen weten niet dat oktober de ideale maand is om tegels te verruilen voor bloembollen, planten, struiken en bomen’, schrijft de organisatie. ‘De bodem is nog warm, maar ook vochtig, waardoor planten rustig kunnen wortelen om in het voorjaar flink te groeien en bloeien.’
Planten zijn nu vaak ook nog goedkoper, omdat tuincentra ruimte maken voor kerstartikelen, tipt de organisator. Dus pak de schep en aan de slag.
Even in het klassement van het NK gekeken: ook Zwijndrecht zit in de race. Met 4.183 opgegeven tegels op de 67ste plaats – precies de miezerigheid van een slaapdorp waar ooit Dick Passchier (NCRV-presentator en uitbater van een winkeltje in oosterse snuisterijen) de bekendste held was.
Natuurlijk moet er veel meer gebeuren. In haar net verschenen essay De waterzoon beschrijft Eva Vriend de levens en opvattingen van natuurminnaar Jac. P. Thijsse (van de zoete Verkade-albums) en zijn zoon Jo. Die laatste werd als ingenieur bekend van de Afsluitdijk en de Deltawerken. Wetenschap als wapen in de strijd tegen het water. ‘Inmiddels is de natuur ingenieuzer dan de ingenieur’, schrijft Vriend in haar zeer lezenswaardige boek. Door klimaatverandering kan die ingenieur ook niet alles meer voorzien, ‘klimaatrapporten worden telkens ingehaald door de werkelijkheid’. Vandaar dat de ingenieurs steeds meer de natuur het werk laten doen. De Zandmotor bij Ter Heijde verplaatst z’n eigen zand, het planten van zeekweek doet de kracht van golven met 5 tot 10 procent afnemen.
Het laatste nieuws komt van de Unie van Waterschappen: het officiële storm- en hoogwaterseizoen is zojuist (op 1 oktober) begonnen. Als Zwijndrechtenaar weet je dan wat je te doen staat: erop los wippen. Ik ken nog een paar straten waar tieners hun omgebouwde gaspistolen kunnen gebruiken voor een welgemikt startschot.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant