Eerder berichtte de Volkskrant over Mira in een verhaal over Palestijnse kinderen op wie door het Israëlische leger gericht lijkt te zijn geschoten. Haar behandelend arts in Gaza, Mimi Syed, doet een dringend beroep op Nederland om dit meisje medisch te evacueren.
is onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
‘Beste minister, mijn naam is dokter Mimi Syed. Ik ben een Amerikaanse spoedeisendehulparts die twee keer in Gaza werkte.’ Zo begint de brief die deze week werd verstuurd naar David van Weel, demissionair minister van Buitenlandse Zaken.
In de brief beschrijft Syed wat ze op 24 augustus 2024 zag in het Nasser Hospital in Gaza. Die dag wordt op de spoedeisende hulp een levensgevaarlijk gewond 4-jarig meisje binnengebracht: Mira. Ze is in haar hoofd geschoten. Ooggetuigen verklaren aan de artsen dat de kogel afkomstig was van een quadcopter, een drone van het Israëlische leger. Mira deed volgens haar ouders op dat moment niets bijzonders, ze was gewoon in de buurt van hun tent.
Read this article in English.
De Volkskrant berichtte eerder over Mira, als onderdeel van een groot onderzoeksverhaal naar Gazaanse kinderen met een enkele schotwond in het hoofd of de borst, een teken dat er gericht op hen is geschoten. ‘Ze was nauwelijks nog in leven’, zegt arts Syed nu. ‘Van collega’s kreeg ik te horen dat we haar moesten laten sterven. Het oordeel was dat we niet veel meer konden doen. Maar ik keek naar Mira. Ik zag haar nog een beetje bewegen. Er was iets in haar gezicht waardoor ik dacht: ik probeer het toch. Ik kon gewoon niet wegkijken. Ze was zó jong.’
Ze intubeert haar, om haar zuurstof te kunnen geven. Op een scan ziet ze in het hoofd van het meisje de kogel zitten. Ze maakt een foto van de scan – een beeld dat later een iconische status zal krijgen nadat meerdere media, waaronder ook deze krant, het publiceren bij onderzoeksverhalen over Israëlisch geweld tegen Palestijnse kinderen. ‘Ik wist dat er een neurochirurg in ons team zat. Ik rende vier verdiepingen omhoog in het ziekenhuis, vond hem in de gemeenschappelijke slaapkamer en zei: je móét nu naar beneden komen.’
In de uren die volgen slagen ze erin het meisje te stabiliseren. Door de kogel zwellen haar hersenen op, en de neurochirurg besluit haar te opereren. Hij voert een craniotomie uit, een verwijdering van een deel van het schedelbot, om de druk te verlichten. (Op beelden in bezit van de Volkskrant zijn foto’s en filmpjes te zien van de voorbereidingen en de nasleep daarvan.) En de operatie lukt.
‘Mira overleefde’, schrijft Syed in de brief aan Van Weel. ‘Tegen alle verwachtingen in.’
Sterker nog: een paar weken later slaagt een chirurg er tijdens een tweede operatie in de kogel uit haar hoofd te verwijderen. Er wordt een interne drain aangelegd die het vocht uit haar hersenen permanent kan afvoeren via haar buik. En hoe onwaarschijnlijk ook: alles begint weer te werken. Mira begint weer te praten. En te bewegen. Door de kogel is haar linkerkant deels verlamd geraakt. Met haar hand kan ze niets vasthouden, haar been is verzwakt en zwabbert bij het lopen. Maar dankzij vereende krachten van artsen en verpleegkundigen in het Nasser Hospital komt de levenslust van het meisje terug.
‘Maar als Mira in Gaza blijft, gaat ze waarschijnlijk dood’, zegt Syed. Het is precies waarom zij minister Van Weel benaderde. De arts weigert te accepteren dat dit allemaal voor niets is geweest. Ze doet een dringend beroep op hem: is de minister bereid dit gewonde Palestijnse meisje, Mira, medisch te evacueren uit Gaza?
Mira en haar familie verblijven op dit moment in het zuiden van Gaza, nadat ze uit Gaza-Stad moesten vertrekken vanwege de belegering door Israël. Ze leven in het zand, onder doeken, in tenten. Eten is er nauwelijks. Dag en nacht zijn schoten en explosies te horen. Mira’s moeder verloor een been bij een bombardement. De Volkskrant kon onder moeilijke omstandigheden contact met haar leggen. ‘Dat Mira het overleefde was een wonder’, zegt ze.
Deze week besloot het kabinet dat de ziekenhuizen in Nederland tóch ‘enkele kinderen’ uit Gaza ‘tijdelijk’ mogen opnemen. Lange tijd vonden Van Weel en de andere bewindslieden dat de jonge patiënten het beste ‘in de regio’ behandeld konden worden, maar in de aanloop naar de Rode Lijn-demonstratie zondag gaat hij nu alsnog overstag, ook na hoogoplopende druk vanuit de medische wereld, Artsen zonder Grenzen en verwijten over hardvochtigheid door de oppositie.
Het kabinet zegt daarbij ook dat het aantal kinderen ‘overigens zeer beperkt’ zal blijven, en zich alleen te willen richten op kinderen die complexe hoog-specialistische zorg nodig hebben en in direct levensgevaar verkeren. Het Amsterdam UMC stelde daartegenover plek te hebben voor tientallen kinderen. Zeker is dat het slechts een druppel op de gloeiende plaat zal zijn: volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), staan momenteel 3.800 kinderen op de wachtlijst voor medische evacuatie uit Gaza. De overgrote meerderheid – duizenden gewonde kinderen – zijn tot nu toe in de regio opgevangen: in onder meer Egypte, Jordanië en Qatar. In tien Europese landen waren het er tot nu toe ‘slechts’ 325, met name in Italië, Spanje en Roemenië.
De vraag is: hoe denkt het kabinet over een meisje zoals Mira?
‘Het leven van Mira is opnieuw in gevaar’, schrijft Syed aan de minister, ‘omdat het niet lukt haar medisch te evacueren. Het risico op infecties in zo’n drain is levensgroot. Als dat gebeurt, is haar kans om dat te overleven heel laag.’ Doordat ze een stuk schedel mist, heeft Mira volgens de arts dringend een bottransplantatie nodig – een hoog-specialistische operatie – om haar hersenen te beschermen tegen fatale complicaties.
De Nederlandse kinderarts en hoogleraar Clara van Karnebeek (Amsterdam UMC) bevestigt deze lezing. ‘In Nederland is het al riskant om zo’n drain – een zogeheten VP shunt – te hebben’, zegt ze. ‘Maar onder deze omstandigheden is het risico op infectie gigantisch. Dat kan leiden tot de ernstigste vorm van hersenvliesontsteking. Als je daar niet snel bij bent, kan dat de dood tot gevolg hebben.’
Ze stelt dat Mira, ook gezien de bottransplantatie, goed kan worden behandeld in Nederland.
De kogel van Mira staat ongewild symbool voor de vele duizenden Palestijnse kinderen die gewond raakten of gedood zijn door het Israëlische leger. De scan van Mira’s hoofd – met de kogel er nog in – werd gepubliceerd door meerdere media, zoals de Volkskrant, The New York Times, BBC, Al Jazeera en Aftonbladet. Allemaal deden ze onderzoek naar de beelden. Uit onderzoek van de Volkskrant bleek dat internationale artsen bij in totaal 114 kinderen in Gaza een enkele schotwond in hoofd of borst zagen, en dat dit wijst op gericht vuur door Israëlische soldaten. Dat is een oorlogsmisdaad.
De Amerikaanse Mimy Syed is een van de internationale artsen die foto’s en video’s aan de media leverde van kinderen die werden beschoten.
‘Toen ik in Gaza was’, vertelt ze, ‘kreeg ik hierover grote problemen met sommige internationale collega’s. Ze vonden het fout dat ik foto’s van patiënten nam. Ze waren kwaad. Ze zeiden dat ik de waardigheid van mensen schond. Dat ik de vertrouwensrelatie tussen arts en patiënt beschadigde. Dat ik hun gezichten niet mocht tonen. Maar ik zei: dit is geen normale situatie, dit zijn oorlogsmisdaden. Dit is een genocide. Als wij dit niet doen, dan gelooft niemand ons. Dan zal iedereen achteraf tegen ons zeggen: waar is het bewijs? We móéten dit documenteren. Dus ik heb het toch gedaan.’
In vrijwel alle situaties vroeg ze toestemming aan patiënten of hun naasten, zegt ze. Zoals bij Mira. Maar soms lukte dat niet.
‘Ik kreeg soms zoveel kritiek, dat ik twijfelde’, zegt Syed. ‘Het was heel zwaar, ook omdat ik tegelijkertijd zorg aan het leveren was. Tot mijn Palestijnse medische student tegen me zei: Mimi, doe wat jij denkt dat goed is. Zij heeft me overtuigd om bepaalde foto’s toch te maken. Ik ben haar dankbaar dat ik naar haar heb geluisterd. Zonder haar had ik dit nooit gekund.’
‘Ik heb’, zegt ze, ‘nog geen minuut spijt gehad van wat ik daar heb gedaan.’
De afgelopen maanden probeerde Syed naast haar werk als spoedeisendehulparts in het Summit Pacific Medical Center in de Amerikaanse staat Washington voor elkaar te krijgen dat Mira uit Gaza wordt geëvacueerd. Selectie van patiënten die in aanmerking komen voor medische evacuatie, gebeurt door het Gazaanse ministerie van Gezondheidszorg, ondersteund door de WHO.
Mira staat op deze lijst, zo blijkt. Maar dat is niet genoeg. Medische evacuatie blijkt een eindeloos frustrerend proces. Volgens Syed is het vaak nog wel mogelijk een ziekenhuis te vinden dat bereid is een dergelijke patiënt te accepteren, maar liggen vervolgens vooral hun gastlanden dwars. Dat blijkt in vrijwel alle gevallen de lastigste factor, stelt ze. ‘Ik had een ziekenhuis in Texas gevonden dat Mira wilde opnemen’, zegt Syed. ‘Maar de VS zetten een streep door alle visa.’
Daarna probeerde ze het elders. ‘Ik heb het geprobeerd in Frankrijk, Duitsland, Ierland, Dubai, Jordanië. Overal heb ik mensen benaderd. Vaak kreeg ik na verloop van tijd geen reactie meer.’
In Nederland liepen alle pogingen tot evacuatie voor Gazaanse kinderen tot nu toe stuk. Zo vroeg de Leerdamse huisarts Shakib Sana evacuatie aan voor Jud, een meisje van vijftien maanden uit Gaza met acute leukemie. Het ging om een vorm die hier goed te behandelen was. Twee dagen nadat de Tweede Kamer een motie over medische evacuatie verwierp, stierf het meisje in Gaza. ‘Er was geld, er was bereidheid van artsen, maar het liep mis op het gebrek aan medemenselijkheid’, zei Sana erover. Hij onderhoudt contacten met een oncoloog uit Gaza.
Ook afgelopen week verwierp de Tweede Kamer nog een motie om drie jongens van 6, 9 en 15 met leukemie, botkanker en wekedelenkanker te evacueren en te helpen. ‘Ik schaam me als Nederlandse burger en arts dat we het zo ver hebben laten komen’, stelde Sana tegenover EenVandaag.
Een ander probleem zijn de eisen die partijen soms stellen voor medische evacuatie, vertelt Syed. ‘Veel landen en ngo’s vragen van ouders om hun andere, niet-zieke kinderen in een oorlogszone achter te laten. Dat is een hel – het is iets wat je nooit van ouders zou mogen vragen.’
Opvang in de regio – lange tijd het argument van de Nederlandse overheid om hulp hier te weigeren – is volgens internationale hulporganisaties als Artsen zonder Grenzen allang uitgeput, met name in Egypte.
Voor medische evacuatie van kinderen is een volwassen begeleider nodig. Volgens Syed zou een evacuatie van Mira samen moeten gaan met de evacuatie van haar moeder, haar twee zusjes en een vrouwelijke begeleider.
Doordat Mira’s moeder in januari 2025 haar rechteronderbeen verloor bij een bombardement, staat ook zij op de evacuatielijst. Syed spreekt haar vrijwel dagelijks. ‘Uit mijn been steekt nog een stuk bot’, vertelt de moeder aan de Volkskrant vanuit Gaza. Ik heb een operatie nodig voordat ik ooit een prothese kan krijgen. Ik kan me nauwelijks voortbewegen en heb veel pijn.’ Haar medische toestand is volgens Syed de reden dat er nog een vrouwelijke begeleider mee moet.
Mira’s vader Mohammed Al-Darini zegt te accepteren dat hij moet achterblijven bij een eventuele evacuatie van Mira met de rest van de familie. ‘De gezondheid van Mira is het allerbelangrijkst.’ ‘Ik weet één ding’, zegt haar moeder. ‘Evacuatie zal ik alleen samen met mijn dochters doen. Zonder hen kan ik niet ademhalen. Als ik zonder hen zou moeten gaan, dan blijf ik nog liever in deze toestand achter.’
Syed hoopt dat Nederland bereid is Mira te helpen. ‘Het zou hartverscheurend en onrechtvaardig zijn als Mira, na het overleven van een kogel in haar hoofd, nu alsnog haar leven verliest.’
De Volkskrant is in bezit van foto’s en video’s die het medische relaas van Mira ondersteunen.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat in een reactie weten op dit moment niet te kunnen reageren op specifieke gevallen. Volgens het ministerie is de WHO leidend bij de triage: de beoordeling en selectie van patiënten.
Luister hieronder naar onze podcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant