Nederlandse filmprijzen Mike van Diem en Morgan Knibbe waren de winnaars bij het Gouden Kalvergala, het slot van het Nederlands Film Festival.
Mike van Diem op de rode loper bij de Gouden Kalveren.
Filmveteraan Mike van Diem en dertiger Morgan Knibbe zijn de grote winnaars van het Kalvergala. Van Diem ging vrijdag in de Utrechtse Stadsschouwburg met drie Gouden Kalveren naar huis voor zijn zwarte komedie Voor de Meisjes, waaronder beste film. Knibbe kreeg er vier, waaronder beste regie, voor zijn The Garden of Earthly Delights.
Het gala sloot het 45ste Nederlands Film Festival af, dat het dit jaar deed zonder zes ton subsidie van de stad Utrecht. Het festival wist toch een sobere, waardige editie te organiseren. En zoals elk jaar voelden makers van publieksfilms zich zwaar ondergewaardeerd.
Dit jaar werden 26 Kalveren uitgereikt voor kortfilms, digitale producties, televisiedrama en speelfilms. 778 vakgenoten van de Dutch Film Academy stemmen voor de Kalveren, over enkele kleinere categorieën oordeelt een vakjury. Presentator Stijn de Vries bedreigde winnaars met een zweep bij speeches langer dan anderhalve minuut, wat het tempo erin hield.
Mike van Diem werd beloond voor beste film en scenario en zag Thekla Reuten de genderneutrale acteer-Kalf winnen als zorgelijke, pinnige moeder Anouk wier dochter een kunsthart nodig heeft. Van Diem vertelde eerder dat een actrice afhaakte toen hij een ‘Meryl Streep-waardige performance’ eiste en een ander omdat ze „liever mooi wilde blijven”. „Ik ben benieuwd of ze daar nog spijt van krijgen”, aldus Van Diem in een interview in NRC. Nu vermoedelijk wel.
Links: ‘Voor de Meisjes’ van Mike van Diem won drie Gouden Kalveren. Rechts: ‘The Garden of Earthly Delights’ van Morgan Knibbe kreeg vier Gouden Kalveren.
Zo oer-Nederlands als Van Diems kibbelende echtparen zijn, zo internationaal is Morgan Knibbes speelfilm The Garden of Earthly Delights, die jaren research deed naar sekstoerisme in de Filippijnen. Knibbe won tien jaar geleden een Gouden Kalf voor zijn documentaire Those Who Feel the Fire Burning, waarin hij met fladdercamera à la Terrence Malick losging op de vluchtelingencrisis. Ook dit is een soort mozaïekfilm, zij het fictief: een Nederlandse sekstoerist daalt af in een hallicunante hel van drugs en kinderprostitutie zo uit Hiëronymus Bosch. De film won Kalveren voor beste regie, montage, camerawerk en sound design.
Een vermelding verdient het droogtrieste Drie Dagen Vis van Peter Hoogendoorn, over een 65-jarige vader en zijn 45-jarige zoon die elkaar niet weten te vinden in een zwart-wit, groezelig Rotterdam. Naast beste kostuum won Neidi Dos Santos Livramento een Kalf voor beste bijrol. Een andere clash van vader en zoon, survivaldrama Alpha, kreeg een Gouden Kalf voor beste muziek, terwijl productie-design ging naar nog een ‘Vatersuche’, de Limburgse streekkomedie Fabula. Haar en make-up – een nieuw Gouden Kalf – ging naar De Idylle.
Bij tv-drama won Oogappels van Will Koopman, actrice Eva Crutzen werd beste regisseur met Bodem. Tot beste documentaire werd Nesjomme gekozen, een unieke archiefdocumentaire over de weggevaagde Joodse wereld van het Nederlands interbellum.
Het Gouden Kalf van het publiek ging naar surprisehit Loverboys: emoties uit, dat 380.000 bezoekers trok.
Uiteraard was er ook de stammenstrijd tussen makers van publieksfilms en kunstfilms, inmiddels een vertrouwd ritueel. De publieksfilm voelt zich in Utrecht steevast ondergewaardeerd. Zo trok producer Klaas de Jong tien jaar geleden zijn epos Michiel de Ruyter terug van het NFF omdat het ondanks 700.000 bezoekers geen nominaties kreeg voor Gouden Kalveren. De Jong noemde het NFF toen een „elitair grachtengordelfeestje” en bepleitte een Kalf waar het filmpubliek voor mocht stemmen. Die ‘Publiekskalf’ kwam er, waarna een pleidooi volgde om vakgenoten niet langer te laten stemmen volgens het Oscar-model maar jury’s te laten beslissen, zoals vroeger. Dat leverde indertijd vaak klachten op over vriendjespolitiek of juist het lafjes sparen van kool en geit.
De jaarlijkse storm in een glas bubbels kwam nu in de vorm van een niet geheel accurate rekensom van regisseur-producent Johan Nijenhuis, bekend van zijn ‘Verliefd Op’-romkoms. Vorig jaar verweet hij het Filmfonds in een populistisch getoonzet manifest – het kabinet-Schoof trad aan – dat 80 procent van de filmsubsidies naar arthouse gaat en slechts 20 procent naar publieksfilms. Het Filmfonds weersprak dat met een ‘fact check’.
Dit jaar sloeg Nijenhuis bij de vraag ‘Wat kost een Kalf’ opnieuw aan het rekenen op sociale media. De vijf voor een Gouden Kalf voorgedragen titels kregen van het Filmfonds 1,3 tot 1,7 miljoen euro, aldus Nijenhuis. Gezien de bezoekcijfers betaalde de belastingbetaler voor een bioscoopkaartje 48 euro (Alpha) tot zelfs 433 euro (The Garden of Earthly Delights). Nijenhuis hekelt de hang-up met succes op buitenlandse filmfestivals; filmgeld kon beter worden „aangewend om de Nederlandse taal en cultuur in al zijn veelkleurigheid in eigen land naar het publiek te brengen”.
Producer Klaas de Jong, meestal in hyperdrive, betichtte de „art jongens” van miljoenenfraude en dreigde met een „zwaar onderbouwd” pleidooi voor de Tweede Kamer om het budget van het Filmfonds te halveren – „het volk merkt daar niets van” – en dat geld in publieksfilms te steken. Vakgenoten wezen Nijenhuis er fijntjes op dat zijn filmbedrijf Nijenhuis & Co vorig jaar ook 4,3 miljoen euro belastinggeld opstreek in de vorm van zogeheten ‘cash rebates’; ook publieksfilms kunnen zelden op eigen benen staan. Maar die subsidiepot vergeten pleitbezorgers van de publieksfilm steevast in hun sommetjes. Eigen subsidie eerst immers.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC