Wat sieraden van Lorraine Schwartz, kokoswater en Marvin Gaye met elkaar gemeen hebben? Het zijn alle drie favorieten van onze gids Tina Knowles, de moeder van wereldsterren Beyoncé en Solange.
is popredacteur van de Volkskrant.
In vijf generaties ging de vrouwelijke lijn van de familie Knowles van de tot slaaf gemaakte Célestine Joséphine Lacy naar Beyoncé, een van de grootste sterren ter wereld. Een belangrijke schakel in deze lijn is Tina Knowles (71), de moeder van de zangeres. Zij schreef, met behulp van ghostwriter Kevin Carr O’Leary, een boek over haar leven.
Het boek heet Matriarch. Voor wie het boek openslaat, is het al voor het verhaal begint duidelijk hoe belangrijk familie is voor moeder Knowles. Van de opdracht (gericht aan haar moeder, haar dochters en alle matriarchen) tot de indeling in akten (eerste akte: een dochter, tweede akte: een moeder, derde akte: een vrouw): Knowles beziet zichzelf in de lijn van haar familie.
Zo’n persoonlijk boek was nooit de bedoeling, vertelt Knowles via een videoverbinding. Het plan was een boek te schrijven over mode, of verhalen vanuit de backstage bij haar zingende dochters Beyoncé en Solange Knowles. Maar eigenlijk had de matriarch het voorwerk voor haar memoires al gedaan, zo’n dertien jaar geleden. Na de scheiding van Mathew Knowles, de vader en manager van Beyoncé en Solange, nam Knowles voor het eerst in haar leven even vrij.
Dat zette alles in perspectief. ‘Ik begon na te denken over mijn sterfelijkheid’, zegt Knowles. ‘Mijn dochters en ik hebben onze respectievelijke grootouders nooit gekend. Ik wilde niet dat dat zou gebeuren met mijn kleinkinderen, ook al heb ik er al een paar mogen ontmoeten. Er komen er vast nog meer. Ik wilde ze wat over mijn leven vertellen, zodat ze het later niet van anderen hoeven te horen.’ Dus begon ze spraakmemo’s op te nemen op haar telefoon. Over haar leven en de dingen die ze belangrijk vond, over haar geschiedenis en die van haar familie.
Dat leverde zoveel mooie verhalen op, dat het bij terugluisteren zonde leek om ze niet te gebruiken. Toch een memoir dan maar. En een verhaal over Tina Knowles gaat automatisch over familie. ‘Ik geloof dat je voorouders en je familie bepalen wie je bent’, zegt Knowles stellig. ‘Het schrijven van dit boek heeft voor mij veel duidelijk gemaakt over waarom ik de dingen doe die ik doe: hoe sterk ik kan zijn en waar mijn geloof vandaan komt, bijvoorbeeld.’
Voor dit boek dook ze in de geschiedenis van haar overgrootmoeders, die tot slaaf gemaakt werden. ‘In die tijd werden families meestal uit elkaar gekocht door slavenhandelaren, maar mijn overgrootmoeders wisten al hun kinderen bij zich te houden’, zegt Knowles. ‘Dat is ook altijd mijn grootste doel geweest: mijn familie dicht bij elkaar houden. Ik heb altijd al gevoeld dat je familie je kracht is, nu weet ik van wie ik dat idee heb.’
Rode draden zijn er genoeg, in de vrouwelijke familielijn van Knowles. Van haar wijlen moeder, Agnéz Beyincé, kreeg Knowles de vaardigheid om van niets iets te maken. Je zou het nu niet zeggen (Beyoncé alleen al is een slordige 700 miljoen euro waard), maar lange tijd leefde deze familielijn in armoede. ‘We waren erg arm, maar mijn broertjes, zusjes en ik waren de best geklede kinderen in de wijk’, zegt Knowles. ‘Mijn moeder maakte prachtige jurken voor me en haalde de beste schoenen uit de tweedehandswinkels. Ons kleine, aftandse huis richtte ze ook met veel zorg en aandacht in. Ze vond altijd een manier om iets mooi te maken.’
Een vaardigheid die Knowles zelf bijzonder goed uitkwam, aan het begin van de carrière van Destiny’s Child. De meidengroep met (in die begindagen) vier jonge zangeressen, onder wie dochter Beyoncé, moest het in de vroege jaren negentig stellen met kleine budgetten. Knowles kon het niet over haar hart verkrijgen om de meiden goedkope, slechte kleding te laten dragen en naaide zelf creatieve outfits voor het viertal.
Het zegt veel over hoe betrokken Knowles is als moeder, en die betrokkenheid en moederlijke liefde houdt niet op bij de biologische grens. Knowles verwijst ook stelselmatig naar haar nichtje Angela Beyincé én naar Destiny’s Child-zangeres Kelly Rowland als haar dochters. Rowland kwam bij de familie Knowles wonen toen ze 11 was en haar moeder, een inwonend oppas, haar niet naar de Destiny’s Child-repetities kon brengen. Ze zou één zomer bij de familie Knowles blijven, maar bleef uiteindelijk tot haar 22ste.
Haar dochters hebben hoe dan ook een hele andere jeugd gehad dan Knowles zelf. Knowles groeide op in armoede en tussen ongebreideld racisme, haar dochters konden zang- en danslessen volgen en naar een goede school. Naarmate de jaren vorderden werd de familie alleen maar rijker. Maar Knowles’ prioriteiten veranderen niet. ‘We zijn ontzettend gezegend met onze welvaart. Maar als we morgen alles kwijtraken, komt het goed zolang we als familie elkaar hebben.’
Nog een familietrekje: krachtig blijven in tijden van tegenslag. ‘We hadden het zwaar in mijn jeugd, we waren arm en maakten veel ellende mee. Maar omdat mijn moeder zoveel vertrouwen had in God, wist ze zeker dat het altijd goed zou komen’, zegt Knowles. Dat rotsvaste vertrouwen heeft ze nu zelf ook. ‘Ik heb een hoop erge dingen meegemaakt, maar ik heb me nooit afgevraagd of ik er wel uit zou komen.’
In haar memoires deelt Knowles voor het eerst iets over haar borstkanker. Daar heeft ze nog flink over getwijfeld, want ondanks dit persoonlijke boek is ze behoorlijk gesteld op haar privacy. Ze besloot het toch op te schrijven, om andere vrouwen aan te moedigen altijd naar hun mammografieën te gaan.
Toen ze ziek was, schoten ‘the girls’ in hun vaste rollen ten tijde van crisis. Beyoncé zocht alle informatie en feiten op, Solange maakte haar aan het lachen, Kelly bleef positief en Angela zorgde voor de uiterlijke verzorging. ‘Ze zijn een goed team’, zegt Knowles. ‘Ze gaven me alles wat ik nodig had, ze zongen en baden met me.’ Inmiddels is ze een jaar kankervrij en voelt ze zich ‘geweldig’. Tegenslag overwinnen is ten slotte een familietraditie.
‘Thuis heb ik deze koffietafel. Hij heeft een houten blad, maar de tafelpoten zijn van doorzichtig plexiglas. Daardoor lijkt het alsof de tafel zweeft, het is echt een bijzonder ding. De ontwerper is Barlas Baylar, een kunstenaar die eerst schilderde en beeldhouwde. Een paar jaar terug opende hij deze meubelzaak in New York, waar hij nu prachtige tafels ontwerpt. Ik ben van plan deze tafel nooit meer weg te doen.’
‘Ik ben een kunstverzamelaar en dol op het werk van Charles White, mijn favoriete kunstenaar ter wereld. Hij is Afro-Amerikaans en komt uit de vorige eeuw, een tijd waarin het zwarte kunstenaars erg moeilijk werd gemaakt. Daarom kreeg hij tijdens zijn leven niet veel erkenning, maar zijn kunst hangt nu in de beste musea. Zijn werk gaat over Afro-Amerikanen vanaf de tijd van slavernij tot de moderne tijd. Hij heeft een fantastisch oog voor detail. Zijn werk vertelt altijd een verhaal, je kunt je bijna het leven en de gedachten van de personen op de schilderijen inbeelden door ernaar te kijken. White heeft ook veel zwarte historische figuren geschilderd, zoals de abolitionist Harriet Tubman, die zo’n zeventig tot slaaf gemaakten heeft geholpen te ontsnappen.’
‘Hier hebben ze het lekkerste eten ter wereld. Frenchy’s Chicken is in principe een kiprestaurant, maar ze hebben ook allerlei creoolse gerechten. Dat is mijn cultuur. Ze hebben bijvoorbeeld gumbo, een soort stoofpot, en andere gerechten van Frans-Afrikaanse oorsprong. Ze serveren er het echte werk, ik ben dol op Frenchy’s.’
Op het menu bij Frenchy’s: gefrituurde snacks als kippenvleugels, boudin-balletjes, niet nader gespecificeerde vis, garnalen. Maar ook expliciet creoolse bijgerechten: een soort boerenkool, ‘dirty rice’ (rijst die een bruine kleur krijgt van het vlees dat meegekookt wordt) en een gerecht vergelijkbaar met het Surinaamse BB met R (bruine bonen met rijst): aromatische bruine bonen.
‘Mijn ziekte was een wake-upcall. Ik dank God dat we het zo vroeg hebben ontdekt, en zie het als een waarschuwing om beter voor mezelf te zorgen. Sindsdien ben ik afgevallen, ik probeer beter te eten en dingen te doen die gezonder voor me zijn. Ik heb nooit echt ongezond geleefd: ik drink geen alcohol, gebruik geen drugs en beweeg vrij regelmatig. Maar ik heb wel een ‘coke’-verslaving – aan de frisdrank dus. Ik was echt een junkie. Dat heb ik nu vervangen door kokoswater. Af en toe drink ik nog wel cola, maar echt niet meer zoveel frisdrank en koffie als daarvoor. Ik probeer ook niet meer hele nachten door te werken, zoveel mogelijk biologisch te eten en zo min mogelijk rundvlees. Ik at altijd heel veel rundvlees, ik kom nu eenmaal uit Texas.’
‘Ik ben een sieradenpersoon. Mijn favoriete ring is deze van Lorraine Schwartz. Het is een ‘zie-geen-kwaad’-ring, met een aapje dat zijn handen voor zijn ogen houdt. Op iedere foto die je van mij ziet, draag ik deze ring. Het is kunst en een sieraad tegelijk, ik kan er geen genoeg van krijgen.’
Sieradenontwerpster Lorraine Schwartz werkt al jarenlang samen met Knowles, en ontwierp eerder ook sieraden voor haar dochter Beyoncé en andere beroemdheden. Onder andere Jennifer Lopez en Angelina Jolie droegen eerder haar sieraden. Rapper Kanye West vroeg zijn ex-vrouw Kim Kardashian ten huwelijk met een enorme diamant van Schwartz.
‘Marvin Gaye is mijn favoriete zanger en entertainer aller tijden. Het hele album What’s Going On voelt voor mij als één lang lied dat niet stopt, het is een meesterwerk. Ik luisterde er een paar dagen geleden nog naar, het past nog steeds heel goed bij wat er nu allemaal gaande is in de maatschappij. Ongelofelijk hoe tijdloos dit album is, het blijft relevant.’
Knowles is zo’n fan van Marvin Gaye dat ze in haar boek regelmatig naar hem verwijst, en naar de rol die zijn muziek in haar leven speelde. Ze deelde de liefde voor Gaye met haar ex-man Mathew, bijvoorbeeld. Of eigenlijk met iedereen, zoals ze zich herinnert uit 1972: ‘Die eerste avond bereidde ik het eten voor Linda (een nicht, red.), waardoor ik haar keuken leerde kennen, en draaide ik een van haar platen van Marvin Gaye om ons leeftijdsverschil van negen jaar te overbruggen. Iedereen hield van Marvin Gaye.’
4 januari 1954 Geboren in Galveston, Texas, VS.
1963 Verhuist naar Californië en wordt visagist.
1980 Huwelijk met Mathew Knowles.
1981 Geboorte dochter Beyoncé Knowles.
1986 Geboorte dochter Solange Knowles.
1990 Opent kapperszaak Headliners in Houston, Texas.
1992 Neemt Kelly Rowland in huis.
2002 Publiceert boek Destiny’s Style over de kleding die ze voor Destiny’s Child ontwierp.
2004 Richt kledinglijn House of Deréon op met dochter Beyoncé.
2011 Scheiding van Mathew Knowles.
2015 Huwelijk met Richard Lawson.
2024 Scheiding van Richard Lawson.
2024 Genezen van borstkanker.
2025 Publiceert memoires Matriarch.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant